Menâkıb-ı Sünbüliyye

Varak 1b

1.1Ḥamdele olsa ibtidā-yı kelām Ḫayrıla ḫatm olup bulur itmām Ḥamd anıñdır ki ism-i aʿẓemdür Zātı pāk u ṣıfātı ekremdür Ḥamd-ı bī-pāyān ü şükr-i bī-kerān ol ḫāliḳ-i zemīn ü zemān ve rāzıḳ-ı ins ü cān ḫażretiniñ cenāb-ı kibriyāsına maḫṣūṣdur ki zümre-i insānda neçe eṣḥāb-ı ʿirfān-ı mürşidīn ve erbāb-ı vicdan-ı bā-temkīn īcād ḳılup ḳulūb-ı hidayet-i maṣḥūbların mecālā-yı esmā vü ṣıfāt u merāyā-yı tecelliyāt-ı zāt eyledi. İzā ra ev zekerullāhe iẓhār-ı büṭūn u ḳudreti ve ibraz-ı kümūn-ı ḥikmeti içün irsāl-i rüsül ü enbiyā idüp

Varak 2a

2.1sırr-ı serbān-ı vücūd-ı sāvīsini serāʾiri ʿibādete keşf ü ḥacb-i ekvānı baṣāʾir-i ʿibādetden refʿ içün meşāyiḫ (u) evliyā gönderüp bu zümreniñ içinden mecmūʿ-ı ṣıfāt-ı kemālāt-ı zāt-ı pākine ḥażret-i seyyidü’l-beşeri maẓhar u rūḥ-ı şerīf ü nūr-ı laṭīfin ḫalḳullāhu’l-eşyāʾ-yı min nūrı mūcibiyle ḥaḳāyıḳ-ı kevniyyeye maṣdar eyledi Beyt Kün fekān bāzārınıñ sermayesi On sekiz biñ ʿālemiñ pirāyesi “Gördüklerinde Allah’ı anarlar”. (Āl-i İmrān, 3/191) Nesr: vaṣla-i ṣalavāt-ı kesīretü’l-berekāt ol sünbül-i çemen-i şefāʿat u gülbün ü semen-i hidāyet merkez-i dāʾire-i nübüvvet ḳuṭb-ı ufḳ-ı ġayb u şehādet sulṭān-ı serīr-i lī-maʿallāh bürhān-ı münīr-i bī-iştibāh Muḥammed Resūlullāh ḫażretlerine manṣūṣdur ki ümmet-i şerefrütbetin ḥarīm ü ḥarem-i ḳurbete daʿvet idüp

Varak 2b

3.1ḫilʿat-ı kerāmet ile teşrīf ü āyete küntüm ḫayra ümmetin uḫricet li’n-nās vaṣfıyla tavṣīf idüp e’ş-şeyḫ ü fī ḳavmihi ke’n-nebiyyi fī ümmetihi dimekle taʿrīf eyledi Beyt Ḥˇāce-i levlāk u sulṭān-ı rüsül Muḳtedā vü reh-nümā-yı cüzʾ ü kül ve daḫi aṣḥāb u aḥbāb u etbāʿ vü eşyāʿına ki her birisi cādde-i şerīʿatde nücūm-ı hidāyet u mādde-i ṭarīḳatde rücūm-ı ehl-i ġavāyet olup aṣḥābı ke’n-nücūm bi-eyyihüm iḳtedeytüm ihtedeytüm muḳteżāsı üzre kübrā-yı dīn ve muḳtedā-yı ehl-i yaḳīn olmaġıla ümmet-i merḥūmeye ḫizmet ü terbiyet itmişdir. Beyt Āl ü aṣḥābeş nücūm-ı rāh-ı Ḥaḳ Berde der ṣıdḳ u ṣafā her yek sebaḳ ammā-baʿde erbāb-ı baṣīret ve aṣḥāb-ı fiṭnat u ṣāḥib-ṭabīʿat ve ehl-i maʿrifete pūşīde degüldür ki nübüvvet-i saʿādetden ṣoñra şerīf-terīn merātib-i ʿāliye vü laṭīf-terīn menāṣıb-ı ṣāmiye velayet-i ḫāṣṣe-i ilāhiyedir ki

Varak 3a

4.1semere-i şecere-i ʿibādet ve nūr-ı ḥadīḳa-i maʿrifetdür ḳālallāhu Teʿālā vemā ḥalaḳatü’l-cinne ve’l-inse illā li yeʿ budūni ey layeʿrifūn gerçi āyet Āllahu veliyyü’llezīne āmenü yuḫricuhum mine’ẓ-ẓulūmāti ile’nnūr ḥükmi ile cemīʿ-i müʾminīn ve müʾmināt-ı vilāyet-i ʿamme şerefiyle müşerreflerdir “Siz insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz”. (Āl-i İmrān, 3/110) “Ashabım yıldızlar gibidir. Hangisine tutunursanız hidayete erersiniz.” (Beyhaki, el-Medhal, s. 162-3, No:152) “Ve ben insanları ve cinleri ancak bana kulluk etsinler diye yarattım”. (Zāriyāt 51/56) “Allah amenü olanların (Allah’a ulaşmak isteyenlerin) dostudur”.

4.2(Bakara, 2/257) 12 velākin āyet elā inne evliyā Allāhi lā ḥavfün ʿaleyhim velāhüm yaḥzenün buyurulan kelām-ı saʿādet-intiẓāmıñ müẓāhiri olanlar kibār-ı meşāyiḫdir ki ḫalḳ ile Ḥaḳ yanında berāziḫ olup kemālden soñra tekmīl ile tafżīl ü mecmūʿ-ı kemālāt-ı insāniyeyi taḥṣīl itmişlerdir egerçi eṭ-ṭurūḳu ilallāhi baʿde ev’infāsi ḫalāyıḳı mefhūmuyla ḥaḳḳa vāṣıl olan ṭarīḳler ki ḥadd u ʿaddi yoḳtur velākin aḳreb ü ṭaraḳu’l-ilallāh ve ehl-i sebil-i bī-iştibāh ˓ṭarīḳa-yı enīka-ı Ḫalvetiyyetedir ki faḫr-i ʿālem ṣallallāhu ʿaleyhi vesellemden bu zamāna gelince taġbīr u taḥrīf olunmamışdır her ʿaṣırda meşāyiḫ-ı ḫalvetiyye ʿaleyhim eʾs-selāmu taḥiyye-i ʿulūm

Varak 3b

5.1ẓāhire ile ʿulūm-ı bāṭınen cemʿ idüp ʿakāʾid-i ṣāfiyye ile uṣūl-i ṣaḥīḥai ṣarīḥa üzre kitāb u sünnete mutābaʿat ve ecmāʿ-ı ümmete muvāfaḳat ʿādetleri olup her ḥalleri delāʾil-i naḳliyye ile müberhen ve şevāhid-i ʿaḳliyye ile mübeyyendir Naẓm Bular şol bende-i dergāhdur kim Olupdur bend-i ġamdan cānı āzād Egerçi ẓāhirā pür-ġam görinür Velī bāṭınlarıdır ḫürrem ü şād Nazm misālidir bular nār-ı Ḫalīl’iñ ṭaşı pür sūz ü içi gülşen-ābād Beyt Sebḳat ü leʾīm min Allāhi ḥüsna Ve elzemehüm kelimete’t-taḳva Ḥaḳḳı (…)? envārühüm Ve ḥālet-i ḥavle’l-ʿarşi esrārühüm Nesr: Cemīʿ-i ʿuḳalānıñʿaḳlı ve fiṭneti ve ḥükemānıñ fikri ve ḥikmeti ittifāḳ idüp bunlarıñ sīretlerinden ve aḫlāḳlarından birisini tebdīl ve daḫi aʿlā sīrete taḥvīl murād idenler ṭarīḳ-i sebīl bulmaḳ muḥāldir zīrā bunlarıñ mecmūʿ-ı ḥarekāt u sekenātları şekve-i nübüvvetden

Varak 4a

6.1iḳtibās olunmaġla ekrem-i nās olmuşlardır leys ü verā el-nübüvvet nūr-ı yesteżāya “Biliniz ki Allah’ın dostlarına hiçbir korku yoktur. Onlar üzüntü ve acı da çekmeyecekler”. (Yūnus, 10/62) “Yollar Allah’adır. Sonra yahut yoksulların gönüllerinedir”. (Nūr, 24/42) rivāyet-i ṣaḥīḥa ile vārid oldı ki imāmü’l-mütteḳīn seyyidü’l-evliyāʾüʾl-ʿārifīn Yaʿḳūbü’lvāṣilīn maṭlūbüʾl-kāmilīn ḫurşīd-i sipihr-i imāmet cemşīd-i serīr-i kerāmet vāḳıf-ı maʿāric-i lāhūt ʿārif-i medāric-i nāsūt menbaʿ-ı ʿuyūn-ı mücāhede mecmaʿ-ı fünūn-ı müşāhede fātiḥaı kitāb-ı velāyet ḫātime-i muṣḥaf-ı veṣāyet āyīne-i esmā ve ṣıfāt-ı ilāhī lāyıḳ-ı mertebe-i ḫilāfet-i şāhi ṣāḥib-i aḳsāmü’l-menāḳıb nāṣıb aʿlāmüʾl-menāṣıb Esedullāh el-ġālib ʿAlī Bin Ebu Ṭālib raḍiyallahu ʿanh ve keremullāhu vechehu bir gün Resūl-i Kibriyā Muḥammed Muṣṭafa ṣallallāhu ʿaleyhi vesellem ḥużūruna gelüp “Yā Resūlullah dülleni ʿalī aḳrebü’ṭṭaraḳ illallāh ve efḍaluha indallāh ve esheliha ʿalī ʿibādullah” didi

Varak 4b

7.1yaʿni beni bir ṭarīḳe delālet eyle ki Allāh u Teʿālāya aḳreb ve ʿindallah efḍal vācib ve Allah ḳullarına eshel ve ġayr-ı aṣʿib ola didi hażreti ʿaleyke bimā niltu bihi’n-nübüvvete yaʿni seniñ özüñe lāzım olsun şol ʿamel ki ben nübüvvete anıñla vāṣıl oldum didi ʿalī ol ne maḳūle ʿameldir deyü suʾal idicek ḥażret-i bā-nuṣret nüdāvet-i zikrullah fī’l-ḫalavāt yaʿni tenhada zikrullāh müdāvemetdir didi ʿalī daḫi hakeza fażīlet-i zikr ve küll-i nās ẕākirūn yaʿni zikrullāhıñ nefʿī çāḳ böyle midir ḥalbuki cemīʿ-i ḫalḳ ẕākirlerdir didi faḫr-ı ʿālem ṣallallāhu ʿaleyhi vesellem Yā ʿĀli vech-i arżda Allāh Allāh dir bir ādem var iken ḳıyāmet ḳopmaz ʿAlī Yā Resūlullāh pes ẕikri ne vech ile itmek gerekdir baña telḳīn eyle didi ḥażret-i siyādet-penāh ġammiż ʿayneynike v’enṣit ḥatta üẕkür selāse merrātin ve ente sem

Varak 5a

8.1semia minni sümme kul ente sülüse merrātin ve ene semiʿa yaʿni gözlerin yum ve sükūt ile ḥatta ben üç kerre ẕikr ideyim sen diñle ṣoñra sen daḫi üç kerre ẕikr eyle ben istimāʿ ideyin didi ve ol mübārek mükaḥḥal gözlerin iki ʿālemden yumup refʿ-i ṣavt ile ve medd ile lā ilāhe illallāh deyü üç defʿa ṣaġ cāniblerinden nefy ile ibtidā idüp ṣol cāniblerine isbāt ile ḍarb itdiler ʿalī sükūt idüp diñledi baʿde kendü daḫi bu üslūb üzre üç kere lā ilāhe illallāh didi Ḥażret-i Resūl-i Ekrem ṣallallāhu ʿaleyhi vesellem istimāʿ buyurup Cibrīl-i Emīn emr-i Rabbü-l-ʿālemīn ile baña daḫi bu üslūp üzre telḳīn eyledi deyü taʿyīn buyurdılar Ḥażret-i ʿĀlī daḫı merrü’leyyāmü ve’l-leyāl iştiġālde ihmāl itmeyüp tereffiyāt-ı rūḥānī ve tecelliyāt-ı subḥānī ol ḳadar müyesser oldı ki fetḥ-i fütūḥ ile

Varak 5b

9.1ʿālem-i rūḥ açılup görmediklerin görüp bilmediklerin bilmege başladı fe-vasale ilā mā lā-ʿaynu’n rāʾat ve lā-üznü’n semiʿat ve lāḥaṭru’n ʿalā ḳalbi beşerin baʿdehu Ḥażret-i ʿĀlī ferzend-i ercümendleri İmām Ḥasan ve İmām Ḥüseyin’e ve daḫi Ḥasan-ı Baṣrī’ye ve Kümeyl Bin Ziyād’a raḏiyallāhu ʿanhum telḳīn eyledi Ḥasan Baṣrī Ḥabīb-i ʿAcemī’ye bu daḫi Dāvud Ṭāī’ye bu daḫi Maʿrūf Kerhī’ye bir 18 “Gözlerini kapat ve kulak ver, hatta duyduğun gibi üç kere bahset”. “Geceler ve gündüzler geçip” rivāyetde İmām Ḥüseyin oġlı Zeynel ʿĀbidīn’e bu daḫi oġlı İmām Muḥammed Bāḳir’e bu daḫi oġlı Caʿfer Ṣādıḳ’a bu daḫi oġlı İmām Mūsī-i Kāẓım’a bu daḫi oġlı İmām ʿAliyy-i Rıżā’ya bu daḫi yine Maʿrūf Kerhī’ye bu daḫi Şeyḫ Sırrī-yi Sakatī’ye bu daḫi ḳız ḳarındaşı oġlı Şeyḫ Cüneyd Baġdādī’ye bu daḫi Şeyḫ Memşād Dīneverī’ye bu daḫi Şeyḫ Muḥammed Geredī’ye bu daḫi Şeyḫ Vahyüddīn-i Ḳāḏī’ye bu daḫi Şeyḫ ʿÖmer Bekrī’ye

