Menâsik-i Hac

Varak 1a

1.1yaʿni bir kimesne kaʿbeye varub gelinceye degin yitecek miḳdārı aḳceye mālik olubda ḥacc itmeye ānıñ içün ḥasret ve nedāmet olmaya ki öldügi vaḳt olunmaya yahūdī veya naṣrānī ölümü gibi olur hiç teraḥḥum

Varak 1b

2.1yaʿni Allāhü teʿālā ḳādir olanlar üzerine ḥaccı farż eyledi ol-kimesne terk ider ise her ḥalde olursa olsun Yahūdī yā Mecūsī yā Naṣrānī olmaḳ üzere illā meger kim ḥaccı terk itmede māniʿ-i şerʿiyyesi ola biri marīż olmaḳ tā ölünceye ḳadar yāḫūd ẓālim beglerden menʿ ola āgāh olsun ḥaccı ʿözrsüz terk idene āña benim şefāʿatimden naṣīb yoḳdur Ve yevm-i ḳıyāmetde ḥavżımdan maḥrūm olur ḥażret-i ʿÖmer raḍiyallāhü ʿanhü buyurur ki taḥḳīḳ ḳasd itdim ki her cānibe ademler gönderem her ne vilayetde üzerine ḥac farż olub da itmez kimesneler vār ise ānı ḫarāca keseler anlar müslimān degildür ibn-i ʿabbās raḍiyallāhü ʿanhümā buyurur ki her kimiñ ḥac itmek miḳdārı mālı olubda ḥac itmeye yā zekāt farż deñlü mālı olsa virmese ölür iken dünyāya rücuʿ itmegi ṭaleb ide ḥaccı ve zekātı tedārik itmek-ile maʿlūm olur ki müʾminler ölür iken cennet ile beşāret olunur ammā bu iki kimse farżı terk iden cehennem ile beşāret olunur

Varak 2a

3.1yaʿni bir kimesne ḥac itse iḥrāma girdikde refeś itmese ve füsūḳdan ictināb itmese iḥramdan cıḳub ḥaccı temām olunca günāhı gider anāsından ṭoġduġı günde pāk olduġı gibi olur refeś diyü ʿavratuyla cimāʿ itmek ve cimāʿa müteʿallıḳ kelām söylemek ve öpmek ve ḳucmaḳ ḥarāmdır ve fısıḳ diyü cümle ḥarāmı ve menhiyyāta dirler yaʿni bir kimesne ḥacc-ı mebrūr itse ānıñ cezāsı budur ki ḳıyāmetde ḳabirden ḥaşrolduḳda āña dinile ki ṭurma var cennete dāḫil ol maʿlūm oldıki kişi ḥacc-ı mebrūr idicek cemiʿ günāhı maġfūr olur kıyāmetde bilā ḥisābın ve lā ʿaẕābın cennete dāḫil olur imiş ḥacc-ı mebrūr ne vecihle olur baʿżılar didiler ki ḥacc-ı mebrūr oldur ki riyā ve sumʿa içün olmasa belki rıżā-ullah içün ola ve baʿżılara göre ḥacc-ı mebrūr oldur ki ḥacc içün iḥrāma girdikde tā iḥramdan çıḳınca cemiʿ menāhīden

Varak 2b

4.1ictināb ide Ve baʿżılara göre ḥacc-ı mebrūr maḳbūl olan ḥacca dirler maḳbūl olan ḥaccıñ ʿalāmeti oldur ki İtdikden ṣoñra kendüye nazar ide evvelki efʿālin ve aḳvālin ve yaramaz muṣāḥiblerin terk idüb zehārif-i dünyā kendiye ḫor ve ḥaḳīr görünüb āḫiret cānibine raġbet ve ʿulemā ve ṣuleḥā meclisine ḥāżır olmaġa raġbet vār ise ʿalāmet ḳabūldür ammā ḥacc itdikden ṣoñra ḥāli aḥsen ḥāle tebdīl olmayub evvelki nā-meşruʿ olan aḥvālin ve aḳvālin ve yaramaz muṣāḥiblerin terk itmeyüb de āḥiret cānibine raġbet gelmese maḳbūl olmaduġına ʿalā metdir ḥac ḥacc-ı şerʿī olmaduġı çün şürūṭından yā erkānından baʿżısını terk itmekle yāḫud ḥarām malıyla olduġından bu ḥarām mālıyla olan ḥac cāiz olubda kendüden farż saḳıṭ olur mı meẕheb-i ḥanbelīde cāiz olubda kendīden farż sāḳıṭ olmaz belki ḥalāl māl ile tekrār ḥac olmaḳ gerekdir ammā meẕheb-i Kötü söz söylemeden ve büyük günah işlemeden hacceden kimse, annesinden doğduğu gündeki gibi günahsız olarak (evine) döner." (Buhārī, “Hac”, 4, “Muhsar”, 10) Metinde “kisene” olarak yazılmış Satır arasında “bunlar muḥrime” ifadesi var Hadis-i Şerif: Resūlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: Mebrūr haccın karşılığı ise, ancak cennettir Müslim, Hac 437, Tirmizī, Hac ḥanefiyede ve şāfiʿiyede ve mālikīde bir kimesne ḥarām māl ile ḥac itse

Varak 3a

5.1nafaḳası ve libāsı ḥarām olmaġ-ile şuruṭı üzerine olsa cāiz olubda kendīden farż sāḳıṭ olur ammā kendiye ḥac śevābı ḥāṣıl olmaz velḥāṣıl ḥacc-ı maḳbūl olmaġıñ ʿalāmeti ve şurūṭı cemiʿ şurūṭı üzere olub da ve cemiʿ vācibātı ve sünen ve ādābı ḥacca riʿāyet olunubda iḥrāma niyyet itdikden ṣoñra tā iḥramdan çıḳınca ṣaġāir ve kebāirden ve muḥrime ḥarām olan mübaḥdan ḥaẕer eyle nafaḳası ve libāsı ḥalāl ola ve ṭayibden ola riyā ve sumʿa olmaya bir kimseniñ ḥalāl-i ṭayyibden mālı ol masa belki şübheli olsa ḥalāl māl ile ḥac itmek dilarse ḥīle budur ki ḳarż olub da ānıñla ḥac idüb de baʿdehü ol şübhelü māldan edā ide ve ḥadiśde geldi ki bir kimesne ḥac yolunda her ne ḳadar aḳce ṣarf iderse kirāya ve nafaḳaya ve fuḳarāya taṣadduḳ itmede her bir aḳcesine biñ kerre yüz biñ aḳce ṣadaḳa itmişce śevāb virilür ḳıyāmetde yediyüz dīnār ṣadaḳa itmişce śevāb virilür ḥac farż olan kimesneye ḥac itmezden evvel

Varak 3b

6.1farżdır ḥac ʿilmin ögrenmek yā ḥac kitāblarından birin yānına alubda tekrar müṭalaʿa itmekile yāḫud ḥac ʿilmin bilür ʿālime muḳārin olmaġ-ile ve kişiye vācibdir ḥac itmezden evvel cemiʿ günāhına tevbe ide ve üzerinde ḳażā vār ise farżdan ve vācibden ḳażā ide üzerinde ḥuḳuk-ı nās vār ise edā ide ve ḳalbini ticāret niyyetinden berī ide ticāret vār ise żımnen ola ḳaṣden olmaya yaʿni ṣāfī ḥac içün çıḳa baʿdehü ḥacc-ile żarar virmez ammā ticāret itmeyen kimesneler ḥac śevābında beraber olmaz ve ḥac yolunda ṣāliḥ kimesneler ile muḳārin ve ehl-i dünyā ve ehl-i teneʿʿüme muḳārin olmaya ḥażret-i rasülallāh ṣallallāhü teʿālā ʿaleyhi ve sellem ḥażretlerine suāl olunduḳca ḥacda eylik nedür diyü suāl olunduḳda buyurdu ki fuḳarāya ve mesākīne ṭaʿām virmek ve bildügine ve bilmedügine selām virmek ve söyledügine mülāyemet birle söylemek ve kimseye eẕā itmemek didi ve kişi evinden çıḳmazdan evvel

Varak 4a

7.1iki rikʿat namāz ḳıla baʿdehü āyet el-kürsi ve li-īlāfi suresin oḳıya evinden cıḳub tā yine gelince ekābir-i mekrūh nesne irişmez ve bunı oḳıya ve ṭavara bindigi vaḳitde oḳuya menzilden gidince kendüye üç kerre bunı oḳuya ḳaçan bir menzile ḳonsa ol bunı oḳıya ol maḥlūḳatdan bir żarar gelmeye ve kiraya ṭutduġı kendi eśvābından ḳomaya iẕinsiz vaḳti ḥazer eyleye namāzı terk itmeden yāḫud vaḳtinden ṣoñraya ḳomaḳdan ve namāzın sünnetlerin ıżdırāb olduġı zemanda terk itmek cāizdir ammā farż ve vācib

Varak 4b

8.1olanı ṭavar üzerinde bilā ʿöẕrin ḳılmaḳ cāiz olmaz illā meger kim ʿözri ola marīż olub da binüb itmege ḳādir olmasa ve bindirir kimsesi olmasa yāḫud ḳatı bir fāni olsa yā ʿavrat olub da binüb etmege ḳādir olmasa ve bindirir kimsesi olmasa yāḫud indigi vaḳitde ḳāfileye irişameyüb elem çeker olsa yāḫud inüb namāzı kılurken ḥarāmī gelür olsa bu ṣūretlerde ṭavar üzerinde teyemmüm idüb de ḳılmaḳ cāizdir secde ile ḳılmaḳ cāiz degildir meger ṭavar ṭurur ola ve maḥfe altında yā taḥt-ı revān altında bir aġac ḳoya < > bir ucı yerde ola ol-zamān secde ile ḳılmaḳ cāizdir ṭavar üzerinde ḳıldıḳda ḳıbleye ḳarşu ḳılmaḳ baʿżılar ḳatında şarṭ degildir hemān ṭavarıñ başı ne yanında ise ḳıla ammā gemi içinde istikbāl-i ḳıble şarṭdır gemi ḥilāfına dönse namāzda iken ḳıbleye teveccüh ide itmez ise namāzı bāṭıl olur ve müsāfir olanıñ yanında ṣu az olsa ābdest alur ise ṣusuz ḳalma ḫavfı olsa yāḫud yoldaşlardan veya ḳāfile icinde ṣuya mużdar olan kimesneler olsa