Varak 6a

10.1bu daḫi Şeyḫ Ebū’l-Necīb Sürreverdi’ye bu daḫi Şeyḫ Ḳuṭbeddīn Ebherī’ye bu daḫi Şeyḫ Rükneddīn Necātī’ye bu daḫi Şeyḫ Şihābeddīn Tebrīzī’ye bu daḫi Şeyḫ Cemāleddīn Ezherī’ye bu daḫi Şeyḫ İbrāhīm Zāhid Geylānī’ye bu daḫi Şeyḫ Aḫī Muḥammed Ḫalvetī’ye bu daḫi Şeyḫ Pur ʿÖmer Ḫalvetī’ye bu daḫi Şeyḫ Aḫī Mīrim Ḫalvetī’ye bu daḫi Şeyḫ ʿİzzeddīn Ḫalvetī’ye bu daḫi Şeyḫ Pūr Ṣadreddīn Ḫalvetī’ye bu daḫi Ḥażreti Seyyid Yaḥya Şirvānī’ye bu daḫi Molla Pīr Muḥammed Erzincānī’ye bu daḫi Şeyḫ Cemālī-i Ḫalvetī’ye ki Çelebi Ḫalīfe dimekle maʿrūfdur bu daḫi Şeyḫ Sünbül Sinān Efendi’ye bu daḫi Şeyḫ Merkez Muṣliḥiddīn Efendi’ye ve bu ikisi daḫi Şeyḫ Yaʿḳūb Efendi’ye ḳaddesenallāhu teʿālā bi-esrārihim ve ifāż-ı ʿaleynā min berekāti āṣārihim ve envārihim gerçi bu silsile-i ʿaliyyede ẕikr olunan ṣāḥib-saʿādetleriñ her biriniñ menāḳıbı ʿaddiyle

Varak 6b

11.1el-kevākibi içün neçe faṣl-ı bābı müştemil birer kitāb tedvīn olunmak ḳābildir ve ammā bu risālei el-vaḳt tertīb itmekden maḳṣūd-ı aṣlī budur ki Beyt Pādişāh-ı dīn ü devlet māh-ı burc-ı ʿadl ü dād Āfitāb-ı evc-i rifʿat Ḥażret-i Sulṭān Murād edām-ullāhu eyyāmihi ve enāmü’l-enām fī-ẓıllıhi ve iḳāmihi ḥażretleri ki maḫṣūṣ-ı ḫavāṣṣ u mevāhib-i vehhāb-ı ezel ḫalīfe-i ḫalīḳa-i sulṭān-ı lā-yezāl ü lem-yezel ġurret-i ġurre-yi cebīni sulṭānī ebrū-yı nesl-i ʿOsmānī Ḳıṭʿa Nāṣır-ı şerʿ-i nebiyy-i zīnet-i Devr-i ḳamerī ‘Ālim-i ʿilm-i ʿalī ʿādil-i ʿadl-i ʿÖmerī Fużalā merciʿidir südde-i fażl u keremi Ṣuleḥā melce’sidir ʿizzetile ḫāk-i deri Nesr: Maẓhar-ı envār-ı fütüvvet maṣdār-ı āsār-ı mürüvvet merkez-i dāʾire-i siyādet ḳuṭb-ı felek-i saʿādet şemʿ-i rükn-i feṣāḥet serv-i çemen-i ṣabāḥat nemek-i ḫān-ı melāḥat ḳamer-i semā-ı semāḥat bir pādişāh-ı dīn ü devletdir ki kisvet-i pādişāhīde derviş-sīret velī-ḫaṣlet ḳabā-yı aṭlas-ı pādişāhīde ʿal-i ʿabā

Varak 7a

12.1ṣafāların kisb etmiş bir dilīr-i velayet-siyerdir ki teşmīr-ilā ile Ẕü’l-feḳār-vār āsār-ı ṣūretiyyeniñ ḥüccetin tār u mār vü rüsum-ı kesret-i hücūmundan aṣla muġber olmayup maḳām-ı temkīnde ḳarār etmişdir ẕalike fażlullāh tevbete menyeşāʾ Beyt Selāṭīn-ʿuzlet-i gedāyān-ı ḥeyy Menāzil şinasān güm-kerde-i pey Nesr: Olanlar eger bu deryā-yı kesrete vāḳiʿ olsalar ṣafā-yı vaḥdetlerin ferāmūş ve şarāb-ı ġafleti nūş itmek muḥaḳḳaḳ idi el-ḥaḳ inṣāf budur ki Beyt Kendözin ḫalḳ-ı ʿāleme şāh ol Gicelerde gedā-yı dergāh ol Nesr: Deyü ervāḥ-ı ḳudsiyyeniñ teʾyīdātı ile müʾeyyed olup gāh u bī-gāh esb-i tevāżū-süvār ve evliyā-yı kibārıñ mezārāt-ı müteberrikelerine geşt ü güzār itmek Mısra’ın yazmadaki “Menāzil-i şināsān-ı güm-kerde pey” şekli beytin veznine uygun değildir.

12.2Mıṣrāʿ Gurbe-i zinde bih ez-şīr-i mürde dinilir ki kelām-ı ḫāmına ilṭifāt itmeyüp siḳāt-ı rüvātıñ “iẕa taḫayyürtüm fī’l-umūr-i festeʿīnū

Varak 7b

13.1min ehli’l- ḳubūr” deyü naḳl itdükleri resūl ü pür-uṣūlüñ ḥadīs-i şerīfe iʿtiḳād ve iʿtimād üzre selef-i ṣāliḥīn ve ümmet-i müteḳaddimīn ṭarīḳine sālik olduḳları āḫir zamān üftādelerine bir niʿmet-i ʿuẓmādır ki gice ve gündüz ve düpdüz cemīʿ-i ʿamellerin ḳoyup bu niʿmete şükr itseler biñde birin edā idemeyeler Beyt Tenimde her ḳıl ḳalem olursa Ḳılamam şükrüni biñ yıl olursa Beyt Ger begūyem vaṣf-ı aneş ber-devām Begzered ʿömr ü negerded īn tamām Nesr: Bu ḫaḳīr-i kesirü’ẕ-ẕünūb mübtelā-yı belā-yı ʿuyūb Yūsuf Bin Yaʿkūb ki hālā Beyt Ṭarīḳ-i ḥalvetiyeniñ çākeriyem Mezār-i Sünbülüñ ḫāk-i deriyem “Diri kedi ölü aslandan iyidir”.

13.2Müellif beyti oluştururken “kalem” ile “kıl” kelimelerinin yerlerini değiştirerek yazmıştır. “Eğer onun özelliğini söylersem, ömür geçer ve o tamam olmaz.” 21 Nesr: Diledim ki pādişāh ḫażretleriniñ rikāb-ı hümāyūn ve cenāb-ı saʿādet maḳrūn u meymūnlarına ḫulūṣ-ı ʿubūdiyyetim iʿlām içün bir laṭīf risāle teʾlīf eyleyem ki mazmun-ı menḳabet-meşḥūnı ṭarīḳ-i Ḫalvetiyyeniñ diyār-ı Rūm’a gelüp münteşir olmasına kimler (sebep) olmuşlardır

Varak 8a

14.1ve ġāyet meşhūrları kimlerdir icmāl üzre beyān idüp ve ḫulefālarından daḫi nām-dārlarını ʿayān eyleyem ve sened-i saʿādetimiz Çelebi Ḥalīfe ve Sünbül Efendi ve Merkez Efendi ve Yaʿḳūb Efendiler ki cümlesi müteʿāḳiben bir seccādeye cülūs etmişlerdir bunlarıñ sīretlerinden ve menḳabetlerinden el-ḳalīl-i yeddel ʿale’l-kesīr vel-ḳaṭretü’l- tebennī ʿane’l-ġadīr deyü birer menḳabe ẕikr eyleyem Naẓm Germerā ez ḥāl-i merdān nīst-beher Ẕikr-i şān bih-ki ender kām zi-her Nesr: tā kim ziyāret olunan ʿizzet-i kirām ne maḳūle vācibü’l- iḥtirām kimesnelerdir ẓāhir olup ervāḥ-ı ṭayyibelerinden füyūżāt-ı rūḥāniyete ve fütūḥāt-ı rabbāniyeniñ ziyāde ḥuṣūlüne sebep ola evvel maʿlūm ola ki sābıḳā-i silsilede ẕikr olunan Ḥażret-i Seyyīd Yaḥya ki kibār evliyādandır Şirvān’da Şamāḫī nāḥiyesinde Bākü nām mevżīʿde sākin olup zamān-ı ḥayevi[yye]tlerinde gice ve gündüz on iki

Varak 8b

15.1biñ mürīd-i ṣāḥib teslīm-i ḫalvet ü ʿuzlet idüp ekserī mertebe-i kemāle vāṣıl olmuşdur rivāyet olunur ki Seyyīd Yaḥya ʿālem-i misālde kendüyi semāda dünyāya çıḳmış ve dāmānına bir miḳdār gendüm alup cū-be-cū gūşe-begūşe şarḳ u ġarba ve ʿaceme u ʿaraba neşr eyler şeyḫ Pīr Ṣadreddīn Ḥażretlerine vāḳıʿasın ʿarż itdükde kesret-i āsār-ı ḫilāfet ve vefret-i envār-ı velāyet ile taʿbīr eyler bu cümle fuḳarāsınıñ içinde dört kimesne mücāz u mümtāz u ser-efrāz-ı ehl-i niyāz olmuşdur evvelā Şeyḫ Molla Pīr Muḥammed Erzincānī ki maʿrifetulllāh’a maẓhar olmuşdur saniyen Dede ʿÖmer Rūşenī ki ʿaşḳ-ı ilāhiye maẓhar olmuşdur sālisen Mollā ʿAli Ḫalvetī ki cezbe-i ilāhiyeye maẓhar olmuşdur rābiʿān Molla Ḥabīb Ḳaramānī ki zühd ü taḳva ü verʿa maẓhar olmuşdur ve bu Çār-yārıñ dervīşleri ve ḫalīfeleri her diyārı pür-envār idüp eṭrāf u eknāf-ı ʿālemi iḥāṭa etmişdir fe-emmā Molla Ḥabib’iñ meşhūr ḫalīfesi Cemāl Efendi’dir ki

Varak 9a

16.1maḳbūl-i cemīʿ-i ʿālem ve muḳtedā-yı Benī Ādem ʿaṣrınıñ ferīdi ve dehriniñ vaḥīdi ẓāhir u bāṭını maʿmūr u meşhūr kimesnedir merkad-ı münevverleri Ḥażreti Ebī Eyüp Enṣārī ʿaleyh Rıḍvānu’l-bārī muḳābelesinde Sütlüce’de olup ziyāret olunur anıñ meşhūr ḫalīfesi Ḳonya’da Ezeli-zāde olup ḥālā anıñ ḫalīfesi Deşne Efendi’dir Molla ʿAli’niñ meşhūr ḫalīfesi Edirne’de Molla Mesʿūd ve İstanbul’da Süleymān ḫalīfe ki Ṣōfīler Ḥammāmı civārında ve ṭaşrada Şeyḫ Sinān ki ḳarye-i Şeyḫ Sinān añılur ve Tire’de İmām-zāde ki maʿnī-i Şeyḫ u Bāyezid-i Rūmī anlardandır Dīvāne-şücaʿ daḫi anlardandır elʾān baʿżı fuḳarāları mevcūddur velākin ḳarībü’l-inḳırāzdır meşhūr kimesne istimāʿ olunmaz ve Dede ʿÖmer Rūşenī’niñ meşhūr ḫalīfesi Mıṣır’da Şeyḫ İbrāhīm Gülşenī’dir ki ḥālā seccādesinde oġlınıñ oġlı Şeyḫ ʿAlī bāḳīdir

Varak 9b

17.1ve Şeyḫ Şāhīn ü Şeyḫ Timurtaş ki ḥālā Şeyḫ Kerīmüddīn anıñ ḫalīfesi ve şeyḫidir ve Molla Pīr Muḥammed Erzincānī ki cümleden pīr-i pīş-ḳadem cemīlü’ş-şiyemiʿazīzdir sened-i saʿādetimiz olan Çelebi Efendi’niñ şeyḫidir Ẕikr-i Çelebi Ḫalīfe ḳuddise sırrıhu Çelebi Ḫalīfe Aḳsarāy’da mütevellid olup Şeyḫ Cemāleddīn Akserāyī ki ʿulemā içre teʾlīfāt ve taṣnīfāt ile maʿrūf ve Ḥażret-i Ebībekr raḍiyallāhu ʿanh neslinden olmaġla mevṣūfdur anıñ evlādındandır ḳaḍıʿasker-zāde oldıġıçün Çelebi deyü şöhret bulmuşdur maḫlaṣları Cemāl-i Ḥalvetī’dir merḥūm Müftī ʿAli Çelebi ki ḥālā mevcūd olan mevlāü’lmevālī iftiḥārü’l-ahālī Fuḍayl Efendi’niñ vālididir ve Pīrī Paşa ki merḥūm Sulṭān Selim’iñ maḳbūl vezīridir Çelebi ḫalīfe’niñ ʿamelleri olup cedd-i aʿlāları Cemāleddīn’e nisbet olup bunlara Cemālī-zādeler dirler Çelebi Ḫalīfe ḳuddise sırrıhü’lʿ-azīz neçe müddet mevālī-i ʿiẓāma

Varak 10a

18.1ḫizmet idüp her mertebe ʿālem-i ẓāhirde meskenet ḥāṣıl itdikden ṣoñra Beyt Cāh bir dest-māl imiş bildim Naḳşı anıñ ḥayāl imiş bildim deyü ṭarīḳ-i ṣūfīyyeye raġbet ve kendü nefsi ile neçe zamān mücāhede ü riyāżet idüp baʿdehu ṭarīḳ-i Zeynüddīn-i Ḫāfī’den bir kimesneye vāṣıl olup ol ṭarīḳden icāzet bulduḳdan ṣoñra ḳanāʿat itmeyüp Ḫalvetiyyeden Şeyḫ Ṭāhir ki ḳaviyyü’l-ḥālet bir kimesne imiş velākin ümmī olmaġın feyż deyicek maḥalde ḥayıż dir imiş Çelebi Efendi neçe rūzgār aña daḫi irādet getürüp bilāḫare Çelebi’niñ meşrebin görüp menin seni irşāda istiṭāʿatım yoḳdur Seyyid Yaḥya’ya varmaḳ lāzımdır deyü işāret idicek Çelebi ḥażretleri daḫi Şirvān’a ʿazīmet idüp gider iken Azerbaycan’da Molla Pīr ile muvāṣalat müyesser olur Ḥażret-i Seyyid Yaḥya Pīr der-i ḥizmetine iṣābet ʿādetā müstebʿiddür eger bu cānibe yine