Varak 5a

9.1teyemmüm cāizdir baʿżı ulemā didiler ki bir kimseniñ kendüden fażla ṣuyı ḳāfile icinde ṣuya mużdar kimesneler olsa ol fażla ṣudan āb-dest almaḳ ḥarāmdır belki fażlaʾi muḥtāçlara virüb de kendü teyemmüm ile ḳıla ammā teyemmüm ile ḳılmaḳ ol-zamān cāiz olur ki ṣatun almaġa ṣu bulunmaya yāḫud bulunduḳda yanında nafaḳasından artıḳ aḳcesi olmaya yāḫud ġabn-i fāḥiş ile ṣatalar meśelā bir aḳceliḳ suyı iki aḳceye ṣatmaḳ ile ammā bir aḳcelik ṣuyı bir bucuk aḳceye ṣatsalar lāzım olur ammā bir ḥacı hediyye içün ḳumḳuma icinde zemzem ṣuyı getürse aña teyemmüm cāiz olmaz meger ḥīle ide bir ḥīle daḫı budur teyemmüme iḥtiyācı yoḳ ādeme hībe ide bir ḥīle daḫı budur nıṣfından ziyāde zemzeme zaġferān yā güllāb ḳatub māʾi muḳayyed ola nice miskīn ḥācılar yanında zemzem vār iken teyemmüm ile namāz ḳılurlar namāzları bāṭıl olur ḳaçan bir kimesneye

Varak 5b

10.1ḥac farż ola ebū ḥanīfe ve ebū yūsūf ʿindinde ʿalel fevr ol senede ḥac itmek vacibdir itmese sene-i uḫrāya teʾḫīr itse günahkār olur ve daḫı şehādeti maḳbūl olmaz tā ḥaccı edā idince üzerine fāsıḳlar ḥükmi icrā olunur bilgil ki bir kimesneye ḥac farż olmaġa yanında cemiʿ-i ḥavāyicden fażla olaraḳ mekkeye varub gelince yeticek miḳdārı aḳcesi ola ve kendiniñ üzerine nafaḳası vācib olanlara daḫı gelince ḳadar kifāyet ider ise ḥac farż olur farż olmaḳ mücerred altuna ve nuḳūd aḳce olmaġa maḥṣūṣ degildir sāir emlākden ḥisāb olunur meśelā bir kimseniñ fażla evi olsa anda olmaz kirāya ya ʿāriyete virir olsa yā ḳavlī var ḥiẕmete iḥtiyācı yoḳ yā iki baġı var biriniñ maḥṣūli kendiye kifāyet ider sene temāmına degin yāḫud çoḳ libāsı var geymaz yā çoḳ kitābları var aña iḥtiyācı yoḳ bākī emlāki buña ḳıyās eyle eger kendüsi ṣaġ olubda binefsihi ḥac itmege

Varak 6a

11.1ḳādir olur ise ḥac içün yerine bedel ṭuṭubda ḥac itdirmek cāiz degildir meẕāhib-i erbaʿada ammā nāfile ḥac itdirmek kendi ḳādir olana cāizdir eger kendü gelmeden ʿāciz olsa ḳatı bir fānī olubda rāḥile üzerinde ṭurmaġa ḳādir olmasa yā kötürüm olsa yā aʿmā olsa yā hiç zāil olmaz marażı olsa ki gitmege māniʿdir bu ṣūretlerde yirine ādem göndürübde ḥac itdirmek cāizdir ammā bir kimesne filḥāl gitmege māniʿ olur ʿözri var ammā gitmek iḥtimāli var ḥabs-i ebedī olmaḳ gibi yā marīż ola ki ḳabl'el-mevt zāil olmaḳ iḥtimāli vardır bu ṣūretlerde ḥaccın itdirse cāizdir eger ölünce ḥaccı ʿözri zāil olubda olmasa ḥaccı cāiz olub da farż sāḳıṭ olur eger ölmezden evvel zāil olub da binefsihī gitmege ḳādir olsa evvel olan ḥac nāfileye münḳalib olur bi-nefsihi gelüb ḥac itmek farż olur ammā menāṣib-i dünyeviyye imāret ve vizāret ve ḳażā ve tedrīs ve tevlit ve ḫiṭābet ve imāmet bunlar ʿözr-i şerʿiyye olmaz ḥac itdikde elden manṣıb

Varak 6b

12.1gitmek ḫavfı olsa ḥaccıñ süḳūṭına yerine kimesne göndermek ʿözr olmaz eger ʿavratıñ üzerine farż olsa ammā maḥremi yā zevcī olsa bile gelmege yāḫūd var ol ḥacca iletmege ibā iderler aña ḥacca gelmek maḥremsiz ersiz ḥaramdır eger kaʿbeye ile kendi arası üç günlik yā ziyāde mesāfe var ise eger ʿinād idübde ḥaccı ider ise ḥaccı cāiz olur ammā bilā maḥremi ve lā zevci sefer itdigi ecilden ʿāṣī olubda ʿiḳāba müsteḥaḳ olur belki ṣabr ide kendüye ʿacz gelince bi-nefsihā gelmeden ol vaḳitde yirine ādem gönder < > eger ölür ise vaṣiyyet ide eger ʿacz gelmeden ḥac ider ise tā ölünce ḳadar er yā maḥrem bulunmaz ise olan ḥaccı cāiz olub da farż sāḳıṭ olur eger ḳabl'el-mevt maḥrem yā er bulunur ise anı ḥacca götürmege evvel olan ḥac nāfileye münḳalib olur bi-nefsihā gelmek farż olur eger faḳīr ḥac itse ṣoñra kendiye ġınā gelse tekrār ḥac itmek

Varak 7a

13.1farż olmaz ammā ṣabī yā ḳul ḥac itseler baʿdehü bāliġ olduḳda yā ḳul olduḳda ġınā gelse tekrar ḥac itmek farż olur bir kimesne ḥac itdikden ṣoñra ʿıyāẕen billahi teʿālā min ẕālike mürtedd olsa yā kelime-i küfür söylese tecdīd-i īmandan ṣoñra tekrār ḥac itmek farż olur Faṣl ḥaccıñ farżları üçdür biri iḥrāmdır muḳaddemen iḥrāma diyü niyyet itdikden ṣoñra telbiye itmekdir ikinci farż ʿarafede vaḳfe itmekdir üçünci farż ṭavāf-ı ziyāretdir bu üçden birisi bulunmazsa ḥaccı bāṭıl olur Faṣl ḥaccıñ vācibleri yigirmi altıdur on sekizi ittifāḳīdir bāḳīsi iḫtilāfīdir baʿżılar yanında vacibdir baʿżılar yanında sünnetdir ammā ittifāḳī evvelkisi mīḳatdır iḥramlanmaḳdır nefs-i iḥram farżdır her ne < > mekanda ise cāizdir ammā mīḳatdan olması vācibdir bir kimse ne ḳadar kaʿbeye gelse her geldikce ḥac içün yā ʿumre içün yā ticāret içün yā ġayrı içün mīḳatdan iḥramlanmaḳ vācibdir terk ider ise bir ḳurbān vācib olur

Varak 7b

14.1ve bir ḥac yā ʿumre vācib olur ol senede bir farż ḥac itse yā nāfile ḥac itse ol vācib olan ḥac yā ʿumre sāḳıṭ olur yāḫūd bir ʿumre ide ikisinden biri lāzım olur ikinci vācib ṣafā ve merve arasında saʿy itmekdir üçüncü vācib ol saʿyi yürümege yürüyüb itmekdir eger ṭavar üzerinde itse mādamki mekkededir yāyān iʿāde itmek vācib olur itmeden gitse bir ḳurbān vācib olur aḳcesin kaʿbeye īṣāl idüb vekīl ile ḳurbān itdire ammā mādamki mekkede sākindir ḳurbān itmek-ile edā olmaz vācib olan yayān iʿāde itmekdir ammā yürümege ḳādir olmayan ādem ṭavara binüb itmege cāizdir nesne lāzım olmaz dördünci vācib ʿarefe gün vaḳfede güneş batınca uzadub ṭurmaḳdır vaḳfede bir sāʿat ṭurmaḳ farżdır baʿdezzevāl ʿarefe güni güneş batınca ṭurmaḳdır ammā güneş baṭmadan ʿarefe ḥaddin çıḳsa bir ḳurbān lāzımdır beşinci vācib bayrām güni ṣabāh namāzı vaḳtinde müzdelifede

Varak 8a

15.1vaḳfe eylemek ol gün ṣabāḥ namāzı vaḳtinde bulunmasa belki icinden geçüb mināya gitse bir ḳurbān vācib olur altıncı vācib cemre atmaḳdır yedinci vācib iḥrāmdan cıḳdıġı zamānda tıraş olmaḳdır sekizinci vācib āfāḳī olan ṭavāf-ı vedāʿ itmekdir ṭoḳuzuncı vācib her ṭavāf ardınca iki rekʿat namāz ḳılmaḳ ṭavāf namāzı diyü onuncı vācib ḳādir olana ṭavāf yürüyüb itmek ḳādir olmasa götürüb itdüreler on birinci vācib ṭavāfı ṭahāretle olmaḳ ṭahāretsiz itse cāizdir lākin bir ḳurbān vācib olur eger ṭahāretle iʿāde itse dem sāḳıṭ olur dem lāzım olmaḳda farż ve vācib olan ṭavāfda olur ammā nāfile ṭavāfda ābdestsiz eylese ābdesti iʿāde eyleye eger iʿāde itmezse nıṣf-ı ṣaʿ buġday ṣadaḳa lāzım olur on ikinci vācib tavāfda setr-i ʿavret itmekdir on üçüncü vācib

Varak 8b

16.1ṭavāfda libāsı ṭāhir olmaḳdır on dördünci vācib ṭavāfıñ dört şavṭı farż üç şavṭı vācibdir on beşinci vācib ṭavāf-ı ḥücre-i ismāʿīl ardında olmaḳdır on altıncı vācib gīceniñ bir miḳdārı zamānında ʿarefe güni bayram gicesi vaḳfede bulunmaḳdır on yedinci vācib tavāfı ḥacer-i esvediñ ṣaġ yanından başlayub ṣaġına yürüyüb ṭavāf itmekdir on sekizinci muḥrim olan muḫīṭ geymegi terk itmekdir ammā iḫtilāfı evvelkisi ḥacer-i esvedden ibtida itmek ekśerīniñ yānında sünnetdir her ne cānibden başlasa cāizdir ammā mekrūhdur terk-i sünnet olduġı içün ve baʿżılar yānında ḥacer-i esvedden ibtidā itmek vācibdir ġayrı yirden ibtida itse ol şavṭı iʿāde lāzım olur ikinci muḫtelefün fīh olan vācib ʿarefe vaḳfesinden döndükde imām ardınca gelmekdir eger imāmı teḳaddüm itse dem lāzımdır ammā ekśerīniñ

Varak 9a

17.1yānında bu sünnetdir teḳaddüm-i imām itse dem ve ṣadaḳa lāzım olmaz lākin mekrūhdur üçünci muḫtelefün fīh olan ṭavaf-ı ziyāret eyyām-ı naḫırda olmaḳdır ebū ḥanīfe yānında eger eyyām-ı naḫırdan teʾḫīr itse dem vācib olur ve imāmeyn yānında eyyām-ı naḫırda olmak sünnetdir teʾḫīr olsa dem lāzım olmaz lākin mekrūhdur dördüncü muḫtelefün fīh olan 7<vācibi> tertīb itmek ebū ḥanīfe yānında müfrid-ü bilḥac olan bayram güni üç nesne arasında tertīb ile olmaḳ vācibdir evvel cemre-i ʿaḳabei atmaḳ andan ḳurbān ẕebḥ eylemek andan tıraş olmaḳ bu tertīb üzere olması belki taḳdīm ve teʾḥīr itse dem vācib olur ve ḳārın ve mütemettiʿ olana dörüt nesne arasında tertīb vācibdir Metinde "cāizd" şeklinde yazılmış bayram güni evvel cemre-i ʿaḳabeye yedi ṭaş ata andan ṣoñra ḳurbān ẕebḥ eyleye andan tıraş ola andan ṭavāf-ı ziyāret ide bu tertīb üzerine

Varak 9b

18.1olsa taḳdīm ve teʾḫīr olsa imām-ı aʿẓam yānında dem lāzım olur ve imāmeyn yānında tertīb vācib degildir sünnetdir taḳdīm teʾḫīr itmede dem lāzım olmaz tertīb bulunmasa mekrūhdur beşinci vācib-i muḫtelefün fīh eyyām-ı naḫırda tıraş olmaḳdır teʾḫīr itse imām-ı aʿẓam yānında dem lāzım olur imāmeyn yānında dem lāzım olmaz altıncı vācib-i muḫtelefün fīh ḥarem icinde tıraş olmaḳdır ḥaremden ḫāric ḥilde baʿżılar yānında dem lāzım olur ve baʿżılar yānında ḥaremde tıraş sünnetdir dem olmaz ḫilde tıraş olmadan yedinci vācib-i muḫtelefün fīh-i mütemettiʿ olan ḳabl’el-ḫalḳ dem-i şükr itmekdir bu ẕikr olunan vāciblerden bir şeyʾ terk eylese ḥac fāsid olmaz lākin bir dem lāzım {lāzım} olur ammā ṭavāf namāzın terk itmede dem lāzım olmaz belki ḳażā ide ḳażā itmek vācibdir bedāyiʿde didigi terk-i vācibden dem lāzım olmaḳ bilā ʿözrin

Varak 10a

19.1terk itmede ammā ʿözr-ile terk etme dem lāzım olmaz Faṣl ḥaccıñ sünnetleri iki nevʿdir biri müekkede biri ġayr-ı müekkede ṭavāfı ḳudüm-i müfredün bil-ḥacc yā ḳırān olanadır ammā ʿumre ile gelene ṭavāf-ı ḳudümü ʿaḳabince sünnet degildir belki ol geldigi ʿumre tavafın ʿumre ṭavāfın ider ve bir sünnet daḫı her ṭavāfıñ ʿaḳabince ṣafā ve mervede saʿy vācibdir ol ṭavāfıñ üç evvelinde reml itmek ve dördünciye yabca yabca yürümek ve daḫı ıṣṭıbāʿ itmek ve saʿy iderken iki direk arasında yilmek ve bayrām gicesi müzdelifede gicelemek ve ʿarefe güni mescid-i ibrāhimde iki iki namāzın ḳılmaḳ yaʿni ẓuhur ile ʿaṣrı cemāʿat ile cemʿ itmek ve mine günlerinde minede gicelemek ve yevm-i terviyede ṣabāḥ namāzın ḳılıb da güneş ṭoġarken ʿarefeye cıḳmaḳ ve ʿarefe < > gicesi ṣabāḥa degin minede gicelemek ve ṣabāḥı ḳılub da güneş ṭoġarken ʿarefeye veḳār ile teveccüh itmek ve müzdelifede vaḳfe

Varak 10b

20.1güneş ṭoġunca iki rikʿat namāz ḳılıncaḳ zamānına degin uzatmaḳ ve telbiye itdikde ḳatı ḳatı itmekdir ve teġayyür-i zamānda ve teġayyür-i mekānda revān olduḳda telbiye itmekdir ve mineden mekkeye göçdükde maḥṣabda ḳonmaḳdır meẕkūr sünnetlerin birin ʿamden terk itse ḳurbān ve ṣadaḳa lāzım olmaz lākin esāet itmiş olur ve ḥac śevābı kāmil olmaz Faṣl mīḳāt iḥramlanmaḳ içün vażʿ olunan yire dirler şamdan ve medineden geleniñ iḥrāmlanacaḳ yiri ʿali ḳuyusudır ve mıṣırdan geleniñ reviʿa eşmesidir ve yimenden geleniñ ḳarandır ve ʿıraḳdan geleniñ ẕāt-ı ʿıraḳdır mīḳatlar kaʿbeye taʿẓīm olunmaḳ içün vażʿolunmuşdur her kim ki mekkeye dāḫil olmaḳ dilese ḥac yā ʿumre yā ġayrı içün aña vācibdir ki mīḳatdan iḥramlana meẕkūr eḥad-i mekānıñ birine geldikde eger iḥramsız tecāvüz-i mīḳāt ider ise kaʿbe-i şerīfe ḥurmet itmiş olmaz dem lāzım olur ve günahkār olur ḳurān-ı ʿaẓīmde <>

Varak 11a

21.1yaʿni kaʿbe ḥareminde ḥaḳdan bāṭıla meyl idüb ilḥād idine ben ʿaẕāb-ı elīmden ṭatdırırım ilḥād nice maʿnāya gelür cümleden biri mīḳātı iḥramsız tecāvüz ide nedir (...) bir kimesne mīḳāta geldikde bilā iḥrāmın tecāvüz itse aña ʿaẕāb-ı elīm lāzım olur medīneden gelen ʿali ḳuyusundan iḥramlansa cāizdir deñizden gelürse rābiʿa eşmesidir yānında ḳarībe cıḳmasa deñiz icinde iḥramlansa cāizdür nesne lāzım olmaz eger mīḳatdan iḥramsız tecāvüz itse dönüb girü mīḳāta varub anda iḥramlanmaḳ vācibdür varmasa da lāzım tecāvüz-i mīḳāt itdügi içün dönüb varmaduġı içün günahkār olur eger dönüb varmaġa ḳādir <olmasa> marīż olmaḳ gibi vaḳti ṭar olsa tecāvüz-i mīḳat içün bir dem lāzım olur yā bir ḥac yā bir ʿumre daḫı vācibdür bilki bu mīḳāt-ı ḫamseniñ iḥrāmı vācib olduġı muḥrim olanıñ bedeninde beş mīḳāt vardur ʿārifler yanında ol beş mīḳāta iḥram lāzım

Varak 11b

22.1olur biri ḳulaḳdır muḥrim olan ḳulaġın cemiʿ menāhīden istimāʿından ḥıfẓ itmekdir ve biri gözdür muḥrim olan gözini cemiʿ muḥarremātdan naẓarın ḥıfẓ itmekdir ve biri elleridir muḥrim aḫẕ itmesi ve ve yabışması cāiz olmayan şeyʾ itmemek ve biri ayaġıdır ayaġın şerʿan memnuʿ olan meşy itmemek ve biri dilidir cāiz olmayan kelāmdan dilini ḥıfẓ itmekdir iḥrām diyü niyyetbirle telbiye itmek dirler ḳaçan < kişi > muḥrim olmak murād eylese sünnet budur ki gövdesin bāk ide ṭırnāġın ve bāġın kese uẕun olur-īse ve ḳoltūġın ḳasıġın tıraş ide tüyi vārise ġusl ide eger ġusl itmeyübde āb-dest alursa cāizdir ammā ġusl efḍaldir eger meẕkūr olanları itmese ġusül itmeden ve pāk olmadan iḥramlansa muḥrim olur fażīleti fevt olur ve yānında ḳoḳulı ṭıb vār ise ṭıblana ʿavratı vār ise aña iḥrāmdan evvel cimāʿ ide gözi ve göñli ḥarāma meyl itmemek içün eger iḥrām zamānında ʿavratıñ