Varak 10b

19.1ʿavdet müyesser olursa murād ḥāṣıl olur deyü işāret ider ḥikmet-i ilāhiyye Çelebi Efendi Şirvān’a dāḫil olduġı gün Seyyid Yaḥyā vefāt idüp namāzına ḥażır olur ve ol gice Ḥażret-i Seyyid’iñ ḳabr-i münevveri üzre istiḫāre idüp müteveccih olıcaḳ Ḥażret-i Seyyid var oġul pīre iriş rūḥānī vāḳiʿ olıcaḳ yine Molla Pīr Muḥammed’e mürācaʿat idüp bir miḳdār muṣāḥabet ile aṣl-i maḳṣūd müyesser olup irşāda icāzet virüp diyār-ı Rūm’a irsāl eyler bir miḳdār zamān Toḳat’da olup baʿdehu Amasiyye’ye gelüp merḥūm Sulṭān Bāyezīd-i velī Amasiyye’de şāh-zāde iken Çelebi ḥażretine muḥabbet idüp her zamān şeref-i ṣoḥbetleriyle müşerref olurlardı merḥūm Sulṭān Muḥammed’iñ vezīri Aḥmed Paşa Sulṭān Bāyezīd’i gāhī vālidine ġammāz idüp belki ḳatline remz idermiş Sulṭān Bāyezīd ġāyet müte’ellim olup

Varak 11a

20.1ḳapucıbaşısın Ḥażret-i Şeyḫe gönderip bir murādım var ḥuṣūli içün teveccüh buyursunlar Allāh Teʿālā ḫayr ise müyesser eyleye eger murādı taʿyīn etsünler dirse onlara maʿlūm olur iẓhārı lāzım degildür diyesin demişler ḳapucıbaşı risāleti edā idicek ʿacabā murādı ne ola deyü tefaḥḥuṣ idicek dimek lāzım degül deyü buyurdılar dimiş ḫōş imdi varken inşā-allāhü’l-fettāḥ yarın ʿale’sṣabāḥ gel ḫaber al dimişler ʿale’s-seḥer ḳapucıbaşı yine geldikde murādları vezīr Aḥmed Paşa’nıñ nekbeti ancaḳ velākin Ḥażret-i Şeyḫ Vefā aña ṣad-ender-ṣad ber-vefḳ itmişdir daʾimā başında götürür aña deġme kimesne çāre idemez fe-emmā dervīşler bir yol bulur gibi itdiler yigirmi güne dek maʿlūm olur deyü vaʿde buyurdılar ḥikmet-i ilāhiyye yigirminci gün Sulṭān Muḥammed fevt olup Vezīr Aḥmed Paşa ġayrı şāh getürmek esnāsında ḥareket iderken başında vefḳiñ ġarezden

Varak 11b

21.1baʿżı eşkāli maḥv olup Şeyḫ Vefā’ya ıṣlāḥa gönderür vefḳ başından gidicek devlet daḫi gidüp yeñiçeriler kendüyi ḳatl iderler Sulṭān Bāyezīd serīri salṭanata cülūs eyler Çelebi ḥażreti daḫi birḳaç sene mürūrından soñra Sulṭān Bāyezīd’iñ segābeti taḳāżasıyla varalım İstanbul’ı görelim ve belki ṭālib-i Ḥaḳ olan ʿulemā zümresinden nice ḳābil vücūdları ṣayd-ı müyesser ola deyü yüz nefer dervīş ile Üsküdār’a gelürler ol zamanda Üsküdār hemān bir iskele ve bir iki evcegüz imiş eyyām-ı şitā olup ḳar ve yaġmur içre üç gün tevaḳḳuf iderler ʿāḳıbet Ḥażret-i Şeyḫ dervīşleri tecessüs idüp bir dervīşiñ üç aḳçesi bulınur şeyḫ ġażap idüp üç günden berü ʿavḳa sebeb bu imiş deyü alup deryāya atduġı gibi ʿālem açılup Sulṭān Bāyezīd ḳadırġa gönderüp İstanbul’a

Varak 12a

22.1geçürürler aʿyān u erkān ʿulemā vü meşāyiḫ fevc fevc gelüp ziyāret iderler kelimāt-ı ḳudsiyyeleri ile zaʾirleri żiyāfet itdügün sāʾirler daḫi görüp şehr içre kimesne ḳalmaz ki ḳudūm-ı meymenet-i mersūmeleri ile müşerref olmaya ḥatta ḳudretü’l-ʿārifīn zübdetü’l-vāṣilīn Şeyḫ Vefā-zāde Ḥażretleri elḳādem yezār sünnetin iḥyā idüp teşrīf ü teşerrüf vāḳiʿ olur ḥālā zāviyesinde olduġumuz Muṣṭafa Paşa meger ol zamānda ḳapucıbaşı imiş ki Amāsiyye’de Sulṭān Bāyezīd risāleti ile Ḥażret-i Şeyḫe gelüp neçe esrār-ı ḥafiyyeye vāḳıf imiş yine ḳapucıbaşı bulunup Sulṭān Bāyezīd merḥūmuñ merʿī vü maḳbūl bendesi Ḥācī Muṣliḥiddīn deyü ġāyet severmiş elān baʿżı aḥkāmda ḳapucılarım başı Ḥācī Muṣliḥiddīn deyü yazılmışdır Ḥażret-i Şeyḫ’iñ iḫlāṣ üzre mürīdi olmaġın

Varak 12b

23.1İstanbul’da ḳalmasın tevāḳḳuʿ idüp Sulṭān Bāyezīd’dan Yedi Ḳulle semtinde ḳızlar kilisāsı dimekle maʿrūf kūşei istidʿā idüp pādişāh daḫi ʿaṭā idüp bir ʿaẓīm ḫānḳāh-ı ʿuzlet-penāh u ʿimāret ü cāmīʿ vü medrese ve ḥammām binā idüp Çelebi Ḥażretleri ṭoḳuz yıl miḳdārı teşrīf idüp eṭrāf u eknāfdan ḳavābil-i rūzgār olanlar şemʿ-i cemʿine pervāne-vār cemʿ olup Beyt Kaʿbetü’l-ʿuşşāḳ bāşed īn maḳām Her ki nāḳıṣ āmed īn cā şod temām Nesr: Her kim ki Çelebi Efendi Ḥażretleri’niñ naẓar-ı kīmyā-eserlerine vāṣıl olmuşdur ḳaṭʿan bī-behre ḳalmayup ṭarīḳatden ḥiṣṣe-dār olmuşdur Sulṭān Bāyezīd merḥūm iki defʿa gelüp ziyāret etmişdir ḫānḳāha cülūs idüp ḳalb-i selīm ile ehl-i teslīm mürīdler cemiʿyyyetle ol ḳadar şuġl u mücāhede etmişler ki neçe dervīşler ṣavmaʿalarında ṣabāḥ meyyit bulunup tecellī nārıyla nūr olmuş

Varak 13a

24.1bulunurmış ḥatta Şeyḫ Ḥażretleri buyururlar imiş ki bu ḫānḳāhda bir şuġl-ı ʿaẓīm oldı ki ilā yevmi’l-ḳıyām āsār-ı envārı ber-devāmdır fī’l-vāḳiʿ baʿżı aṣḥāb-ı mükāşefeniñ ittifāḳları budur ki ricālullāh ve Ḥażret-i Ḫıżır ʿaleyhisselām İstanbul’a gelseler berāyā-yı ṣūfīyyede ve bir Muṣṭafa Paşa’da ḥāżır olurlar bu bābda neçe ḳıṣṣalar vardır ki ıṭnābdan ictināb olunup terk olundı rivāyet budur ki Sulṭān Bāyezīd ʿaṣrında zelzele-i kübrā ve ṭāʿūn-ı ekber olup ekser-i nās firār vü kūh-sārlarda ḳarār iḫtiyār itmek muḳarrer olup bu ḫavfdan ahālī-i nāsıñ ḳulūbına ḫavf u hirās gelüp Pādişāh ḥażretleri ol zamānıñ kibār-ı ʿulemā vü ṣuleḥāsıyla istiḫāre vü istişāre iderler ʿāḳıbet efkārları böyle olur ki bir müstecābü’d-daʿvet-i şedīdü’l-ḳuvvet kimesne ravża-i muṭahhara-i sulṭānü’lenbiyā vü şefīʿ-i rūz-ı cezā

Varak 13b

25.1ʿaleyhi ṣalavāt Allāhu Teʿālā ṭarafına irsāl idüp bu muṣībeti ʿuẓmānıñ indifāʿı çün istişfāʿ ideler ittifāḳ itdiler kim bu ḫizmet-i ʿāliyyeniñ ʿuhdesinden kimse gelmez illā fī zemānına Çelebi ḫalīfe gelür ḫuṣūṣen cedd-i aʿlāsı Ḥażreti Ṣıddīḳ-ı “Bu makam āşıkların Ka‘besi’dir, bu yere eksik gelen tamam olur.” Ekber daḫi ol seyyidü’l-beşer ile hem-bāliş ü hem-pisterdir deyü pādişāh ḫażretleri şeyḫe ḳırḳ biñ aḳçe ile bir ester ve ḳırḳ nefer dervīş elli şeref-āveri inʿām idüp ʿāmme-i erkān-ı devlet ü aʿyān-ı salṭanāt-ı ümerā vü vüzerā vü ḳāḍī-ʿaskerler gelüp Ḥażret-i Şeyḫ’i Üsküdar’a geçürürler ittifāḳ-ı kelām budur ki bu niyyet üzre Üsküdar’a geçdikleri gibi zelzele vü ṭāʿūn bi’l-külliye refʿ olup nā-bedīd ü nā-peydā olur Ḥażret-i Şeyḫ bükā idüp bezm-i ḳadem-i şūmumuz şehrden ḫurūc itmekle fuḳarānıñ duʿāları maḥall-i ḳabūle ʿurūc itdi deyü hażmen li-nefsihi tevāżuʿ buyururlar pādişāh bihamdillāh-ı maṣlaḥat

Varak 14a

26.1bi-ġayri meşaḳḳatin müyesser oldı iḥsān idüp yine ḫānḳāha mürācaʿat ve terbiyet-i fuḳarāya mübāşeret itsünler didikde āḫir-i ʿömrümüzdür ḥacc-ı ṣūr-i müyesser olmış degil idi ālāt-ı ḥażer-i esbāb-ı sefere tebdīl idüp ve izā ʿazamte fe tevekkel ʿalāllāhi deyü Şām-ı şerīfe vāṣıl oldılar ol diyār-ı muḳaddeseniñ ahālī vü mevālisi kāffeten istiḳbāl idüp hezār taʿẓīm ü iclāl ile bir maḳāma inzāl itdiler ḳāfile-i ḥacc ḫurūc itdikde hemān maḥrem olup çıḳup üç menzilden soñra rāh-ı ṭarīḳ-i beytullāhü’l-ʿatīḳde raḥīḳ-i taḥḳīḳi nūş idüp ʿālem-i āḫirete intiḳāl idenleriñ defter-i aʿmāline ila-yevmi’s-suʾāl birer ḥacc-ı mebrūr-ı sevābı mesṭūr olmaḳ devleti ne ʿaceb lezzetdür deyü rıḥletlerine işāret idüp fuḳarā ḥużūrlarına daʿvet iderler ve vaṣiyyet idüp ḥüccāc-ı ibtihācıñ her mevsimde mürūr idüp zehāben ve iyāben ʿubūr itdikleri

Varak 14b

27.1sebīl üzre defn olunmaḳ murād idinürler ve kerīmeleri ṣafiyye ḫātūnı merḥūm ḳuṭbü’l-ʿārifīn Sünbül Efendi ḥażretlerine vaṣiyyet idüp seccāde-i irşādı daḫi bunlara sipāriş idüp fuḳarāya nevāzişler ve tesliyet ü taʿziyetler ve ḫayr naṣīḥatler idüp ḳalbi selīm ile rūḥ-ı şerīflerin Cenāb-ı Ḥaḳḳa teslīm iderler revḥullāhu ruhāhu vü nūr-ı ṣarīḥa Beyt Seddī şikeste geşt ki tā-dūd-i rū-zekā Der-gūş ṭas-ı çarḫ bemānd ez-ān ṭanīn fe-emmā Mıṣrāʿ Çāre nist derīn mesʾele illā teslīm “Bu sorunda (emāneti) sahibine vermekten başka umar yoktur.” Naẓm İgen bu naḳş-ı nigār-ı cihāna aldanma ki pāyidār degildir müzaḫrefāt-ı cihān Ḳażā eliyle yazılmış cemīʿ eşyānıñ vücūdı ṣafḥasına külli men ʿaleyhā fān Neṣr: ʿAleyke selāmullāhi şeyḫü’l-meşāyiḫ ve raḥmetuhū māşāe inne biterahkim fe-mā kāne şeyḫun selekehu melekü vāḥidin ve mekkenehū bünyāne melekin teheddemā Beyt N’eylediñ ey çarḫ-ı ẓālim n’eylediñ ḳan eylediñ Ḥażret-i Şeyḫ’i alup bu mülki vīrān eylediñ