Varak 12a

23.1ḥayżı yā nifāsı gelse ġusl idüb iḥrāma girmeli olsa ve ḥac efʿālin işlese ṭavāfdan ġayrı ammā ṭavāfı ṭāhir olduḳdan ṣoñra işleye andan aḥsen śiyābın giye vaḳt-i kerāhet yoġise iki rikʿat namāz ḳıla ṭavāf namāzı diyü namāz ʿaḳabince muḫīt olan libāsı çıḳara eger çıḳarmasada iḥrāmı ṣaḥīḥ olur lākin muḫīt geymek ʿādeti üzere ḥarām olur andan paḳca iki biz ala birin beline baġlaya ve birin arḳasına ṭutuna eger boyalu olsa cāizdir ammā evlā budur ki aḳca ola iki eyin biz olsa birine dikilmiş olsa caizdir ammā evlā budur ki dikilmiş olmaya yek pāre ola ridāsı ucundan biribirine baġlamak ve iñle ile biri birine eylemek mekrūhdur ve āzārı üstüne ḳuşaḳ ḳuşanmaḳ mekrūhdur meger aḳce gamīsesi ola ol daḫı iḥrām içinde ola ve iḥrām içinde dāim ṣaġ omuzun açmaḳ lāzım degil belki hemān ṭavāf iderken aça ve belki niyyet eylemek vācibdir birine müfred bil-ḥac dirler aña niyyet cümleden efḍaldir yaʿni

Varak 12b

24.1yalıñız ḥacca niyyet eylemekdir ve bir hemān ʿumreye niyyet eylemekdir eger ḳırāna niyyet eylese namāzdan ṣoñra diye añdan telbiye ide añdan soñra ṣalavāt getüre ḥacetin dileye eger hemān ḥacca niyyet ider ise bunı oḳuya telbiye ide eger ʿumreye niyyet ider ise andan bunı diye andan telbiye ide telbiye bir kez dimek farż ammā teġayyür-i zamān ve mekān olduḳda telbiye sünnet-i müekkededir yüce yire çıḳsa ve alçaḳ yere inse yolda binidli ādeme uġrasa ve farż namāzı

Varak 13a

25.1ʿaḳabince ve seḥer vaḳtinde ve ṣabāḥ olduḳda ve ṭavara bindikde ve indikde ve menzīle ḳonduḳda bu vaḳitlerde telbiye itmek sünnet-i müekkededir ve dāʾim her ḥalde dimek müsteḥāb olur ḥaccın zīyneti telbiyedir ve telbiye itdikde ḳatı ḳatı itmek itmek sünnetdir rasūlullah ṣallallāhü teʿālā ʿaleyhi ve sellemden suāl olundu ki ḥaccıñ efḍali ne vech-ile olan ḥacdır buyurdu-ki efḍal-i ḥac oldur ki anda çoḳ ḳurbān ola ve telbiye itdikde ḳatı ḳatı ola rasūlullah ṣallallāhü teʿālā ʿaleyhi ve sellem yaʿni buyurur bir kimse yoḳdur telbiye ider illā ṣaġ cānibinden ve ṣol cānibinden olan inḳiṭāʿ-ı ʿarża varınca ḳadar ṭaşdan ve aġaçdan ve mederden her ne vār ise ānıñ ile bile telbiye iderler ve bir rivāyetde geldiki ṣaġında ve ṣolunda ne ḳadar eşyā vār ise ānıñ ile bile telbiye iderler ve ānıñ eylügine şāhid olurlar eger telbiye itmeyübde

Varak 13b

26.1ẕikrden ve tesbīḥden ider ise yerine ḳāim olur bir kimesye aḳce alubda āḥir içün ḥac iderse mīḳātdan ol āḥir niyyetine ḥacca niyyet ide eger ʿumreye niyyet ider īse ol kişi niñ ḥaccın fāsid itmiş olur aḳce-i vāriślere żāmin olur tekrār ḥac gerekdir ehl-i ʿilm ṣūretinde olan ādemler ʿumreye niyyet eylemek caizdir diyü fetvāy-ı bāṭıl virdügine aldanmaya aḳce alana ʿumreye niyyet yā ḳırāna niyyet cāiz olmaz meger vaṣiyyet iden virmiş ola benim içün iden ādem muḫayyer ola gerek ʿumreye ve gerek ḳırāna niyyet itsün dimiş ola ḥīn-i vaṣiyyetde bu vechile iẕin virmiş ola ḥac idene āsān olur aḳcenin bāḳī ḳalanın vereśeye virmek gerekdir meger vaṣiyyet iden aḳceniñ fażla ḳalanın benim içün ḥac idene virsünler dimiş ola bu taḳrirce reddi lāzım olmaz ol aḳceden evinde ḳomaḳ ve borcına virmek cāiz olmaz vāriśler ānı almaġa ḳādir olur meger āña hībe ideler ammā vāriśler arasında

Varak 14a

27.1ṣabī olsa ānıñ ḥiṣṣesin red itmek gerek aṣlı budur ki aḳce ḥacca gideniñ mülki olmaz belki yanında emānet vechī üzeredir ḥac temām olunca fażla ḳalan vāriśleriñ ḥaḳḳıdur ol ecilden ḥac iden idübde ḳurbān ve ṣadaḳa vācib olsa kendī mālından itmek gerekdir ve kaʿbeye ḥac zamānından varsa tā yevm-i terviye olunca kendi mālından itmek gerekdir yevm-i terviyeden ṣoñra meyyitiñ mālından ṣarf ide meger vāriśler iẕin virmiş ola ol aḳce ile eśvāb ṣātun almaḳ ve ḳarż virmek ve āḫara żiyāfet itmek cāiz degil aḳce alan beyān buyurub ḥac itse eger yoluñ yayan yürüyüb itse kendiniñ olur aḳce-i żāmin olur tekrār ḥac olmaḳ gerekdir eger yolıñ ekśerīn binse eḳallini yürüse cāizdir eger ol aḳceden ḫarc itmeyübde bir kimseye ḫiẕmet idüb ānıñ yānında gecinüb gelse yāḫūd fuḳarā devesine gelse ḥac kendiniñ olur aḳcey-i żāmin olur vaṣiyyet iden ʿumreye

Varak 14b

28.1iẕin virse vāriśiñ vāṣīniñ sözine iʿtibār yoḳdur ʿumreye ʿumreye iḥramlanubda ḥac fāsid olucaḳ ānı ıṣlāḥ itmege iki vecihden ġayrı yoḳdur biri budurki aḳce-i żāmin olub meyyitiñ yerinden tekrār ḥac ide ve ḥaccı ide ve ḥaccı āmirin yerinden itmek şarṭdır bir günlük miḳdārı ıraḳdan olsa ḥac cāiz olmaz tekrārı girü yirinden ḥac itmek gerekdir bir günlük ıraḳ yerden ḥac idüb vāṣī yāḫud vāriś ise ḥac kendiniñ olubda vāriśe aḳce-i żāmin olur tekrār ḥac lāzım olur eger yarım günlük yerden ıraḳ olsa meyyitiñ yerine ḥac itmek cāizdir aḳceʾi alubda ḥac iden vāriś olsa naẓar ide eger kendüden ġayrı vāriś yoġise yāḫud olub cümlesi bāliġ olubda ḥāẓır olurlar ise iẕin virir ler ise ḥac cāiz olur eger vāriśler arasında ṣabī olsa yā bāliġ olanıñ baʿżısı ġāib olubda iẕin virmese ler bu ṣūretde ḥac itmesi cāiz olmaz ider isede

Varak 15a

29.1ḥac kendiniñ olub aḳce-i żāmin olur aḳce alan yolda vefāt itse aḳceʾi ol kimse bir āḫara virmek cāiz olmaz vāriśe bāḳī ḳalan īṣāl olunur tekrarı yirinden yāḫud vefāt iden ādem yerinden ḥac olunur eger aḳceʾi virdigi zamānda sen nice bilür iseñ işle diseler āḫara virmek cāiz olur bir kişi muḥrim olsa üzerine altmış biş nesneniñ daḫı ziyādeniñ işlemesi ḥarām olur baʿżısını işlemede ḥac fāsid olur baʿżısında ḳurbān yā ṣadaḳa vācib olur muḥrim olanıñ üzerine farżdır bu muḥarremātı bilüb ictināb itmek ḳaçan muḥrim olsa aña ʿavratıyla cimāʿ itmek ve cimāʿa müteʿallıḳ kelām söylemek ʿavratıyla yā cāriyesiyle ʿavratıñ yā cāriyesin şehvetiyle öbmek ve ḳucmaḳ ḥarāmdır ve ḳoltuġın ḳāsıġın tıraş itmek ve gövdesinden ḳıl ḳoparmaḳ ve bıyıġın ve ṣaḳalın ḳırḳmaḳ ve ṭırnaġın kesmek ḳamīṣ ṭon ve ḳaba ṭaḳye ve ʿamāme adıñ başmaḳ geymek gövdesinde ṭıb degirmek başın yüzin örtmek baş ṣaḳalın ṭaramaḳ ve kehle öldürmek ve āḫara

Varak 15b

30.1öldür diyü emr itmek işāret itmek ve yabāna atmak ve cānavārların ve ḳuşların avlamaḳ ve avlayana delālet eylemek ve ürkütmek ve yumurdasını < > ṣımaḳ ve tüyün yolmaḳ ve gövdesine ʿayb itmek ve ṣayd olanı alub ve ṣatmaḳ ve ḥinne yaḳınmaḳ ve kimesne ile cidāl itmek ve ne ḳadar menāhī vār ise ictināb itmek ve kaʿbe ḥaramında aġacın kesmek ve otun yolmaḳ muḥrim olanda ve olmayanda ḥaramdır Metinde "yerdend" şeklinde yazılmış muḥrim olan bu ẕikr olunan muḥarremātdan birin irtikāb eylese cimāʿdan ġayrı ḥac cāiz olub farż sāḳıṭ olur ḳurbānı ya ṣadaḳa ile defʿ olur ammā ḥac mebrūr olmaz Faṣl muḥrim olana ḥalāl olan ġusul itmek ve ḫammāma girmek ve libās yumaḳ ve yüzük ṭaḳınmaḳ ve ḳılınc ḳuşanmaḳ ve biline aḳce kemisesin ḳuşanmaḳ ve çadır ve maḥal altında gölgelenmek ve gözine sürme çekinmek ṭıb ile maḫlūt olmaz ise ve diş çıḳarmaḳ ve çıbanın ṣıḳmaḳ ve ḳan aldırmaḳ ve misvak lenmek ve ḥacamat itdirmek ve cerāḥatine beyrā baġlamaḳ