Varak 15a

28.1Nesr: Merḥūm Çelebi Ḫalīfeniñ kerāmāt-ı ġarībesi ve kelimāt-ı ʿacībesi olup zemānesiniñ ferīdi ve meşāyiḫiñ vaḥīdi idi fażl u ʿirfānına ʿamme-i nāss iʿtirāf itmişler idi Dede ʿÖmer Rūşenī buyurmuş ki gerçi Ḥażret-i Seyyid’iñ kemālātına dört kimesne maẓhar olmuş idi velākin cümlei bir kīseye ḳoyup mühürleyüp Çelebi Ḫalīfe’ye teslīm itdiler zühd ü taḳva vü maʿrifet ʿaşḳ u ceẕbe-i mevhibet mecmūʿen Çelebi ile Rūm’a gitmişdir deyü şehādet idüp Şeyḫ-i Erdebīl Sinān Efendi Tebrīz’den Ḥażret-i Şeyḫ’iñ ḫizmetine göndermişlerdir lisān-ı taṣavvufda ʿArabī ve Fārisī ve Türkī laṭīf teʾlīfleri vardır eḥādīs-i erbaʿīn işāret üzre teʾvīl idüp Kurʾān-ı ʿAẓīm’den baʿżı sūreleri taḥḳīḳ etmişdir ki ʿulemā-ı ʿizām istimāʿ itdikde engüşt-i taḥayyüzleri der-kām der-i işrāḳ-ı żamāʾirde bī-nazīr idi tevḥīde

Varak 15b

29.1mütaʿallıḳ ʿizzetleri vardır dervīşler esnā-yı zikrde teberrüken ve teyemmünen oḳurlar bu beyitler anlarıñdır Naẓm-ı laṭīf Ṣuffe-i ṣadrında dāʾim ʿāşıḳıñ efkārı hū Şākiriñ şükrü huvallāh ẕākiriñ ezkārı hū Sidre seyrine muḥaḳḳaḳ irmeye Cibrīl Emīn Olmaya anıñ dilinde dem-be-dem tekrār-ı hū Nāleden ney deldi baġrın hū deyü nālān ider Mevlevīden mesnevīden başladı eşʿār-ı hū Ravża-i hūda maḳām it ey Cemāl-i Ḫalvetī Tā vücūduñ mülkine keşf ola bu esrār-ı hū Nesr: Elʾān mübārek ḫırḳaları ve siyahları ve kisve-i müteberrikeleri ve mücāhede itdikleri kemerleri ḫān-ḳahda maḥfūẓ olup baʿżı emrāża devā içün ṣafā-i niyyet ile gelüp

Varak 16a

30.1duʿā temennā itseler bi-ināyetillāhı Teʿāla şifā müyesser olur Beyt Pādişāhān-ı cihān çün be-ġamī ḫasta şevend İstiʿānet zi-der kūşe nişīnān ṭalebend Gerçi der-sufre-i şāhān buved envāʿ-ı niʿam Loḳma-i ʿāfiyet ez-ḫūn-ı gedāyān ṭalebend “Cihan padişahları bir gamla hasta olunca köşede oturanlardan yardım isterler. Her ne kadar şahların sofrasında türlü nimetler olsa da sağlık lokmasını yoksulların, dilencilerin kanından isterler.” 36 Nesr: Çelebi Efendi’niñ enfās-ı ṭayyibelerine vāṣıl olanlardan kimesne maḥrūm ḳalmamışdır her biri istiʿdādı miḳdārı ṭarīḳatden ḥiṣṣe-dār olmuşdur velākin kemāl-i ẓuhūr ile ʿālemde meşhūr olanlarıñ birisi Şeyḫ Velī’dir ki zamānında yetmiş biñ mürīde kisve giydirmişdir Şeyḫ Dāvud anıñ mürīdidir ki mehdī olmaḳ töhmetiyle ḳatl olunup şehīd olmuşdur fi’l-vāḳiʿ mābeynlerinde bir güft ü gū olup cümlesi içre ḫaṭā vü ġalaṭ vāḳıʿ olup ṣırāṭ-ı müstaḳīm

Varak 16b

31.1üzre hādī vü mühtedī dimegi taʿbīrde taḳṣīr idüp ḫāriçde mehdī maʿnāsın işāʿa itdiler ḳażāyı ilāhī ile sebeb-i ḫazānları oldı Allahümme ʿāfinā ve bir ḫalīfesi daḫi Ḳoñur-palu Ḫayreddīn Efendi’dir ki zamānında velāyet ü kerāmet ile mevṣūf ʿazīzdir Ḳonur-palu Muṣliḥiddīn Efendi ki Üsküdar’da medfūndur anıñ ḫalīfesidir ve Ḳasṭamonī’de Şaʿbān Efendi daḫi Ḫayreddīn Efendi ḫalīfesidir ḥālā bunlarıñ ḫulefāsı ve āsārı bī-nihāye olup pādişāh ḥażretleriyle gelen Şeyḫ Şücāʿ Şaʿbān Efendi silsilesidir ve Çelebi Efendi’niñ bir ḫalīfesi daḫi Ḳāsım Çelebi’dir ki İstanbul’da Tavuḳ Bāzārında Dikiliṭaş ḳurbında Ḫādim ʿAli Paşa anıñ içün bir zāviye binā itmişdir ḫaylī maʿrifetullāh ile ve dervīşlik ile maʿrūf u meşhūr ʿazīzdir Ḳāsım Çelebi’niñ iki ḫalīfesi ẓuhūr idüp biri Ramażān Ḫalīfe’dir ki

Varak 17a

32.1Şeyḫ Ser-ḫōş Bālī Ḫalīfe’niñ şeyḫidir ve biri daḫi Ṣofya’da Bālī Efendi’dir ki ol ṭarafları iḥyā idüp kendünüñ ve ḫalīfeleriniñ fuḳarāsı on biñ vardır merḥūm ḳuṭbü-l müteʾaḫḫirīn Nūreddīn-zāde Şeyḫ Muṣliḥiddīn anıñ ḫalīfesidir ve Ḳurd Efendi daḫi anıñdır kesrehümallāhu Teʿālā ve Çelebi Efendi’niñ bir ḫalīfesi daḫi Şeyḫ Erdebīlī Sinān’dır ki Ayaṣūfīyye ḳurbında kendüye gelen ṣadaḳāt ile bir zāviye binā idüp kemā-yenbaġi evḳāfın taʿyīn itmişdir ḫalvetī-i meşrūṭadur ve Çelebi Efendi’niñ bir ḫalīfesi daḫi İznīḳī Ṣalāḥaddīn Çelebi Efendi’dir ḫayli ʿaẓīmü’l-ḳadr maṭbūʿüʾl-eṭvār insān-ı kāmildir Sünbül Efendi merḥūm eger Çelebi Efendi’ye irişmem aña irādet getürürdüm deyü şehādet idermiş ve Çelebi Efendi’niñ bir ḫalīfesi daḫi ʿUşşāḳlu ʿAlāʿaddīn Efendi’dir ġāyet ulu ʿazīzdir Maʿnīsa’da ḳālī-zāde ve yigitbaşı

Varak 17b

33.1ve İstanbul’da ḥālā mevcūd olan Süleymān-ı Āmidī ʿAlāʿaddīn ḫulefālarıdır ve Çelebi Efendi’niñ ḫalīfetü-l ḫulefāsı ve ḳāʾim-maḳāmı ve dāmādı Şeyḫ Sünbül Sinān Efendi’dir ki mevlidi Merzifon ü neşv ü nemāsı Ḥamīd İli’nde Borlı olup ʿālem-i ẓāhirde hidāye vü şerḥ-i mevāḳıf ḫıfẓında idi mevālīden efḏal-zāde ḥizmetinde olup gāhī meşāyiḫ meclisine varırdı birgün bir vāḳıʿa görür ki ḫalḳ bir ḳuyudan ṣu alurlar bu daḫi almaḳ murād idinür ṣu ḳuyunuñ aġzına çıḳup bilā-taʿab alur Çelebi Efendi’ye taʿbīr itdirmege geldikde hemān Mevlānā vücūduñda mevcūd olan fuyūżātü’l-ilahiyyeniñ ġaleyānı var ancaḳ illeri taʿab ü naṣb ile taḥṣīl itdikleri feyżler saña ḳarşu gelür niçün ḳuvvetiñi fiʿle getürmezsin deyü işrāḳ-ı māfī’ż-żamīr ider ve Sünbül’i alup sīnesine baṣup sende rāyiḥā-ı muḥabbetullāh var

Varak 18a

34.1deyü Sünbül ile ḳoḳulaşurlar hemān Şeyḫ Sünbül ʿarf u iżāfı ve cāh-ı riyāseti terk idüp mücāhede kemerin beline berk ider ol ḳadar şuġl üzre olur ki Ḥażreti Çelebi savmaʿasında ḥużūr idemeyüp muttaṣıl Sünbül’üñ çihresin devr idermiş üç yıldan soñra ḫilāfet virüp diyār-ı Mıṣır’a göndermişdir çerāgeh zamānında diyār-ı Mıṣır’da küllī iʿtibār olup fażl u ʿirfānına cemīʿ-i ʿulemā-yı Mıṣır iḳrār itmişlerdir Çelebi Efendi Şām-ı Şerīf ṭarīḳinden ḥacca teveccüh itdikde Mıṣır’a mektūb göndermiş idi gelesin Kaʿbetu’llāh’a ḫizmet-vār deyü baʿżı esrār işʿār buyurmış Sünbül Efendi Mıṣır yolundan Mekke-i mükerremeye varup şerrefiha Alllāhu Teʿāla şeyḫ ḥażretleri gele deyü muntaẓır iken baʿżı fuḳarā mātem ṭonları ile baş açıḳ yalın ayaḳ gelüp Ḥażret-i Şeyḫ’iñ nidā-yı ṣadā-yı riciʿye naʿra-zenān cevlān-künān lebbeyk allahümme lebbeyk

Varak 18b

35.1deyü Kaʿbe-i ḥaḳīḳīye vuṣlatından yaʿni dār-ı mihnetden diyār-ı cennete rıḥlet idüp ʿıyd u vaṣla cānın ḳurbān itdügünden ḫaber virdiler Beyt ʿIyd-ı vaṣla tek irişmeklige imkān olsun Bir başım var o daḫi yoluña ḳurbān olsun Sünbül Efendi āyet innā lillāh ve innā ileyhi rāciʿūn deyü musibete ḫaber idüp bu ebyāt-ı dürer-bār ile ʿāmil oldı Naẓm Oldı ʿibret-nümā-yı dīde-i cān Āyet-i küll-i men ʿaleyhā fān İrciʿi ṭablı çalınur her dem Ḫˇāb-ı ġafletde cümle ḥalḳ-ı cihan Kimse ḳalmaz bu dār-ı fānīde Ger gedā vü ġanī vü pīr ü cevān Zī-saʿādet aña ki ʿömrinde Ḳılmaya kimse ḥāṭırın vīrān Gör yaraġın göñül ki peyk-i ecel İrdi bir laḥẓa daḫi virmez emān Nesr: baʿde edāʿü’n-nesk ilāhīniñ ṭarīḳ-i Şām’dan İstanbul’a sülūk idüp ḫānḳāha cülūs eylediler rivāyet olunur ki Şeyḫ Sünbül ḫānḳāha gelince üç yüz dervīş cemʿ oldılar ahālī vü mevālī aʿyān

Varak 19a

36.1u erkān istiḳbāl idüp şerāʾiṭ-i taʿziyet vü tehniyet-i riʿāyet olunduḳdan soñra şeyḫiñ vaṣiyyeti üzre kerīmesi Ṣafiyye ḫātūnī nikāhlanup otuz üç yıl seccāde[i] irşādda ḳāʾim oldılar vālid-i merḥūm naḳl iderdi ki Ḥażret-i Şeyḫ fuḳarānıñ mücāhedede tekāsülün müşāhede itdikde ben on sekiz yıl arḳamı yere ḳomadım bir şeyʾe istinād etmedim ṣavmaʿanıñ ortasında tehiyyāta oturur gibi nevmümü ol ḥālet üzre geçürürdüm dir idi mevālīden Ḫaṭīb Ḳāsım oġlı Şeyḫ Sünbül Cüneyd vaḳtidir zamānına irişdügümüz ʿaẓīm niʿmetdir deyü şehādet idermiş ʿÖmer-meşreb ḳavī-mezheb celālī-ġālib ehl-i ṣalābet ü celādet kimesne idi hiç kimse muḳābeleye ḳādir degil idi ḥikāyet Sarāyburnu’nda olan köşki Sulṭān Selīm merḥūm binā ile emr olunduḳda Muṣṭafa Paşa Cāmīʿi içre olan yeşil mermer direkleri almaḳ murād olunup miʿmārlar ve çavuşlar

Varak 19b

37.1gelüp direkleri yerinden ḳalʿ itmek ḳaṣd idicek ḥażreti Şeyḫ aṣāmla çıḳup ṣūret-i ġażab göstermiş Sulṭān Selīm işitdikde ferāġat ile emr idüp āḫir emir āḫūr-ı cāmīʿniñ direklerin almışlar ḥālā köşkde olan anlardır ṭarīḳatı kāmil ḥaḳīḳate vāṣıl ṣāḥibü’l-kerāmāt kesīretü’l-vāridāt müstecābü’d-daʿvāt ʿazīz idi ʿaṣrında olan şeyḫleriñ sulṭānı idi ḳaṭʿā dünyāya iltifāt itmezdi fuḳarā ġayretin çeküp mücāhede vü müşāhede ile eglenürdi vālid-i merḥūm naḳl ider ki Ḥażret-i Şeyḫ bir meclisde Maḳṣūd Dede deyü bir kimesnei tezekkür idüp medḥ eyledi tefaḥḥuṣ eyledim meger Rūm ilinde Siroz’da şeyḫiñ bir ümmī ḫalīfesi var imiş ismi Maḳṣūd Dede imiş Ḥażret-i Şeyḫ vefāt idüp bu ḥaḳīr Rūm iline gitdikde ʿan-ḳaṣdin Siroz’a vardım hemān şehre

Varak 20a

38.1duḫūl itdükde bir pīr-i nūrānī muḳābeleme gelüp oġul Maḳṣūd mı istersin didi iẓhār-ı kerāmet idicek elin öpdüm bir miḳdār şeref-i ṣoḥbetile müşerref oldum şeyḫi ne mertebe fehm eyledüñüz deyü suʾāl eyledi biz ancaḳ ẓāhirini fehm itdik bāṭınını kim idrāḳ idebilür deyü cevāb virdim benimle şeyḫ yanında bir sır vardır tenbīh itmiş idi zinhār kimesneye dimiyesin deyü vaṣiyyet itmişdir ila elān kimesneye dimedim velakin saña taḳrīr ideyin didi ḥikāyet Maḳṣūd Dede eydir ben sābıḳā Toḳat’da ehl-i ṣanʿat idim bir cumʿa güni gördüm ki ḫalḳ gürūh gürūh erkenden cāmiʿe ʿacele iderler ben daḫi vardım meger bir ʿazīz gelmiş vaʿẓ idermiş istimāʿ itdügümde ḳalbime teʾsīr idüp dervīş olmaġı muḥaḳḳaḳ idüp varup eline yapışdım baña eytdi ki ḫayır, seni irşād idicek kimesne daḫi seccāde-nişīn degildir didi