Varak 16a

31.1ve ḳaftan ve yaġmurluḳ bürünmek ve ṣuya ṭalmaḳ ṣıġır ve ḳoyun ḳaz ve ṭavuḳ boġazlamaḳ ve baş yaṣdıḳ üzerine ḳomaḳ ve muḫīṭ olan libāsın ʿādeti üzere geymeyüb de lākin üzerine bürünmek ve daḫı ṭırnāġın ḳopsa ānı ḳoparmaḳ ve ḳıl ḳoparmayub ve kehle öldürmeyecek ḳadar ḳaşımaḳ cümcüme geymek bāb ʿavratlarıñ iḥrāmı erleriñ iḥrāmı gibidir illā on iki yerde erlere muġāyirlerdir evvelkisi ʿavratlara iḥrām zamānında erler gibi ʿüryān olmak şerʿī degildür belki libāsların yene çıḳarmayubda ʿādeti üzere geymekdür anlara muḫīt geymeden nesne lāzım degil ikinci yüzlerin aça ḳoyalar başların setrideler ḳaçan nā-maḥreme ṭūş olsalar yüzlerine berde ṣalalar açmaḳ ṭuṭubda berdei yüzlerine degirmeyeler eger degirseler kāmil bir gün bir gīce bir dem vācib olur bir gün yā bir gīceden nāḳıṣ olursa nıṣf-ı ṣaʿ buġday lāzım olur üçünci budur ki telbiye itdikde refʿ ṣavt itmeyeler dördünci ṭavāfda reml itmeyeler beşinci meyleyni aḫḍarayn yeleyüb yabca yabca yürüyeler altıncı

Varak 16b

32.1ḥarīr ile ve ḥulyāt ile bezenmek cāizdür yedinci iḥrāmdan cıḳmaḳ zamānında tıraş olmaḳ anlara menhīdür belki başlarına cümle ṣaçların cemʿ idüb her ṣaçınıñ ucundan keseler sekizinci anlara erler gibi başları ṣaçınıñ bir ucundan ḳırḳalar rubuʿ miḳdārı cāizdür ṭokuzuncı ṭavāfda erler olsa ḥacer-i esvedi istilām idübde iḫtilāt-ı ricāl menhīdür ıraḳdan ṭurubda işāret ide onuncı ṭavāfı <vedāʿ> itmeden ḥayż görseler ḳāfile gidince ṭāhir olsalar ṭavāf-ı vedāʿ itmeden gitseler nesne lāzım olmaz on birinci ṭavāf-ı ziyāreti ḥayż ʿözrinden eyyām-ı naḫırdan teʾḫīr itseler nesne lāzım olmaz on ikinci ʿavratlar ḥac içün sefer itmek dilese ler muḥrim ile yā zevc ile olmaḳ şarṭdur eger bunlardan biri olmasa ʿavratlara ḥac seferin itmek ḥarāmdur eger kaʿbe-i şerīfe kendiye üç günlik yā ziyāde ise ümerā üzerine lāzımdur ʿavratları bilā-maḥremin velā zevcin sefer

Varak 17a

33.1itmeden menʿ ideler Faṣl ṣabīler ḥac itseler nāfile ḥac olub śevāb ḫāṣıl olur eger ṣabī iḥrama niyyet itmegi ve telbiye itmegi ider ise velīsi aña taʿlim ide ḥac aḥvālin bāliġler nice ider ise ol-daḫı anlar gibi ide eger ḳatı ṣabī olsa niyyet ve telbiye itmegi taʿaḳḳul itmese aḳraba velīsi kim ise ve ḥac efʿālin ḥāẓır ide velīsi anıñ ṭavāfıñ ider ise cāizdir ammā ṭavāf namāzın anıñ içün ḳılmaḳ cāiz olmaz ve ṣabī ḥac idüb de ṣoñra bāliġ olub kendiye ġınā gelse üzerine ḥac itmek lāzımdur ve sabīler iḥrām olunduḳda evla budur ki anlar daḫı muḫīṭ geymeden ḥaẕer ideler eger muḫīṭ geyseler yā ḥaccıñ baʿżı vāciblerin terk itseler anlara ṣadaḳa ḳurbān lāzım olmaz ve mecnūnlar ṣabīler gibidir ammā ḳul iḥram geyse de bāliġ olsa cemiʿ cināyāt lāzım olur nesnelerden ṣaḳınalar eger cināyāt itseler eger ṣavm ile olmayub ḳurbān ve ṣadaḳa lāzım olursa ṣavmile olmaz eger ṣavmile

Varak 17b

34.1olur ḳabīleden ise ṣāim ola eger ṣavm ile olmayub ḳurbān ve ṣadaḳa lāzım olur ḳabīleden ise āẕād olduḳdan ṣoñra vācib olur ol zamānda ḳurbānı ve ṣadaḳai ide eger efendisi eyleyürse imām-ı ṭaḥavī dir kim cāiz olmaz zīrā kendi mālıyla olmaḳ şarṭdur ḳul ise nesneye mālik olmaz imām-ı kirmānī cāiz olur dimiş eger ḳul ḥac itse baʿde aẕād olub da kendiye ġınā gelse tekrār ḥac farż olmaz bāb-ı cināyāt muḥrim olan ʿādeti üzere muḫīṭ geyse kāmil bir gün yā bir gīce yā daḫı ziyāde bir ḳurbān lāzım olur eger yevm-i kāmilden yā leyl-i kāmilden az olur ise nıṣf-ı ṣāʿ buġday lāzım olur imdī bilki muḥrim olan {olan} üç bölükdür bir bölügi gövdesi başdan ayaġa ʿözri olup muḫīt geymege mużṭardır ve bir bölügi bedeninde hiç ʿözri yoḳdur iḥrām geymege ḳādirdür ve bir bölügi bedeninde baʿżı yerde ʿözri vardur muḫīṭ geymege mużṭardır

Varak 18a

35.1baʿżı yerde ʿözri yoḳdur muḫīṭ geymege mużṭar olmaz bu üç ṭāife niñ her biriniñ başḳaca ḥükmi vardur keffārāt vācib olmada ammā evvel bölügi yaʿni cemiʿ bedeninde ʿözrī olan muḫīṭ geymege ḳamīṣ ve ṭuman ve ʿimāme ve ḳaftān ve adıñ bābuc geymege mużḍar issiden ve ṣovuḳdan yā marażdan muḫīṭ geymese kendiye żarar olur diyü ol cümle libāsın geyüb de üç keffāretden birin itmede muḫayyerdür yā bir ḳurbān ide müfred bilḥac ise iki ḳurbān ide ḳārin ise yā üç gün ṣāim ola müfred ise yā altı gün ṣāim ola ḳārin ise yāḫud altı faḳīre her birine nıṣf-ı ṣāʿ buġday müfred ise on iki faḳīre vire ḳārin ise bu üç keffāretden birin vire cümle libās içün ammā meẕkūr libāsların cümlesin bir günde geydi ise ammā baʿżısın ol günde geymeyüb baʿżısını irtesi gün geyse anıñ çün başḳaca keffarāt lāzım olur meśelā bir gün taḳye ile gömlek geye ammā başmaḳın yā adugın başḳa gün geyse aña başḳaca keffārāt lāzım olur iḫtilāf-ı mekān olduġı çün

Varak 18b

36.1zīrā bir gün bir mekān ḥükmünde alur bir ḥuṣūṣda cümle libāsın bir günde geyse hemān bir mekān ḥükmindedür nefs-i mekāna iʿtibār iderler eger libāsın bir mekānda geyse bir kefāret yeter eger baʿżı libāsın ʿimāmeden ve ḳamīṣden ve serāvīlden (...) bir āḫar mekānda geyse iki keffāret lāzım baʿżılara göre iḥtiyāṭ budur ki iḫtilāf-ı mekānda ḳaça belki cümle libāsı bir mekānda ammā ikinci bölük bedeninde hiç ʿözri olmayub anlara muḫīt geymek ʿādeti üzere ḥarāmdur eger geyerler ise iḥrām icinde ḥarām işlemiş olurlar ḥacları mebrūr olmaz eger anlar da cümle libāsın cemʿ giyerler ise bir mekānda bir dem vācib olur müfred olana ḳārin olana iki dem vācib olur ḳurbāndan ġayrı nesne ṣavımdan ve ṣadaḳadan cāiz olmaz zīra ki Metinde "olubı" şeklinde yazılmış Satır arasında “olur” ifadesi var Satır arasında “ʿgeye” ifadesi var iḫtiyārīdür ıżṭırārī degildür eger baʿżı libāsın ol-günde geymeyüb bābuc aduk gibi baʿdehü bir āḫar mekānda geyse

Varak 19a

37.1başḳa ḳurbān lāzım olur üçünci bölük bedeninde baʿżı yerinde ʿözri vardur baʿżı yerinde yoḳdur meśelā bāşın açmaḳ ṭutmaġa ḳādir degildür yā ṣovuḳdan yā issiden ṭaḳye geymege mużṭardur ḳamīṣ ḳaftān geymege mużṭar degildür ḳamīṣ ḳaftān geymege iḥtiyācı vardur ammā ṭumān geymege mużṭar degil azar geymege ḳādir aduk bābuc başmaḳ geymege mużṭar degil naʿlın geymege ḳādirdür adugının bābucınıñ orta yerinde olan yurvuca yerinden aşaġısını kesüb insiz ʿacem başmaġı gibi olur geymek cāiz olur yā az iri insiz ʿacem başmaġı gibi geye bu meẕkūr olanlar kifāyet ider eger fuṭa bulunmaz ise ṭumanın kesüb fuṭa gibi ide geye bu ḥālli olan kimesneler mużṭar olduḳları yerde muḫīṭ geyüb keffāret-i śelāśeden birin yā ḳurbān yā üç gün oruç yā altı faḳīre nıṣf-ı ṣāʿ buġday yā ḳıymetin vire müfred ise ḳārin ise iki ḳurbān yā altı gün oruç { yā }

Varak 19b

38.1yā on iki faḳīre her birine nıṣf-ı ṣāʿ buġday yā ḳıymetin ṣadaḳa ide eger mużṭar olmayan yerine geyse aña başḳaca ḳurbān vācib olur gerekse libāsın bir yerde geysün ḳāidesi yoḳdur tedāḫül itmez biri ıżṭırārī biri iḫtiyārīdür sebeb muġāyir oldı taʿaddüd-i cināyāt lāzım olur iḥtiyārī olan yere geymekde ḳurbāndan ġayrı < > cāiz olmaz eger ġanī eger faḳīrdür mużṭar olub da libāsın geyān ol libāsıñ üzerine ṣoñradan libās ziyāde itse yāḫūd ol libāsı çıḳurub da bir āḫar libās geyse ānıñ-içün bir dem lāzım olmaz zīra libāsın cümlesi cins-i vāḥidedür ve muḥrim olan ḥīn-i iḥrāmda ʿuryān olsa muḫīṭ libāsdan ammā ḫavf ider muḫīṭ libāsın geymeyicek kendiye issidan ṣovuḳdan żarar gele eger żarar filḥāl yoġ-ise bir sāʿat yā iki sāʿat iḥrām beziyle ṭurmaġa ḳādir olsa ʿalelfevr libāsın geymeye ḳādir olduġı miḳdārı ṭuda ol zamāndañ ki libāsın geymeye ẓarar < > gelmesi

Varak 20a

39.1ġālib olsa ol zamānda geye < > eger evvel vaḳitden evvel girse iḫtiyārıyla cināyāt itmiş olur żararı olub da giyecek gelürse iḫtiyārī keffāret başḳaca olur ve daḫı żarūret zamānı gelüb girse keffāret başḳacadır meśelā bir gün ṭurmaġa ḳādir degil ammā yermi gün ṭurmaġa ḳādir idi ol-zamān olunca ṣabr itmeyübde bilā ʿözrin libāsın geyse ḳādir olduġı zamān içün nıṣf-ı ṣāʿ buġday ṣadaḳa ide żarūret gelmeden muḫīṭ geydi ise eger bir gün ṭurmaġa kendide ḳudret bilürdi ammā ṭurmayub iḥrāmlanduġı yerde ʿalel fevr libāsın geyse baña ṣoñra żarar olur diyü bu ṣuretde bir ḳurbān lāzım olur iḫtiyārı içün baʿdehü ıżṭırārī zamānınıñ başḳaca keffāret-i śelaśeden birin vire evvelen muḥrim olan bedeninden ḳıl ḳoparmaḳ ḥarāmdur eger başın bittamām tıraş itse yā rubʿun tıraş itse müfrede bir dem

Varak 20b

40.1ḳārına iki dem vācib olur eger rubuʿdan noḳṣān olsa müfrede nıṣf-ı ṣāʿ buġday lāzım olur ḳārın ise bir ṣāʿ buġday lāzım olur eger ḳoltuġın yā ḳāsıġın tıraş itse dem lāzım olur eger muḥrim iki kerre ṭıraş olsa imāmeyn yanında iki ḳurbān müfrede dört ḳurbān ḳārına lāzım olur imām-ı muḫammed yanında evvelki içün itse śāninci içün itmedīse anıñ içün bir ḳurbān kifāyet ider ḳoltuġın ve ḳāsıġın ve ṭırnāġın kesdikde bu ḥisāb üẕeredir eger muḥrim āb-dest alur iken ṣaḳalından ḳıl ṭutsa iki üç ḳıl degin azdan çoḳdan ṣadaḳa ide eger üç ḳıldan ziyāde olsa müfrede nıṣf-ı ṣāʿ buġday ḳārına bir ṣaġ buġday vācibdür ve muḥrim olana kehle öldürmek ḥarāmdur eger bir bit yā iki bit yā üç bit öldürse yā yabana atsa az çoḳ ne dilerse ṣadaḳa ide eger üç kehleden ẕiyāde ise nıṣf-ı ṣāʿ buġday ṣadaḳa vācibdür ve libāsın kehle ölsün diyü yumaḳ yāḫūd güneşe ḳomaḳ ile eger bitler helāk olsalar ṣadaḳa

Varak 21a

41.1itmek vācibdür eger libāsın yūduḳda ḳurumaḳ içün güneşe ḳosa murādı kehle öldürmek olsa nesne lāzım olmaz kehle ölür ise ve muḥrim üzerine bir kimsei tıraş itmek ḥarāmdur eger itse üzerine nıṣıf ṣāʿ buġday ṣadaḳa itmek lāzım olur neḳadar kimesnei tıraş ider ise her birine başḳaca nıṣf-ı ṣāʿ buġday lāzım olur eger bıyıḳ ḳırḳsa müfred üzerine nıṣf-ı ṣāʿ buġday ḳārın üzerine bir ṣāʿ buġday vācibdür ḳul olana ḳurbān ve ṣadaḳa vācib olsa āẕād olduḳdan ṣoñra üẕerine vācib olur iḥrāmdan çıḳacaḳ zamānda muḥrimler birbirin tıraş itmek cāizdür ḥacca yā ʿumreye muḥrim olanlar ḥaccı yā ʿumreyi tamām itdikden ṣoñra tıraş olınca iḥrāmdan çıḳmaz baş tıraş itmezden evvel ṭırnaḳ Metinde "berin" şeklinde yazılmış kesmek yā libāsın geymek cāiz olmaz iḥrāmdan çıḳacak zamānda tıraş olmadan libāsın geyübde baʿdehü tıraş olsa eger bir sāʿat ṭurmadan libāsdan ṣoñra tıraş olsa bir avıç buġday ṣadaḳa ide eger bir sāʿat ṭurdukdan ṣoñra tıraş olsa

Varak 21b

42.1nıṣf-ı ṣāʿ buġday ṣadaḳa lāzım eger bir gün kāmil yā bir gice kāmil ṭurduḳdan ṣoñra tıraş olsa da vācib olur eger muḥrim bir meclisde bir eliniñ yā bir ayaġınıñ ṭırnāġın kesse müfrede bir dem kārine iki dem lāzım eger dört olsa ṭırnaḳ başına nıṣıf ṣāʿ buġday eger ḳurbān bahāsına güci yeterse bir meclisde diledügi ḳadar ḳurbān kese ḳurbān ẕiyāde nesne lāzım olmaz eger tekrār kesse her kesdigi çün başḳaca keffāret lāzım eger bir meclisde başın tıraş itse ve ṭırnāġın kesse ve bir ʿużvın ṭıblasa her biri içün başḳa keffāret lāzım āḫarın ṭırnāġın kesse bir ṣāʿ buġday ṣadaḳa lāzım muḥrim olana ṭıblanmak ḥarāmdur gökcek rāyiḥāsı olan nesneye ṭıb dirler bir ʿużuvdan kāmil ṭıblansa müfred üzerine bir dem ḳārın üzerine iki dem lāzım eger iki ʿuẓvın ṭıblansa eger bir meclisde olur ise < > bir keffāret ider eger her biri bir meclisde olursa başḳa keffāret vācibdür eger bir ʿużuvdan eḳallini ṭıblasa müfred üzerine nıṣıf ṣāʿ buġday ḳārın

Varak 22a

43.1üzerine bir ṣāʿ buġday lāzım olur eger libāsına ve bedenine ṭıb degse ʿalel fevr izāle ide keffāretin vire ve kaʿbede baʿżı kimseler gül ṣuyı ṣaçalar muḥrim olan kimse andan ḥaẕer ide eger itmeyüb de yüzine yā bir ʿużvı kāmiline sürse bir dem vācibdir ʿużvından eksik olsa nıṣf-ı ṣāʿ buġday ṣadaḳa vācibdür ve ḥacer-i esvede baʿżı zamānda ṭıb dürterler muḥrim olan ol-zamānda andan ṣaḳına istilām itmeye eger ider idübde cümle aġzı ṭıb olur ise bir dem lāzım olur ḳanda ṭıbdur andan ṣaḳına ḳoḳulı nesneleri ḳoḳulamaḳ mekruhdur eger zeyt yaġıyla bedenin yaġlasa bir dem lāzım muḥrime ṭıb ḥarām olduḳda er ʿavrat beraberdür cehren sehven ʿamden farḳı yoḳ cümlesine keffaret lāzım olur muḥrim olana ʿavratıyla ve ġayrıyla cimāʿ itmek ḥarāmdur eger cimāʿ ider ise ʿarefe vaḳfesinden evvel ḥaccı fāsid olur ve hem üzerine bir dem lāzım olur fāsidle Metinde "ṭurḳdan" şeklinde yazılmış Satır arasında “ʿbahāsından” ifadesi var ihrāmdan çıḳduġı (...) ecilden tamām idüb de gelecek sene üzerine ḳażā itmek vācibdür eger ʿavrat muḥrim olsa