Varak 20b

39.1bu ʿazīz kimdir deyü Molla Ḥabīb’dir didiler Toḳat’da on beş sene daḫi tevaḳḳuf idüp baʿdehu İstanbul’a geldim on beş sene daḫi mürūr itdi bir cumʿa Ayaṣofya’ya vardım bir kimesne vaʿẓ ider dinledim yine benim ḥasb-i ḥālim söyledi cemīʿ-i endīşelerden ḫalāṣ oldum ḳalbim nūr ile memlū oldı bu ʿazīz kimdir deyü suʾāl eyledim Yedi Ḳulle ḳurbunda Muṣṭafa Paşa ḫānḳāhında Sünbül Efendi dirler didiler ḫizmet-i şerīfine vardım yüzler sürdükde Toḳat’da Molla Ḥabīb eline yapışduġuñ zamānda didügi kelām ḥāṭırıñda mıdır didi ʿaḳlım başımdan gidüp bunı size kim didi kelām-ı ḥaḳḳıñ yolunda bu maḳūle nesneler sehldir hemān şuġl itmek gerekdir aṣıl murād ġayrıdur didi min baʿde şeyḫ ile ortamızda perde ḳalmadı muttaṣıl şeyḫ ile ḥużūrda idük müşkülātım ḥall idüp vāḳıʿātım taʿbīr ider idi dervīşlerini şeyḫe

Varak 21a

40.1mülāḳāt itmez ẓan iderlerdi ʿāḳıbet ḫilāfet virüp Rūm iline gönderdi Ḫayrabolı nām bir ḳaṣabaya vardım cāmiʿinde iki rekʿat namāza şürūʿ etdim bir tāze cüvān gelüp muṣāfaḥa itdi Maḳṣūd Dede ḫoş geldiñ ṣafā geldiñ didi benim ismim Maḳṣūd idügin neden bildiñ ben ḫod ʿömrümde Rūm iline gelmiş degilim deyü ibrām eyledim eytdi bir ṣāliḥ kimesneniñ oġluydum babam vefāt eyledi ben daḫi birḳaç ḳalenderler ile ḳaçup seyāḥate ve kesb-i maʿrifete gitmek istedim babam dostlarından bir kimesne naṣīḥat eyleyüp baña istiḥāre namāzın taʿlīm eyledi vāḳıʿamda bir pīr gelüp ḳalenderleri muḥkem ḍarb idüp fülān gün cāmiʿye bir dervīş gelür nāmı Maḳṣūd Dede’dir didi anıñçün gelüp size mülāḳī oldum deyü Şeyḫ Sünbül’üñ evṣāfın beyān itdim meger ol vāḳıʿa

Varak 21b

41.1sende ẓāhir olan Pīr Ḥażret-i Şeyḫ’iñ rūḥāniyeti imiş vālid-i merḥūm eydür ol civān Maḳṣūd Dede’niñ ḥiẕmetinde fevt olup elʾān mezārları anuñla bir yerdedir naḳl-ı ṣaḥīḥ ile menḳūldür ki Gelibolulu Zaʿīm Muḥammed Çelebi eydir ben Ḥażret-i Şeyḫ’den inābet idüp Gelibolı’ya ṣalāya vardım ḳażā-yı ilāhī ile bir cüvān-ı ṣāḥib-cemāle ʿalāḳa idüp ol ḳadar mübtelā oldum ki bir ān ḳarār u istiḳrārım ḳalmayup gice vü gündüz kārım girye vü zār ve ʿaḳl u fikrim tār u mār idi birgün çār u nā-çār ol dilber-i şīve-kār ile bir ḥammāmda cemʿ olmaġa ḳavl u ḳarār idüp ḥammāma vardım cüvān muḳaddemā gelüp ḫalvete fuṭe aṣmış işidüp hezār şevḳle Beyt Ḥulle-i cennet olursa çekeyin çāk ideyim Dem-i vuṣlatda baña ḥāʾil olur pīrehenüm Nesr: Deyü ṣoyunup ḫalvete girdim gördüm Şeyḫ Sünbül ḳurnabaşında oturur nice olduġum

Varak 22a

42.1bilmeyüp hemān gerü dönüp esbābumu giydim iskeleye geldim İstanbul’a gider gemi varmış hemān ol gün ḳavī rüzgār ile gelüp şeyḫe ḫānḳāhda mülāḳāt itdim Ḥażret-i Şeyḫ Sünbül Efendi beni gördügi gibi ne ẓann idersin şeyḫ müridini gözetmese şeyṭān ve hevā anı ānīde helāk iderdi tevbe ve istiġfāruñı tecdīd eyle deyü emr eyledi ayruḳ hevā-yı nefsāniyeden ḫalāṣ oldım Naẓm Nefs elinden yaḳayı ḳurtarmaḳ Degme bir pehlevānıñ işi degil Ḳızıcaḳ gözleri o kelb-iʿaḳūr Ḳomaz erkek ṭoñuzı dişi degil vālid-i merḥūm bu ḥikāyeti naḳl iderdi ve eydirdi ki böyle ḳābil mürīd ehl-i teslīm olsa gözedürler keenne-hu kemāl-i ittiḥād bir dāʾireye varır ki bir rūḥ iki cesedde ḥulūl ider ḥikāyet peder merḥūm dir idi ki Ḥażret-i Şeyḫ ehl-i semāʿ idi kendü bile ḳalḳardı her ḳaçan şeyḫ semāʿa gelse cāmiʿiñ ḳubbesi refʿ olup

Varak 22b

43.1hevāda melaʾike tek devr eyler iken görürdük ol zamānda münkirler vardı vāʿiẓ-i ʿarab ḫayli iṭāle iderdi ʿulemā iki fırḳa olmış idi ekseri Şeyḫ Sünbül ṭarafına idi mübāḥase-i ʿilmiyyede kimse ġālib olımazdı ḥatta bir gün mevāli-i ʿiẓām ve ahālī-i fiḫām Sulṭān Muḥammed Cāmiʿine cemʿ olmuşlar merḥūmı daʿvet itdiler fuḳarā ile vardıḳ Ṣarugürz İstanbul ḳaḍısı ve Gürz-i Seyyidi ṣaḥn müderrisi vesāʾir mevālī cümleten ḥāżır idiler merḥūm vardıḳda ayaġ üzre ḳalḳup istiḳbāl itdiler miḥrāba geçüp oturdı iki cānibine naẓar eyledi ne ḫūb cemʿiyyetiñiz var sebebi nedir deyü buyurdılar Ṣarugürz ġalīẓü’t-tabʿ kimesne idi eytdi ki seniñ dervīşleriñ tevḥīd iderken deverān iderler bunuñ aṣlı ve delīli nedir beyān eyle şeyḫ eytdi ki bir kimesneniñ iḫtiyārı elinde olmasa aña şerʿen ne ḥükm olunur Ṣarugürz eytdi bunlar meslūbü’l-iḫtiyārlar mıdır şeyḫ eytdi

Varak 23a

44.1bīiḫtiyār ḥareket idenleri daḫi vardır Ṣarugürz eytdi ʿaḳılları daḫi başında ṭurur mı yoḫsa meczūb mı olurlar şeyḫ eytdi ḫayr ʿaḳılları kāmildir Ṣarugürz eytdi ne ʿaceb hem bī-iḫtiyār u mecbūr olalar ve hem ʿaḳılları ṭura bu ne maḳūle sözdür şeyḫ eytdi hiç seni ḥumma ṭutmış mıdır eytdi belī şeyḫ eytdi ya niçün titreyüp ḥareket idersin ʿaḳlıñ başıñda yoḳ mıdır bīiḫtiyārlıḳ ʿaḳlıñ zevālin īcāb eylemezsin evvelden daḫi ḥamāḳat üzre idiñ filan medresede bilür misin benim ḥücremiñ ḳapusı öñünde geçmege ḥazer ider idiñ yine ben ol Sünbül Sinān’ım maʿ ziyādetin ilzām idüp dönüp Gürz-i Seyyidī’ye “Baḳ a Efendi sen Muṣṭafa Paşa vezīr-i aʿẓam iken medresemize müderris idiñ paşa cumʿa gicelerinde dervīşleriñ ṣoḥbetine ḥāżır olurdı sen dahi ḥāżır olurdıñ ʿörfüni çıḳarırdıñ ve ṣūfuñı daḫi çıḳarup ṣūfīler ile semāʿ

Varak 23b

45.1semāʿ iderdüñ ol zamānda bu mesʾeleyi bilmez miydiñ yoḫsa bilüp paşaya ḫoş gelsüñ deyü mi iderdiñ aġrāż-ı nefsāniyeden ne ḥāṣıl olur ḥubbu’d-dünyā raʾsü külle ḫaṭīʾetin mūcibi üzre günāhıñ başı ayaġı nerdedir varıñ ḥāliñize deyü ḳalḳup minbere çıḳarlar ol ḳadar ḥaḳāyıḳ u daḳāyıḳ bezl iderler ki ekser-i mevālī belʿiyyet idüp on sekiz dānişmend hūşmend dervīş olup ve ṭarīḳe girüp cübbe ve destārı çıḳarup tāc u ḫırḳa giyerler rivāyet iderler ki Fātiḥ-i Mıṣr u Şam merḥūm Sulṭān Selīm Ḫan Şam-ı şerīfe varduḳda Cāmīʿ-i Benī Ümeyye’niñ minberi altında bir ṣāḥib-i taṣarruf ʿazīz ile muṣāḥabet idüp fetḥ-i Mıṣır’dan ḫaber virüp İstanbul’da Sünbül’den ġāfil olma deyü vaṣiyyet itmişdir ḥatta merḥūm Sulṭān Selīm tebdīl-i ṣūret ile gāhī gelüp mülāḳat u muṣāḥabet iderlerdi ve Ḥażret-i

Varak 24a

46.1Şeyḫ’e bir mor çuḳa semmūr kürk ile ḳaplanmış virüp kendü ḳaftānımdır elbette gey deyü iltimās buyurmışlar merḥūm ekser zamānda giyerlerdi merḥūm Sünbül Efendi’niñ menāḳıb u maʿārifi ve merātib ü ʿavārif[i] ḳābil-i taʿbīr ü taḥrīr degildir sene ṭoḳuz yüz otuz dörtde vefāt idüp Sulṭān Muḥammed Cāmiʿinde namāzın ḳılup baʿdehu Muṣṭafa Paşa Cāmiʿinde kendüler sākin olduḳların ḫanḳāh ḥareminde defn olunmuşdur ve üzerine türbe yapılmışdır elʾān ziyāret olunur Kemāl Paşa-zāde merḥūm bu tāriḫi dimişler Naẓm Pīşvā-yı ṣāḥib-i ehl-i edeb Muḳtedā-yı ṭālib-i Rūm u ʿEreb Rehber-i ehl-i ṭarīḳ-i Ḫalvetī Bü’l-vefā kim Şeyḫ Sünbül’dür leḳeb Mülk-i fānīden beḳā iḳlīmine Gitdi tevḥīd ide ol şīrīn leb Eyledi şehr-i muḥarremde sefer Leyletü’l isneynde ol züʾl-neseb Aġladı ol gün buluṭ yaşın yaşın Dökdi gözler yaşını her ibn ü eb

Varak 24b

47.1Şükrüñ dökmezse gözyaşı nüh-felek Seng-i ḥārādan çıḳar mı ṣu ʿaceb Yir ü göklerden ḳamū ins ü melek Cemʿ olup ḳıldı namāzın bī-teʿeb Hātif-i ġaybi didi tārīḫini Nūr ola Sünbül Sinan’ıñ ḳabri heb deyü tārīḫ buyurmışlar her zamān meclislerde ve inʿāmda kendünüñ üsti yanına alurdı ravveḥallāhu rūhahu’l-ʿazīzi deverān-ı semāʿ ḥaḳḳında bir laṭīf risāle yazmıştır uṣūl ü fürūʿı ve ʿilm-i kelāmda mahāreti maʿlūm olur merḥūm Sünbül Efendi’nin āsārı ve ḫulefāsı bīnihāye olup biri Ḳaraman diyārında Cem-i Siyāh Efendi’dir ki kerāmāt ile meşhūrdur ol diyārda elʾān ḫulefāsı ve fuḳarāsı lā-yuʿaddır ve birisi daḫi Aḳşehir’de Cemāl Efendi’dir teʾlīf ü taṣnīf ile ve ḫalḳdan inḳıṭaʿ ile meşhūr-ı ʿazīzdir velākin çoḳluḳ kimesneyi irşād etmemiştir cümleden pīr ü piş-ḳadem ṣahibü’l-himem ḳuṭbü’l-evliyā Merkez Muṣliḥiddīn Efendi’dir ki ismi şerīfleri Mūsī

Varak 25a

48.1ve laḳabları Merkez Muṣliḥiddīn’dir mevlidleri Anaṭolı’da Germiyān ilinde ʿUşşāḳ’dır Bālīġ olaldan āḫir ʿömrüne dek cemāʿat terk itmemişdir rivāyet olunur ki sūḥtelik ʿāleminde eger cemāʿat terk ü fevt vāḳıʿ olsa yanında ḳaç aḳçe bulunursa birḳaç kimesneye virüp geliñ cemāʿat olalım sevābdan maḥrūm ḳalmayalım deyü ibrām iderdi biz namāzı ḳıldıḳ diseler nāfileye niyyet idiñ ben imām olayım dir idi şerḥü’l-ʿaḳāyid oḳurken Amāsiyye’ye çıḳup Molla Ḥabīb Ḳaramānī’ye mülāḳāt idüp bīʿat itmişdir hemān dervīş olalım deyü ḳaṣd itmiş iken Molla Ḥabīb seniñ şeyḫiñ henüz seccāde-nişīn degüldür deyü ʿavḳ eyledi baʿdehu dānişmend olup Bursa’da menfī olan Velīyüddin oġlı Aḥmed Paşa ḫizmetine vāṣıl oldı fe-emmā muttaṣıl meşāyiḫ meclisine mülāzemet idüp tefsir-i şerīfe ve ḥadīs-i münīfe müṭālaʿa idüp gāhī dānişmend ṣūretle