Varak 22b

44.1anıñ daḫı ḥaccın fāsid itmiş olur aña da üzerine bir dem lāzım olur ve ḥaccı gelecek sene de ḳażā itmek lāzım olur eger tekrār-ı cimāʿ iderse eger bir meclisde olursa bir keffāret kifāyet ider eger iki meclisde olursa her birine bir dem lāzım olur eger ʿarefe vaḳfesine ṭurduḳdan ṣoñra cimāʿ itse ḥaccı fāsid olmaz lākin üzerine bir deve yā bir ṣıġır ḳurbān itmek vācib müfred ise iki deve yā iki ṣıġır ḳārın eger iḥrāmı ʿumreye itse ʿumre ṭavāfın itmeden cimāʿ itse ʿumre fāsid olur üzerine bir dem lāzım ʿumreʾi fāsid idüb de baʿdehü ḳażā itmek lāzımdur eger zinā livāṭa itse ḥaccı fāsid olur eger ḳabl'elvuḳūf livāṭa itse añın da ḥükmi cimāʿ ḥükmi gibidir lāzım olmada ve ḥaccı fāsid olmada üzerine ḳażā lāzım olmada eger minada iḥrāmdan çıḳub da tıraş olsa baʿdehü ṭavāf-ı ziyāret itmeden cimāʿ itse fāsid olmaz ammā bir dem lāzım olur eger ʿavratı şehvet vechiyle öpse yā yapışsa bir dem lāzım olur ammā ḥaccı fāsid olmaz er ḥükmi gibidir

Varak 23a

45.1ʿavratın ḥükmi ḥāc fāsid olmada ve cinayāt lāzım olmada ḥac iḥrāmında ḥarām olan eşyā ʿumredeki iḥrāmda daḫı ḥarāmdır ikisi arasında farḳ yoḳdır ḥac bābında lāzım olan yerde deve ve baḳar ve ḳoyun ve keçi cāizdir illā iki yerde deve ile ṣıġırdan ġayrı cāiz olmaz biri ʿarefe vaḳfesinden ṣoñra cimāʿ itse ve biri ṭavāf-ı ziyāreti cünüb ile yā ḥayıż ile ṭavāf itse baʿdehü ṭāhir ile iʿāde itmeyüb kesile iki yerde deve ile ṣıġırdan ġayrı cāiz olmaz bu ḳurbān uḍḥıye ḳurbānı gibidir ʿayıbsız olmaḳ yegrekdir ḳuyruḳınıñ ve ḳulaḳınıñ üç bölgede bir bölügi eksik olsa cāiz olmaz yā bir göz tek ekśerī kör olsa cāiz olmaz ḳatı arıḳ olsa hiç yaġı olmasa cāiz olmaz bir deve yā bir ṣıġır ḥacetlik olan kimseler müşterek olsalar cāizdir ve cināyāt ḳurbānı mekke ḥaramından ġayrı yerde cāiz olmaz bir cināyet ḳurbānında ḳıymetin virse virse cāiz olmaz ve fuḳaraya Metinde müşerek olarak yazılmış boġazlamazdan evvel diri virmek cāiz olmaz bir vecihde ġani

Varak 23b

46.1ve faḳīr ve ṣaḥibi yemek cāizdür fuḳarāya maḫṣūs olan cināyāt ḳurbānı ve demi iḥṣār ve neẕir ḳurbānı ve keffāret ḳurbānları bunlardan kendi ve evlādı ve babası ve dedesi ve ʿavratı ve ḳavmi ve ġanī olan yemek ḥarāmdur bir vecihde yemek ḥarāmdur ve bir vecihde yemek cāiz uḍḥıyye ḳurbānı ve temettüʿ ḳurbānı ve şükrāne ḳurbānı ve ḳıran ḳurbānı bunlarda şarṭ olan hemān boġazlamaḳdur fuḳarāya taṣadduḳ vācib degil ammā evvelki vecihde boġazlamaḳ ve fuḳarāya ṣadaḳa itmek vācibdür ve şürefāya daḫı yemek cāiz olmaz eger cināyet ḳurbānında ve keffāret ḳurbānında ve neẕir ḳurbānında ġanī olan yese vesāiri yemege cāiz olmayan yese naẓar olana eger ol boġazlar iken ḳalbinde gedā ve ġanī olanlar yemek ve fuḳarāya virmek var ise ḳurbān cāiz degildir yerine bir ḳurbān daḫı itmek gerekdir eger ol boġazlar iken ḳalbinde cümle ḳurbanı fuḳarāya taṣadduḳ itmek olsa cāiz dür boġazladıḳdan ṣoñra ṣāḥibi yā aġniyāysa cāizdür

Varak 24a

47.1bu ṣūretde ḳurbānı cāizdir ammā kendisi ve yemek cāiz olmayanlar ekil itdüginiñ ḳıymeti fuḳaraya vire bu zamān ḥacıları ḳurbānı fuḳarāya tamām virmezler ve kimsiz hiç virmezler < > yanında olan aġnā yoldaşlara virirler anlar daḫı anlara virirler nevbet ile birbirlerinin ḳurbānı yerler aṣlā cāiz olmayub da borçlu giderler ve ol ḳurbāndan ḳurbānların yerler vesāir vācib olan ḳurbāndan ḳaṣaba ücret virdiyse virdiginiñ ḳıymeti fuḳarāya taṣadduḳ ide ḳurbānı cāiz olur belki ücrete aḳce vire eger ḳaṣab fuḳara ise etinden taṣadduḳ itse cāiz ve cinayet ḳurbānını fuḳarāya taṣadduḳ itdikden ṣoñra ṣatun alub da yemek cāizdir ammā ṣāḥibi ṣatun alub da yemek mekruhdur eger ol faḳīr ḳurbān etinden ġanīlere yā ṣāḥibine baġışlasa eger temlik idüb ellerine teslim ider ise anları yemek cāizdir eger ol faḳīr bişürüb de anlarıñ ile bile yese cāiz degil

Varak 24b

48.1anlara yemek zīrā abāhet vechīyle olmuş olur cāiz olmaġa temlik itmek gerek ve bu ḳurbānı ṣadaḳa itmede ʿaded-i fuḳarā şarṭ degil yedi olmaḳ lāzım degil bir faḳīre de on faḳīre de virmek cāiz ve mekke fuḳarāsına virmek efḍal ve ġayrı yer fuḳarāsına virse cāiz uḍḥıyye ḳurbānı ve temettüʿ ḳurbānı ve ḳıran ḳurbānı eyyām-ı naḫırda olmaḳ gerekdür ammā cināyet ḳurbānı her ne zamānda olur ise cāiz ammā mekke ḥaramında olmaḳ gerekdir ve cināyet iḫtiyārıyla olsa bilā ʿözrin dem lāzım olacak yerde ḳurbāndan ġayrı nesne cāiz degil ammā ʿözriyle olsa ṣavm ile ṣadaḳa ile olur eger şükrāne ḳurbānına güci yetmezse faḳīr olubda ḳurbān bahāsına güci yetmezse on gün oruç ṭuta üç güni ḥacda iken ola ve yedi güni ḥacdan ṣoñra ola eger üç gün ḥacdan ol olmasa baʿdehü oruçla olmaz ḳurbān itmek vācib olur eger ḥaccından evvel

Varak 25a

49.1üç güni oruçla ṭutsa baʿdehü bayram güni tıraş olanda ḳurbāna ḳādir olsa ḳurbān vācib olur ṣavm ile olmaz eger tıraşdan ṣoñra ḳudret gele yedi gün baʿd'el-ḥac ṣāim olsun ve muḥrim olana ve olmayana av avlamaḳ ve avlayana delālet itmek ḥarāmdır ve ṣayd olanı boġazlasa murdār olur ve ṣaydı ḳatl eyleye ḳıymeti vācib olur ṣadaḳa ide belki kaʿbe ḥaramınıñ avın almaḳ ve avın ürkütmek ve aġacın kesmek ve otun yolmaḳ ıẕḍırārdan ġayrı muḥrim olana ve olmayana ḥarāmdur eger ṣaydın ḳatl eylese yā aġacın kesse ve otun yolsa ḳıymetin fuḳarāya ṣadaḳa itmek vācib bir aġaç ki benī ādem bitürdigi cinsden ola ḫurma ve üzüm vesāir yemiş aġacı gibi anları kesmek ile nesne lāzım olmaz eger ṣāḥibi var ise aña żāmin olur ḳaçan mekkeye girmelü olsa edeb budur ki ḳādir olur ise yabca yabca gire ġāyet ḫuşuʿ-ile istiġfār iderek dāḫil olur buḳaʿa-i şerīfenüñ ʿaẓametin ve heybetin

Varak 25b

50.1ḥāżır ide ve ḳaçan beyti şerīfe naẓar-ı vāḳiʿ olsa kemāl-i mertebe taʿẓīm ve iclāliyle naẓar ide allāhü teʿālāya ol maḥall-i şerīfe ulaş maġı içün ḥamd śenā idüb bu ʿaẓīm niʿmetiñ şükrinde ola bir ʿavrat ʿābideden ḥac itdi vaḳtā ki ḳaʿbeye yaḳın oldısa suāl ider benim rabbimiñ evi niredür vaḳtā ki gördīse didiler ki rabbiñiñ beyti budur hemān sürʿatle yürüyüb varub ḳaʿbeniñ divārına yabışub rūḥun teslīm eyledi ol aradan meyyiti ḳaldırdılar sünnetdür mekkeye ġusl ile girmek ḥaccıñ on yerinde ġusl itmek sünnetdir evvelki içinde ikinci duḫūl-u kaʿbe içün üçüncü ṭavāf-ı ziyāret içün Bu sayfanın sonunda bulunan reddadede "ḳalbinde ḫāżır" ifadesi yer almasına rağmen bir sonraki sayfa "ḫāżır" kelimesi ile başlamıştır.