Varak 25b

49.1Ayāṣofya’da vaʿẓ iderdi ḳuvvet-i ḥāfıẓası ol ḳadar idi ki üç ayda Ḳur’ānıʿaẓīmi min evveli ilā āḫire tefsīr-i şeyḫ ile ḥıfẓ idüp Tefsīr-i Ḳāḍī Beyżāvī’niñ ekseri ḥāṭırında bi’l-fi’l idi İstanbul’da olan meşāyiḫ-i ʿiẓāmıñ her biriniñ meclisine varırdı velākin Sünbül Efendi’ye münkir idi deverān iderler ve vaḥdet-i vücūd söyleşürler deyü zühd ü taḳva ṭarafı ġālib olmaġın ve Mollā Ḥabīb Seyyid Yahyā’nıñ taḳvasına maẓhar düşüp ibtidā Mollā Ḥabīb’e irişmegin Merkez Efendi’niñ veraʿı ġālib idi rivāyet ḥikmet-i ilāhiyye bir gice bir ʿaceb vāḳıʿa görüp cemiʿ-i meşāyiḫe taʿbīr itdirdi ve müteselli olmadı Sünbül Efendi sevmedügiçün ḳaṭʿa gelmedi yine vāḳıʿasında gördi ki Sünbül Efendi gelüp ḥücresine girmek ister bu daḫi ḥücreniñ ḳapusın muḥkembend idüp ardından ṭayanup Sünbül Efendi muḥkem zūr idüp içerü girür vāḳıʿañı söyle dir bu daḫi vāḳıʿaı taḳrīr itdügi gibi taʿbīr ider Merkez Efendi ḫˇābdan bī-dār olduḳda

Varak 26a

50.1mülāḥaẓā ider ki ḥaḳ taʿbīr bu ola nā-çār olup şeyḫe gelür Ḥażret-i Şeyḫ gördügi gibi taʿaccüp Muṣliḥiddīn ḳapuya ṭayanmadıñ dir hemān inkārı ber-ṭaraf olup bīʿat ider velākin merḥūm et yemez İmirzā Baba kerīmesin alup müteehhil olduġıçün ḫānḳāhda gelüp sākin olmazdı tenhā kendü ḫānesinde şuġl idüp gelüp müşkülātın ḥall iderdi ve yine giderdi bu ṭarīḳ üzre sülūkun tamām idüp Ḥażret-i Şeyḫ Sünbül ḫilāfet virüp bir miḳdār zamān İstanbul’da Ġavġacı Dede zāviyesinde sākin olup ʿāḳıbet merḥūm Sulṭān Süleymān Ḫān ʿaleyhü’r-raḥme ve’r-rıḍvān ḥażretleriniñ vālideleri Maʿnisa’da bir cāmiʿ ve bir ḫānḳāh binā idüp Sünbül Efendi’den Merkez Efendi’i ṭaleb idüp Maʿnisā’da neçe müddet iḥyā ber-ṭarīḳat ve neşr-i sünnet ider merḥūm Sulṭān Süleymān Ḫān her zamān meclis-i şerīf-i hidāyet-elīflerine ḫāżır olup bükā iderlerdi merḥūmuñ meclisi

Varak 26b

51.1ġāyet müʾessir idi ḳaṭʿā gözlerin açmazdı ol ḳadar müstaġraḳ olurdı ki üç gün üç gice söylese bir kelāmın bir daḫi iʿlām itmezdi ve kesel daḫi gelmezdi ve bir yenṭıḳu sırrına maẓhar düşüp Allāh emriyle ḫalḳı ḥaḳḳa daʿvete gönderilmiş idi eger peyġamber gelmek cāyiz olsa ki faḥr-ı ʿālem ṣallallāhu ʿaleyhi vesellem buyurmuştur lā-nebiyye baʿdī muḥaḳḳaḳ nebī olurdı zīrā müslümānlar ṣalāḥa ḳandırmaġa nefsin ḥaṣr itmiş idi rivāyet “O, arzusuna göre de konuşmaz.” (Necm Sūresi, 53/3) olunur ki sefer üzre giderken beyābānda bir dihḳān görse yanına varup īmānı ʿbilür misin ve namāzıñ ferāʾiż ü şerāʾiṭin beyān idüp fülandır fülandır İslām ile küfr arasını farḳ iden namāzdır ve tārikü’ṣ-ṣalavatü kāfirün daḫi ber-āmiz āyet inne’ṣ-ṣalāte kānet ale’l-müʾminīne kitāben mevḳūtā Beyt Müʾmin üzre ṣalavāt oldı kitāb-ı mevḳūt Ḳılmasınlar der anı iki cihānda memḳūt ve zinhār bu gāvları aç ābe vü ʿalefe muḥtāç ḳoma ve taḥammülleri ḳadar yüklet ve bīnihāye let urma

Varak 27a

52.1ki ʿulemā dimişdir lā-bivechin lā-bivechin illā bivechihi ve bu kiştzārda geşt ü güzār ki idersiñ niyyetiñ iḥyā-i müʾminīn ve müʾmināta nefʿ itmek olsun her ḳademüñ nice ḥasenāt ketb olunup seyyiʾātıñ ʿafv olunur ve her dāne ki beẕr idersin bir ḥabbesi żāyīʿ olmaz keffe-i mīzānıñda eżʿāf-ı mużāʿaf ḥāṣıl virir ve bu mezraʿa-ı dillerine toḫm-ı maʿārif bezl iderdi ve yanına düşüp nice fersaḫ giderdi dervīşler şeyḫ gelince muntaẓır olurlardı laṭīfe rivāyet olunur ki bir cumʿa gün Balıkesr’e nām ḳaṣabada bulunup baʿde’s-ṣalavāt minbere ʿurūc idüp naṣīḥate şürūʿ eyler bāġ zamānı imiş ḫalḳ gürūhla ḳalḳup giderler ve Ḫalvetī ṣūfīsi ancaḳ deyü kendüleri Bursa’da Emīr Sulṭān aḥibbāsı olduḳları içün merḥūmı taḫfīf daḫi iderler merḥūmuñ ʿādet-i kerīmesi āsār-ı vaʿẓde mübārek gözlerin yummaḳ idi hemān istiʿāẕe ile şürūʿ eyler

Varak 27b

53.1cāmīʿiñ ḳayyımı bir miḳdār istimāʿ idüp ol daḫi ṭaşra baġlu imiş gitmek isteyüp cāmiʿiñ miftāḥların getürüp Şeyḫ Efendi gitdügüñ zamānda cāmīʿi açuḳ ḳomayasın berkidesin deyü nidā eyler merḥūm gözlerin açup görür ki cāmiʿde Benī Ādemden bir farḳ ḳalmamış ḳayyıma yüri var git ben birḳaç āyet-i kerīme tefsīrin naḳl itmek niyyetiyle şürūʿ itdim ʿilm meclisine melāʾike rāġıblardur ve ḥaftehümü’l-melāikete nāṣṣila sābitdür deyü yine gözlerin ḳapayup çāḳ ikindüye dek söyler merḥūmuñ bu ḫulūṣı ile ḥālātın görenleriñ teslīmleri daḫi ziyāde olur dervīşlerine ebdāl deyü ḥiṭāb iderdi ve her ḳanda gitse tenhā giderdi yüzünde envār-ı velāyet ve āsār-ı hidāyet dırāḫşān idi sünnet[e] riʿāyet idüp ḥimāra binerdi ve yanına bir töre ile mevcūd olan 28 “Çünkü namāz belirli vakitlere bağlı olarak müminlere farz kılınmıştır.” (Nisā, 4/103) Yazma metindeki “müʾminīn” ifadesi beyitin veznine uygun değildir.

53.2meyvelerden götürüp nā bālīġ oġlancıḳlara virirdi ve gāhī baʿżı mekteplere gelüp eger eṭfāl sebaḳların almış bulunsa

Varak 28a

54.1muʿallime minnet idüp şefāʿat iderdi ve eṭfāli mesrūr olsunlar deyü āzād itdirirdi ve benim içün ḫayr duʿā idiñ siz maʿṣūmlarsız daḫi mükellef olmaduñuz duʿālaruñuz müstecābdır bu yüzi ḳara ṣaḳalı Aḳ ʿāṣi ḳoca içün duʿā eyleñ belki ḳıyāmette yüzi aġ ola deyüp aġlardı Yā Rāb bu maʿṣūmlarıñ duʿāsın redd eyleme deyü tażarruʿ iderdi muḥaṣṣal-ı kelām tevażuʿ vü meskenetde bir ʿaẓīm ʿalāmet olup selef-i meşāyiḫiñ numūnesiydi bu ḥaḳīr bir defʿa vālid-i merḥūma ḥayfā vü dirīġa ki Bāyezīd-i Bisṭāmī ve Cüneyd-i Baġdādī zamānlarında dünyāya gelüp anları görmedim deyü teʿessüf eyledim Merkez Efendi gördügüñ yetmez mi bu daḫi anlar gibi idi deyü cevāb virdi ḥikāyet Mıṣır defterdarlıġından maʿzūl olan Duḫānī-zāde’niñ babası küttāb Muḥammed Çelebi ḥikāyet eyledi ki ben Sünbül Efendi aḥibbāsından idim Merkez Efendi’ye ḳaṭʿā gelmedim tamām üç yıldan soñra bir gice vāḳıʿamda Sünbül Efendi’yi gördüm

Varak 28b

55.1dir ki hey Muḥammed Çelebi ġaflet eyleme Merkez benden yegdür hemān var yoḫsa tamām olursun didi ṭurı gelüp Merkez Efendi’ye vardım hemān gördügi gibi ıṣmarlanmayınca gelmezsin velākin benden yegdir didügi seniñ inkārıñ izālesiçündür yoḫsa Şeyḫ Sünbül aʿlā ṭabaḳadadır ḳıyāmette biz anıñ rikābında ḥaşre rāżıyuz didi nice olduġum bilmedim lebbeyk cān u başıla mürīd oldum merḥūm seferi ġāyet severdi merḥūm u mebrūr Ṣulṭān Süleyman Ḥān Ġāzī Korfus (Korfu) Seferi buyurduḳları zamānda bile gidüp varup gelince ʿasker-i islāma muttaṣıl vaʿẓ u naṣīḥat itmişdir merḥūm Ṣultan Süleymān Ḥān çelebi iken Maʿnisā’da muḥibb olmaġın bizim Merkez deyü ġāyet severdi ḥikāyet vālid-i merḥūm rivāyet iderdi ki Şeyḫ Sünbül intiḳāl itmelü olıcaḳ üzerinde ḥāżır bulunan ḫulefā ve fuḳarā seccāde-i irşādı kime taʿyīn buyurursuz deyü istifsār

Varak 29a

56.1eylediler muʿayyin Allāh’dır velākin gelen ʿabd-i Ḥabeşī daḫi olur ise zinhār taḫfīf itmeyesiz dimiş gitmiş idi ḥikmet-i Rabbāniye ile merḥūmuñ vefātından on gün soñra Merkez Efendi gelüp ḳaṭʿā kimesne muḳayyed olmadı ve bir ḥücresine teklīf ider dervīş daḫi bulunmadı zīrā merḥūm fuḳarā arasında ṭurmuş degil idi şeyḫle āfāḳdan infāḳ itmiş idi çūn alup ḥücreme gitdim ḫizmet ü riʿāyet itdim ol gice istiḫāre ḳılup gördim ki bir ʿālī maḳāmda kürsi vażʿ olunup ḫāṣṣ u ʿāmm bir kimesneniñ kelāmına muntaẓırlar Merkez Efendi yeşil ʿimāme ile gelüp geriye ʿurūc itdi ve ʿimāmesi siyāh oldı bir kimesne nidā eyledi ki yeşil şerīʿatī ṣūretidir ve siyāh ṭarīḳī ṣūretidir bu kimesneniñ şerīʿati ve ṭarīḳatı maʿmūrdur hemān ṣabāḥ oldıkda bildim ki merḥūmuñ ʿabd-ı Ḥabeşī deyü remz itdügi bunlar ola bīʿat eyledim neçe dervīşler ḥaḳīri gördiler bīʿat itdiler ekseri muḥālefet idüp

Varak 29b

57.1merḥūmuñ meşhūr u nām-dār ḫulefāsı bī-nihāye degil mi deyü Merkez’i taḫfīf itdiler ʿāḳıbetü’l-emr birisi felāḥ bulmadılar tamāmen kendi ḫānḳāhda sākin olmaġın fuḳarā żabṭından ġāfil sāde-dil idi ḥaḳīr taʿlīm idüp merḥūm şöyle iderdi deyü tefhīm iderdim anıñçün ḥaḳīre hem dervīşim ve hem şeyḫimsin deyü evlādından ziyāde muḥabbet iderdi ene ittiḳāī ümmetī bi-raʿsī’t-teklīfi deyü tekellüfātı ve ʿörf ü iżāfātı terk müstecābü’t-daʿvat idi bir ḥimārı var idi muttaṣıl merkebi ol idi bir defʿa muḥkem çaġırup şeyḫe aġır geldi āvāzıñ ṭutmasun didügi gibi min baʿd ḥimārda nefes gelmez oldı nice müddet daḫi besleyüp soñra ḳuds-i şerīfde bir saḳḳaya hibe itdiler mehīb ṣavtlu ṣaḥābe sīretlü ʿazīz idi ṭoḳsan yaşında vefāt idüp hicretiñ ṭoḳuz yüz elli ṭoḳuzunda Ṣulṭān Muḥammed Cāmīʿinde Şeyḫülislām Müfti Ebu’s-suʿud Efendi cenāzesine geldikde dünyāda bī-riyā bu kimesnei

Varak 30a

58.1görmüşdük deyüp namāzın ḳıldılar cenāzesi ümmete ʿaẓīm-i muṣībet ve ġarīb-i ʿibret idi Yeñiḳapı’nuñ ḫāricinde kendü binā itdügi cāmiʿiñ ḥareminde defn olunmuşdur ḥālā ziyāret olunur ol yerler arż-ı ḫāliyye iken kendülere keşf olup düşvār ada bir māʾ-ı cārī aḳarsu muttaṣıl zārī ider deyü ḳazup bir āb-ı revān çıḳmışdır baʿdehu ḥammām binā idüp ol eṭrāfa Merkez Vilāyeti deyü bir memleket olmuşdur ḫulefāsı beş yüz neferden mütecāvizdür rivāyet olunur ki ḥālā diyār-ı Hind’de ḫalīfesi vardır ṣāḥib-i cemʿiyyetdir memālik-i ʿOsmāniyye ḫod āsār-ı pür envārıyla māl-ā-māldir ḫuṣūṣen veled-i esʿadları Şeyḫ Aḥmed Merkez cezbe-i ilāhiyye ṣāḥibi müʾessirü’l-kelām maḳbūl-ı ḫāṣṣ u ʿāmm ʿālim ü fāżıl ʿāmil ü kāmil bir vücūd idi ki merḥūm cemīʿ-i ḫalḳa oġlum Aḥmed benden çoḳ yegdir deyü şehādet iderdi nice ʿaded teʾlīf ü taṣnīfi ḳalup lūġat-i ḳāmūsı Türkiye terceme idüp seksen cüzʾ bir ʿaẓīm kitāb olmuşdur

Varak 30b

59.1cemīʿ-i ʿulemā vücūduna rāġıblar olup kātibler ṭutup nicesin almaġa ṭāliblerdir kendülerden ṣoñra çok muʿammer olmayup intiḳāl itmişlerdir elḥamdülillāhi rabbü’l-ʿālemin bu daḫi çıḳar merḥūm Merkez Efendi’ye irişüp neçe dersler taʿlīm buyurduḳlarından ṣoñra tefsīr-i şerīfde Sūre-i Kevser’i teberrüken ve teyemmünen kırāʾat itdirmişlerdir kevser ki ḫayr-ı kesire ıṭlāḳ olunur ümīzdir ki dünyā vü ʿuḳbāda ḫayrāt-ı kesīre ile behre-mendlik müyesser ola Ẕikr-i Şeyḫ Yaʿḳūb Efendi cihān içre odur ḫayrü’l-veled kim riʿāyet ide ḥaḳḳ vālidini ḥuḳūḳu anlarıñ üstüñde çoḳdur ḳavm-i Ādem iseñ bunıñ da dīni şu kim cāndan sañadır ḳurretü’l-ʿaynı sen anıñ ḫizmetin bil farż-ı ʿaynı Anaṭolı’da Germiyān ilinde şeyḫlü (şıhlu) nām mevżiʿde mütevellid olup ebben ʿizz-i ceddi Sipāhī-zādedir neçe müddet ʿilm-i ẓāhire ḫizmet ve mevālī-i ʿiẓāmile ṣoḥbet idüp yanlarında tamām raġbet üzre ʿīş u ʿişrete meşġūl iken bir gice vāḳıʿasında ḳıyāmet ḳopmuş

Varak 31a

60.1görüp kendüye envāʿ-ı ʿuḳūbet iderler biñ dürlü tażarruʿ iʿtizār ve tevbe ve istiġfār ile ḥˇābdan bī-dār olup Beyt Ṭutalum bir nefes nefs ola ħod-kām Deger mi illere kim ola bed-nām deyüp ʿīş ü ʿişretden bī-zār ve yārāndan firār idüp Şeyḫ Sünbül Ḥażretleri’niñ dāmān-ı püremānına teşebbüs idüp dil ü cāndan ol ḳadar bende-i fermānı olup mücāhede vü riyāżet ider ki altı ay geçüp ṣu içmez ve muttaṣıl üç günde bir ifṭār ider ḫalḳa-i ẕikr olsa kendüyi pāre pāre idüp ekser-i evḳatda dervīşler lā-yaʿḳıl alup giderlerdi Şeyḫ Sünbül dervīş olıcaḳ Germiyānī Yaʿḳūb Dede gibi olmaḳ gerekdir deyü medḥ iderlermiş bir buçuḳ yıl mücāhede üzre geçüp icāzet virdiler Ḥażret-i Şeyḫ daḫi vefāt eyler ʿacebā seccāde kime naṣīp ola deyü dervīşler muntaẓır iken Merkez Efendi gelüp vālid-i merḥūm daḫi istiḥāre ḳılup

Varak 31b

61.1merkezüñ cülūsın muḥaḳḳaḳ maʿlūm idicek tevaḳḳuf lāzım gelüp zīrā merḥūm Merkez fenāyı ġālib kimesne idi ve ṣūretā fenā üzre pelās-pūş idi ekser-i nās ṭaraf-ı ḫilāfda olup ḥaḳāret ile naẓar iderlerdi ve seccādeye lāyıḳ degil iʿtiḳād iderlerdi ṣūret-perest olanlar merḥūmuñ üzerine nesne düşürmeyüp ehl-i ḥāle mesʾele maʿlūm idi Ḳıtʿā Ne bilsün maʿrifet ḥālini cühhāl Baḳarlar seblet ü riş ü libāsa Ṣanurlar ḫilʿat eylesin melāʾik Dimezler gelüp erbāb-ı pelāsa Bularıñ ekseridir naḳş-ı dīvār Ki beñzer renk ü ṣūret birle nāsa Ḫuṣemāyı teskīn idüp kelimetullāhi aʿlā Ve şerer-i şirret-i eşrāfı ḳamʿ u iṭfā vālid-i merḥūma müyesser olmuş idi lāzım gelüp bir buçuḳ sene daḫi tevaḳḳuf eyledi tā kim iḥtilāf īʾtilāfa mübeddel ve şiḳāḳ-ı vifāḳa muḥavvel olduḳtan ṣoñra Merkez’den daḫi mücāz olup bir cānibe irşāda müteveccih oldılar bu niyyet üzre

Varak 32a

62.1istiḫāre idicek Rūm İli’nde Yanya nām bir kūşeden nidā gelüp bu cānipte teşne-dil ṭālibler ve seyr ü sülūka rāġıblar vardır emr-i Bārī teʿalā böyle cārīdir ki varup iḥyāʾ-yı ṭarīḳ ve icrā-yı sünnet idesin deyü işāret vāḳiʿ olur ittifāḳen ol esnāda Muṣṭafa Paşa ʿimāretine bir zaʿīm misafir ḳonup ḫānḳāhda dervīşleriñ sūz u güdāzların ve tażarruʿ vü niyāzların görüp fi’l-cümle meyl ü muḥabbet idüp şeyḫe gelür sulṭānım ben aḳṣā-yı arżda Rūm İli’nde Yanya dirler bir kūşede oluram īmān ü islām vesāʾir aḥkām-ı dīni ʿale’t-tamām bilüp iʿlām ider kimesne yoḳdur ʿacebā ol diyārda bir ḫalīfe irsāl itseñüz müslümānlara küllī fāʾide ḥāṣıl olur idi deyü söyledi şeyḫ daḫi vālid-i merḥūm ile kimi gönderelim deyü müşāvere idicek hemān Yanya didügi gibi istiḫāredeki işāreti ḫāṭırına gelüp ben giderim dir şeyḫ ol maḳūle yerde nʾeylersin seniñ maḳāmıñ bizim yerimizdir deyü istiḫāre

Varak 32b

63.1işāret ider vālid-i merḥūm elbette ol diyāra varmamız lāzım gelmişdir deyü zaʿīm-i mezbūr ile çıḳup gider zaʿīm-i nādān merḥūma üç aḳçe cihet ile bir imāmet teklīf ider merḥūm daḫi bizim ħiẕmetimiz mücerred cihet-i dünyā degildir in ecriye illā ʿalellāh bizim ḫizmetimiz ġayrı nesnedır deyü ḥikmete ḥavāle idüp ṣūretā ḳabūl eyler merḥūm eydür gördüm ki bir kimesne mescide maḥzūn gelür ġam-nāk gider ferāsetle bildim ki sābıḳā imām bu kimesne olup baña teklīf itmişler meger faḳīrü’lḥāl ehl-i ʿiyāl imiş hemān niyyet itdim ki imāmeti kendim idem ve cümle vaẓīfe yine ol imām-ı ʿatīḳ olan faḳīre virem birḳaç günden ṣoñra imāma bir cezbe irişüp bīʿat eyledi ve eṭrāftan fevc fevc ṭālibler gelüp bīʿat itdiler olduġumuz mescid cemāʿati almaz oldı gice ve gündüz tevḥīd ve şuġl bir mertebeye vardı ki eṭrāftan sancāḳ begleri ve aġır zuʿamā ve ḳużāt gelüp kemer-i inābet ve kemer-i bīʿat ve kemer-i diyārına daʿvet

Varak 33a

64.1iderler idi bizi alup giden zaʿm daḫi ʿizzete gelüp cemiʿ-i mā-melekin dermeyān idüp bir cāmīʿ ve bir ḫānḳāh ve bir ʿimāret binā idüp ol ḳaṣabanıñ ʿāmme sipāhları ve eṭrāfıñ ḫalḳı gürūh gürūh gelüp telḳīn-i zikr alup veledine vaḳārlar eyler ve avlusuna sancaḳları ḫalḳı cümle mürīd oldılar her ḳaṣabada bir zāviye binā olunmuşdur elʾān merḥūmuñ ḥalḳasına meşrūṭ olup iḥyā iderler bu ḥaḳīr daḫi Yanya’da dünyāya gelüp elʾān aḳrabāmız ol diyārdadır ḥikmet-i Rabbāniyye ol zamānlarda Lüṭfi Paşa Yanya Begi olup ḫātūnları merḥūma ve mebrūre ṣāḥibü’l-ḫayrāt şāh sulṭān ḥażretleri muḥabbet idüp bīʿat eyler baʿdehu eglenmeyüp beglerbegi olup İstanbul’a gelmek lāzım geldikte merḥūm vālide İstanbul’uñ meşāyiḫiñ suʾāl eyler Merkez Efendi’ye varasız deyü tenbīh idüp Şāh Sulṭān’ıñ Merkez Efendi’ye irtibāṭına ʿillet-i “Benim ecrim Allah’tan başkasına değildir.” (Yūnus Sūresi 10/72, Hūd Sūresi 11/29, Sebeʿ Sūresi 34/47) mustaḳılle vālid-i merḥūm olmuşdır baʿdehu Lüṭfī Paşa vezīr-i aʿẓam

Varak 33b

65.1olup Şāh Sulṭān Dāvud Paşa Maḥallesi’nde bir cāmīʿ ve bir ḫānḳāh binā idüp vālid-i merḥūma ḥükm gönderüp Yanya’dan getürdiler bu ḥaḳīr maḥża ile dört yaşımda idim gelüp Dāvud Paşa’da on sekiz yıl sākin olup Şāh Sulṭān’ıñ niʿmetiyle perverde olmuşuzdur vālid-i merḥūm Dāvud Paşa’da Merkez Efendi Muṣṭafa Paşa’da mābeynlerinde muḥabbet ü meveddet ve teslīm ü irādet bir mertebede idi ki dervīşler ittifāḳ üzre gāh bunlara gāh onlara gelüp iḥyā-yı ṭarīḳi kemāle irgürdiler Merkez Efendi vefāt idüp oġlı Aḥmed Çelebi İstanbul’a gelmegi iḫtiyār itmeyicek cemīʿ İstanbul’uñ meşāyiḫi seccādei merḥūma teklīf idüp ibrām itdiler vālid-i merḥūm Şāh Sulṭān’ıñ ḫātrını terk idemeyüp tereddüd idicek Sünbül Efendi ʿālem ü vāḳıʿada gelüp benimle bir döşekde yatmaḳdan ʿar mı idersin gel yoḫsa sen bilürsin deyü ġażab ider nā-çār olup gelürler Şāh Sulṭān daḫi benim tekyemi ḳodı gitti deyü bī-ḥużur

Varak 34a

66.1olup eglenmeyüp zāviyei medrese eyledi elʾān altı aḳçe medrese olmuştur merḥūm Maṣṭafa Paşa ḫānḳāhına Şeyḫ Sünbül seccādesine cülūs itdikden ṣoñra ḥāli günden güne efzūn olup envārı rūḥāniyetin dıraḫşān ve āsār-ı velāyet yüzünden tābān olmaġla cemīʿ-i nās muḥibb ü muḫliṣleri olmuş idiler ḳulūbde bir mertebe maḥbūb idi ki münkir olanlar bi’ż-żarūri mużırr olup ittifāḳ-ı ārāyla maḳbūl u ʿulemā vü ṣuleḥā idi meclis ü vaʿẓında bir kimesne ḥāżır olsa bir nice zamāna dek gözlerinden yaş gitmez idi ve min baʿd meclisin terk itmez idi ādāb-ı meşāyiḫi riʿāyetde ve ʿarż-ı fuḳarā-i ṣıyānetde ḳader-i şāmiḫ u ḳadem-i rāmiḫ ṣaḥibi idi deyü ḥaḳīr bir defʿa ki ḫāṭır-ı reddiyeden şekvā idüp gāhī namāz içre efkār-ı ġalebe eyler didim mübārek başın ṣalup ne ʿaceb elḥamdülillāh ḳırḳ yıldır ki namāz içre ḳalbime māsivā gelmiş degildir deyü terk-i ḫavāṭıra terġīb ile teʾdīb eylediler fī’l-vāḳıʿ bir zamānda Dāvud Paşa Cāmīʿ köhne olmaġın bir cumʿa güni ḫalḳ

Varak 34b

67.1sünnet ḳılurken ḳubbeden bir ʿaẓīm ṣıva ḳopup ḫalḳ ḳubbe göçdi ẓann idüp feryād idüp firār ittiler merḥūm ḳaṭʿā namāzın bozmayup müteġayyir olmadı belki Allāhu aʿlem ḫaber-dār olmadı ḥikāyet mevlidimiz olan Yanya’da meşhūrdur ki Preveze’ye kāfir ġalebe idüp ḥiṣārı almaḳ muḥaḳḳaḳ olup müslümānlardan ḥiṣār içre on sekiz kimesne ḳalup ṭopları daḫi baṭṭāl olup cümlesi bed-ḥāl olıcaḳ vālid-i merḥūm bir gice ıżṭırāb ve iltihāb ile ḫˇābdan bī-dār olup dervīşler ile ılġar itdiler ḥaḳīr gitdiklerin idrāk iderim rivāyet olunur ki vardıḳları gibi aṣlā top ve ṭüfenge baḳmayup ṭoġru ḥiṣār içre girüp kendü eliyle bir ṭop çeküp bismillāh deyüp atup ḥikmetü’lilāhiyye ḳapudanları kimesneye rāst gelüp nice kefere helāk ider müslümānlara ḳuvvet gelüp ḥiṣārdan ṭaşra çıḳup kāfiriñ metrislerin baṣup ṣūfīler tevḥīde başladılar vālid-i merḥūm

Varak 35a

68.1siyāh şemle ile bedenler üzre çıḳup Allāhu [E]kber didügi gibi kāfirler Türk’üñ şeyṭānı geldi deyü hemān münhezim olurlar Allāhu teʿālā ʿināyetiyle ḥiṣār ḫalāṣ olup müslümānlar emīn olurlar bu ḳıṣṣā ḥālā ol diyārda meşhūrdur ve elsine-i nāsda meẕkūrdur rivāyetdür ki Sünbül Efendi’ye muʿārıż olan vāʿiẓ Molla ʿArab’ıñ oġlı daḫi meşāyiḫe şükr ider baʿdehu Mıṣır ḳaḍısı olup gitdikde bir müderris merḥūm vālide gelüp ne ʿaceb sulṭānım meşāyiḫe münkir olana dünyā manṣıbı muṣaḥḥar olur gibi Molla ʿArab-zāde size ġāyet münkir iken Mıṣır ḳaḍısı olmaḳ ʿacebdir didi merḥūm daḫi hüner oldur ki ṣıḥḥat ile varup ṭuʿme-i māhiyān olmaḳtan emān bula ʿilm-i Ḥaḳ’da nihān olmış neçe esrār vardır vaḳti geldikte ʿayān olur deyü buyurdılar sehl-i zamān geçmedi ḫaber geldi ki Mıṣır ḳaḍısınıñ bindügi ḳadırġanıñ reīsi meger ayrılup kendüsi helāk olup sāʾir müslümānlar ḫalāṣ oldılar bu ḳażiyye ekser-iʿulemā içre meşhūrdur

Varak 35b

69.1merḥūmuñ nāzik leṭāʾifi ve bī-naẓir maʿārifi vardır ben dimek müfrede tañrılıḳ daʿvāsıdır dir idi Ḳıṭʿā Ol ki fānīdir vücūdundan tamām Söze geldikçe lisānı Ḥaḳ olur Cümle daʿvāsı vücūd aṣḥābınıñ Kiẕb-i maḥż u bāṭıl-ı muṭlaḳ olur Daʿvāsı benlikdir hemān Ġāyeti fehm itmez ol ki aḥmaḳ olur Nesr: Dāyimā istiġrāḳda ve teveccühde idi zühd ile ʿaşḳı cemʿ itmiş idi ehl-i dünyādan bir ferde baş egmezdi bī-ġayr-ı daʿvetin kimesneye varmazdı ve aṣlā dünyā kelimātın itmezdi her kimesne ki yanına gelürdi hemān fenāya ve terk-i dünyāya müteʿalliḳ kelimāt idüp āḫirete terġīb iderdi maḳbūlü’l-eṭvār mütesellim-i her-diyār kesīrü’l-i’tibār ehl-i veḳār pür nūrānī ve şeyḫ-i ḥaḳḳānī idi merḥūm Ṣulṭān Süleymān Ḥān ʿaleyhü’r-raḥme ve’r-rıḍvān zamānında ḳıllet-i emṭārdan aḳṭārda bir ḳaṭre nüzūl itmeyüp ḳıllet-i emṭārdan ḫalḳa ıżtırār gelüp aḳṭār-ı arżdan bir ḳaṭre bārān nüzūl itmegin istisḳāya çıḳılma emr olunup pādişāh ḥażretleri

Varak 36a

70.1daḫi bile çıḳup Oḳmeydānı’nda bir ʿaẓīm cemʿiyyet-i kübra olmuş idi ekseri ḥalḳ maḳṣūd-ı aṣlī merḥūm şāh-zāde Ṣulṭān Bāyezīd fitnesiniñ izālesiçün duʿādır istisḳā bahānedir dirler idi ol ʿaẓīm cemʿiyyetde cemiʿ-i ʿulemā vü füżalā vü ümerā vü vüzerā ṣanīʿ vü şerīf ve ḳavī vü żaʿīf cemʿ olmuş şeyḫülislam ve müfti’l-enām Ebu’s-suʿud’a istīẕān itdiler duʿāyı kim itsün didiler pādişāh itmek gerekdir veyāḫūd pādişāh iḫtiyār itdügi ādem gerekdir deyicek pādişāha iʿlām ittiler Yaʿḳūb Ḫalīfe duʿā eylesün deyü vālid-i merḥūma ibrām itdiler ol ḳadar firār eyledi ḳaçup gizlendi çāre olmadı çāvuşlar ṭaraf ṭaraf gezüp eṭiʿullāh ve resūl ü uli’l-emr pādişāhıñ emridir deyü size çıḳar dirler merḥūm her zamānda ḥaḳīre ol cemʿiyyete varmaġa sen sebeb olmuş idiñ bizi kesrete uġradup ʿömrümde çekmedügim ḥicāba mübtelā oldum dirler idi ve merḥūmuñ ḥikmet-āmīz kelimātı ve şūrengīz nikātı

Varak 36b

71.1var idi cāhil maḳdim sefih mübrim olur dir idi gāhī sözün kelām-ı zer söylerdi deyü naẓmı merḥūm ḥasbiḥāl idinmiş idi ġālibā merḥūmuñ zāde-i ṭabʿıdir Beyt Men ne ḫizmet-kār u ne maḫdūm olaydım kāşki Gelmeyeydim ʿāleme maʿdūm olaydım kāşki bu beyti oḳuduḳları zamānda ḥaḳīr küstāḫ-āne suʾal itdim ki vücūd-ı ḫod ḫayr-ı maḥżdır ʿale’l-ḥuṣūṣ yoḳdur fażāʾile ve fevāżıla muḳārin olup nice kimesnelere daḫi nefʿ-i ʿāmm u ḫāṣṣ ola ʿmaʿdūmiyeti tercīḥe bāʿis nedir didim bir nice vechle cevāb-ı bā-ṣavāb buyurdılar evvelā bu kelām-ı ʿālem ü ḥürremiñ leẕẕetinden mufāreḳat-ı elemi teẕekkür olunduġı zamānda lisān-ı ḥālden ḳale gelmişdir ve sāniyā şerāʾiṭ-i niʿmet ü vücūd ki edāsında nice ehl-i şuhūd ʿāciz ü mertebe-i kemāle az kimesne ḥāʾiz olmuşdır maḳām-ı ʿaczde vārid olmış kelāmdır ve sālisā bu kelām maḳāmda denilmiş degildir muḳteżā-yı baʿż-ı ḥāldir bu mertebede Faḫr-i ʿĀlem ṣallallāhu Teʿālī ʿaleyhi vessellem: Yā leyte Rabbi Muḥammedin lem-yaḫluḳ Muḥammeden

Varak 37a

72.1dimişdir ve daḫi Ḥażret-i ʿAli keremullāhu vechehu kimesneye reşk itmezem illā dünyāya gelmeyenlere reşk iderdim dimişlerdir ve daḫi nice evliyā-yı kibār bu maḳamda her biriniñ bir kelāmı vardır deyü dürer-i ḥaḳāyıḳtan nice daḳāyıḳ nesr idüp bu miḳdār yādımda ḳalmışdır merḥūm sene ṭoḳuz yüz yetmiş ṭoḳuzıñ cemaziye’l-evvelisinde vefāt idüp ġurūb-ı şems ile ḫurūc rūḥ u şerīfleri berāber oldı āḫir kerāmeti bu oldı ki ḳażā-yı ḥācet içün ḳaldırmışlar idi gözleri açuḳ degil mübārek lisānı müteʿaḳḳid idi ḳıble cānibini idrāk idüp lā-testaḳbilü’l-ḳıblete ve lā-testedbiruḥa kelāmıylaʿamel ḳaṣd idüp ol ḥālette tedārük eyledi ve ḳıbleden munḥarif oldı cemīʿ-i meşāyiḫ ittifāḳ itmişlerdir ki istiḳāmet kerāmetten efḍaldir istiḳāmet oldur ki kişiniñ hevā- “Muhammed’in Rabbi keşke Muhammed’i yaratmasaydı.” (Molla Ali el-Kari, Mirkatü’l-mefātīh, bābu’lbukā ve’z-zuhruf, 9/196.

72.2İsmail Hakkı Bursevī, Tefsīru Rūhu’l-beyān, Ankebut Sūresi, 23.ayet.) “Önünüzü ve arkanızı kıbleye dönmeyin.” 52 yı sünnet-i Resūl’e tābiʿ ola terk itmek istese ḳādir olmaya merḥūmuñ fevtinde bu tārīḫ bu ḥaḳīrden ṣudūr itmişdir. Tārīḫ

Varak 37b

73.1Şeyḫ Yaʿkūb ol ʿazīz-i pāk-dīn Eyledi ʿazm-i reh-i dārü’l-ḳarār Geldi yapdı üstüne bu türbei Pādişāh-ı ʿālem u gerdūn-vaḳār Cemʿ olup bu ravżaya kerrūbiyān Ḫiẕmet itmekle iderler iftiḥār İdicek tārīḫ-i fevtinden suʾāl Didi hātif gitdi ḳuṭb-ı rüzgār (sene 99) Nesr: muḥaṣṣal-ı kelām eger pederim olmasa daḫi fażāʾili beyān itmek olurdı velākin bu ḳadar ile iktifā olunduġınuñ sebebinde ḫaḳāyıḳdur ki maḳṣūd-ı aṣlī icmāl-i aḥvāl-i ṭarīḳ-i ḫalvetiyye-i ʿaliyye idi gerçi Yūsuf iʿraż ʿan-hazā deyü lisān idüp gūyā nidā iderdi velākin ḫāṭır-ı kelīl ü ẕihn-i ʿalīl bu ṭavāʿifiñ leṭāʾīfin bezl idüp ḥalḳ-ı ʿāleme keşf itmiyen daḫi mülāḥaẓa iderdi Naẓm Bu kitābıñ taʿaccüb eylemeñüz Ḫaṭṭı nā-ḥaṭ olursa beyne’n-nās Cāme-i aṭlas ile dībādan Ḫoş gelür cism-i evliyāya pelās Hīç gelmez kemāline noḳṣān Giyse erbāb-ı fażl köhne libās

Varak 38a

74.1Nesr: ʿinde ẕikri’ṣ-ṣāliḥīn nezzele’r-raḥmete mūcibince feyż-i Bārī yārī ḳılup ḳulūb-ı nāẓirine nuṣret-i dil-i bī-ġıll sāmiʿine sekīnet ü ṭumāʾnīnet müyesser ola Şiʿr mā in medaḥtu Muḥammeden li-maḳāletī velākin medaḥtu maḳāletī bi-Muḥammedin Nesr: muḳteżāsıyla pādişāh-ı ʿālem-penāh ḥażretleriniñ rikāb-ı hümāyunlarınıñ elḳāb-ı meymunları ẕikr olmaḳ şerefiyle mübārek olup çār ḳuṭb ki çār erkān-ı ʿālemi żabṭ eyler ve çār ʿunṣur ki mevālīd-i selāsei īcād eyler ve çār faṣl ki ʿālemi devr eyler ve çār melāʾike ki ʿarşı ḥāmillerdir ve Çār Yār ki erkān-ı dīndir ve çār-meẕheb ki ehl-i sünnet ve cemāʿatdir ve çār-rükn-i kaʿbe ki ḳıble-i her-ḳabīledir ve çār-ḫalīfe ki Ḥażret-i Seyyid Yahya kemālātına maẓhardır ve çār-ʿazīz ki bu risālede meẕkūrdur ilāhī bunlar ḥürmetine ben nā-çārı nefs ü şeyṭān ve dünyā vü hevā şerlerinden ḫalāṣ idüp şerīʿat ü ṭarīḳat ü ḥaḳīḳat u maʿrifet nūrlarıyla münevver eyle bilümü dilimde ḳıl lisānımda degül ve maʿrifetim derūnumda ḳıl zebānımda degül Ḫatm-i risāle

Varak 38b

75.1Ḫudā nāmıyla dil depret duʿāya Ṣenāʾ-yı şükr ü ḥamd eyle Ḫudā’ya Duʿā-ver yine dildir çünki ḫoḳḳai Dehān açup nisār it anı Ḥaḳḳ’a Bizi benlikten al ḳurtar ilāhī Hz. Peygamber’in şairi Hasan bin Sābit’e aittir. “Ben sözlerimle Hazreti Muhammed’i övmedim; sözlerimi aslında Hazreti Muhammed (sav.) ile övmüş ve güzelleştirmiş oldum”. 54 Ki gide bendeden benlik günāhı Çıḳar bizi aradan sen ḳomaġıl Muḥabbet rengini dilden yumaġıl Gözümi rūşen eyle ḳıl münīr Ḫudāyā sāña baḳmaḳ leẕẕetin vir Ki her şeyʾe baḳa göre gözüm Ḥaḳ Sivā görmeye göre seni ancaḳ Ḳaçan bundan göçem olam müsafir Cemāliñ Kaʿbe’sinde ḳıl mücāvir Yelem saʿyiñ ṣafāsında olam peyk Diyem her ṣavta ben lebbeyk lebbeyk Sivādan eyleyüp ʿārī vü ʿuryān Beni ʿıyd-ı viṣāle eyle ḳurbān Temmetin ḳaṣd idüben didim ey şāh Ḫudā evvelin ü āḫirde Allāh (1574)