50.2dördüncü ʿarefe vaḳfesi içün beşinci müzdelife vaḳfesi içün altıncı yedinci sekizinci minada üç gün daḫı cimāʿ içün onuncı duḫūl-u medīne-i münevvere içün kaʿbeye gündüz girmek müsteḥābdır gice de girse cāiz ve sünnetlerden ki kaʿbeye muʿallā cānibinden dāḫil olmaḳ ve gidecek zamān alt cānibden dāḫil olmak gitmek mekke şehrine dāḫil olurken bunı

Varak 26a

51.1oḳuya andan telbiye iderek dāḫil ola müsteḥab budur ki kaʿbeye dāḫil olduḳda bir yere var mayub hemān ṭoġru ḥacer-i esvede vara megerkim esbābı yanında 7{yanında} ṭura ve baʿżılara göre ṭavāf-ı ve saʿyi ide bāḳīlerin ṣoñra ide ve kaʿbe ibtida göründükde semāvāt ḳapuları açılur ol ṣında duʿa ide ki muḥaḳḳaḳ müstecābdur elin ḳaldırub üç kerre allāhü ekber diyüb ṣalavāt-u duʿā ide ḫayrāt-ı dāreyne ḫuṣūlün ṭaleb ide ehemm-i mühim olan ḥüsn ḫātimedür ve maġfiret ṭaleb itmekdür müstecābdür bāb-ı selāmden dāḫil olmak her ne ḳapudan girse cāiz ammā bāb-ı selāmdan dāḫil olmaḳ sünnetdir ve ḳaçan bāb-ı selamdan geldikde beytullaha ʿayān olsa üç kerre lā ilahe illallāh deye üç kerre allāhü ekber diye andan el ḳaldırub

Varak 26b

52.1duʿā ide bunı oḳuya ḳaçan mescidel ḥarāma dāḫil olsa taḥīyyet'ül mescid ḳılmayub bir ḥacerül esvede teveccüh itmek müsteḥabdur ṭavāfı itmek-içün meger farż namāza iḳāmet olunmuş ola ol zamānda cemāʿat fevt itmeyüb farż cemāʿatle ḳıla yāḫūd farż namāzı ḳılmış ola ṭavāf idince namāz vaḳti geçer ola yā sünnet fevt olub namāzı ḳılub da baʿdehü ṭavāfa vara ḳaçan ḥacer-i esvede teveccüh itse bunı diye eger müfred bilḥac ise ṭavāf-ı ḳudüm diyü niyyet ide eger ʿumre ise ṭavāf-ı ʿumre diyü niyyet ide ve ḳırāna niyyet itse iki saʿy lāzım olur

Varak 27a

53.1ol ṭavāfı ʿumre diyü niyyet ide baʿdehü saʿyin itdikden ṣoñra tekrār ṭavāf-ı ḳudūm idüb tekrārına saʿy ide ʿumreye ve eger niyyet telbiyeʾi ḳaṭʿ ide ibtidā ṭavāfda eger ḳārın yā müfredün bilḥac oldı ise ancaḳ ṭavāfda telbiye ḳaṭʿ ide ve baʿdehü saʿyde ve sāir zamānda telbiyeden ḫālī olmaya minaya gelüb cemre-i ʿaḳabe atmaġa idince ḳaçan ḥacer-i esvede teveccüh itse mübārek cennetden nāzil oldı cemiʿ-i enbiyā ʿaleyhimüsselām mübārek ṭuṭaḳların degir mişlerdür ve melāiketü muḳarrabīn istīlām itmişlerdir ṣallallāhü teʿālā ʿaleyhi ve sellem buyurdu ki allāh ḥaḳḳı çün ḳıyāmet gününde allāhü teʿālā ḥacer-i esvedi cennetde cebel-i ebī ḳubeys ḳadar ide iki gözi olub da aġzı ve dili olub da aʿlā ṣavt ile kendi taʿẓīm ile istilām ideni ḥaḳ teʿālāya baña baġışla diyü şefāʿat ide ne ḳadar istilām itmiş vār ise ḥacer-i esvede gelse ibtidā ṣāġ ṭura ḥacer-i esved kendiniñ ṣāġ omuzı berāberinde ola ḥacer-i esvediñ ṣāġ yāmin cānibidür ve ṣol yānı cānibidür ṭavāfa ibtidā

Varak 27b

54.1itmek terk-i sünnetdir mekrūh olur eger ḳatı izdihām olmayub ḥacer-i esvedi kimse kimseye eẕā itmeden olunursa ṭavāfa niyyet idüb iki elin namāzda ḳaldurduġı gibi ḳulaġı berāberinde ḳaldırmaḳ sünnetdir ḳaçan ṭavāfa niyyet ider ise Metinde "ṭavāḳa" şeklinde yazılmış Arapça ibare:Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, O'nun ortağı yoktur, mülk O'nundur, hamd O'na aittir. O, herşeye kādirdir Metinde "yalḫac" şeklinde yazılmış Satır arasında "iderse" ifadesi var Satır arasında "ibtida" ifadesi var Satır arasında "yanında" ifadesi var Satır arasında "yanı" ifadesi var diye andan elin ḳaldırub diye elin ṭura diye iki elin ḥacer-i esved üzerine ḳoya iki eli arasında ḥaceri esvedi bilā ṣavtın öpe eger ḳatı izdiḥām olur ise ḥacer-i esvede kimseye iderek varmaya aracıḳdan ṭurub da yüzin ḥacer-i esvedden yaña ide iki elin omuzı berāberinde ḳaldıra ve eli avucun ḥacer-i esvedden yaña ide andan diye elin avucun öpe yüzine süre böylece olmaḳ sünnetdür ḳaçan ḥacer-i esvedi istilāmdan fāriġ olsa kaʿbeniñ ḳabusı cānibine yürüye bu vech üzerine yedi kerre devrān ide her geldikce ḥacer-i esvedi

Varak 28a

55.1istilām ide rükn-ü yemāneye geldikde ṣāġ eliyle istilām ide öpmek lāzım degil ḥadīś-i şerīfde vardur yaʿni ḥacer-i esved ile rükn-ü yemāneye el degir mek günāhları döker ḳatı dökülmek ile ḫazān zamānında aġaçdan yapraḳ döküldügi gibi ve ḥadīś-i şerīfde vardur rükn yemānīde beş biñ melek ḳonmuşdur istilām ideni oḳuya yetmiş biñ istiġfār iderler bir kimse istilām iderken bunı melāike emir ḳulıdur ve kaʿbeniñ eṭrāfında yetmiş biñ melek vardur tā kaʿbe ḫalḳ olalıdan beri ṭavāf idenler içün istiġfār iderler ve duʿā itmek içün ḳaçan yedi kerre devr itse aña bir ṭavāf dirler tamām olsa iki rekʿat namāz ḳılmaḳ vācib olur her ṭavaf itdikde ṭavāf namāzı diyü niyyet idüb iki rekʿat namāz ḳıla sünnet

Varak 28b

56.1ṭavāf namāzın her ne mekānda ḳılsa cāiz ammā maḳām-ı ibrāhīm ardında ḳılmaḳ müsteḥabdur śevābı ẕiyāde olur ṭavāf namāzın vaḳt-i kerāhetde ḳılma vaḳt-i kerāhetde vāḳiʿ olan ṭavāf namāzın teʾḫīr ide ve ṭavāf namāzından ṣoñra ādem ʿaleyhisselām duʿāsın oḳuya bu duʿāi ādem ʿaleyhisselām maḳāmı ibrāhīm ardında ve bir rivāyetde mültezimde oḳudı Allāhü teʿālā vaḥy idüb yā ādem yarlıġadum seni < > ve daḫı seniñ nesliñden her kim ki gelüb bunda ide anı da yarlıġadım ve cemiʿ ġumūmın giderdüm ve iki nurı arasında faḳırlıġı defʿ itdim ve cemiʿ uṣṣısında aña uṣṣı virdüm ve aña dünyā yüzi üzere sürünüb gele dünyāya raġbeti olmaya ṭavāfıñ vācibleri ḥadeśden ve cenābetden ve ḥayżdan ve nifāsdan

Varak 29a

57.1ṭahāretdür ṭavāfı ṭahāretsiz itmekde cāizdür lākin āb-destsiz idecek bir ḳoyun ḳurbān vācib olur eger ṭahāretle iʿāde iderse dem sāḳıṭ olur mādāmki mekkedür iʿādesi vacibdür ḳurbān aḳcesini kaʿbeye irsāl ide yāḫūd ʿavdet idüb ṭavāfı iʿāde ide cenābet ile itdüginde itmek efḍaldir āb-destsiz itdüginde bile maḥallinden ḳurbān göndermek efḍaldir bedeni ve śevbi pāk olmak olmaḳ vacibdür ṭavāfda eger bedeni ve śevbi necs olsa ṣalāta māniʿ olacaḳ ḳadar ānıñla ṭavāf itse cāizdür mādāmki mekkedir ṭāhir iʿāde lāzım ammā itmeden ehline rücuʿ itse ḳurbān aḳcesi götüre ḳādir olana ṭavāfı yürüyüb itmek vācibdür eger götürüb itse cāizdür ammā iʿāde itmeye dem lāzım ammā yürümege ḳādir olsa götürüb itdirseler nesne lāzım olmaz ve ṭavāfıñ bir vācibi ṭavāfı ḥacer-i ismāʿīl ardında olmaḳ icinde itse iʿāde ide itmese dem lāzım ve daḫı bir vācibi de ṣaġdan ṭavāf itmekdür yaʿni

Varak 29b

58.1ṭavāf idene ṣol yanı kaʿbeye ola ve ṣaġ yānı maḳām-ı ibrāhīmden yaña ola ṭavāfa ibtidā idüb yürüdükde ṭavāfıñ sünnetleri biri ḥacer-i esvedi istilāmdur ve biri her ṭavāf ʿaḳabince ṣafā ve merve arasında saʿy itmek vācibdür ṭavāfıñ üç evvelinde reml itmekdür ve daḫı ıṣṭıbāʿ itmekdür reml diyü ṭavāfıñ üç evvelinde omuz ların silküb iki yürüyüş arasında bahadırlar yürüdügi gibi şecāʿat ile pakça pekçe yürümekdür ḫāṣılı ḳatı ḳatı yelmeye ve yab yab yürümeye ikisi arasında yürüye ıṣṭıbāʿ diyü iḥrām beziniñ ṣaġ yanını ṣāġ ḳoltuġı altından alubda ṣol omuzı üzerine bıraġa ṣāġ omuzı açıḳ ḳala remil ıṣṭıbāʿ ṭavāfda sünnet degil belki her ṭavāf ʿaḳabince saʿy vācib anda remil ıṣṭıbāʿ sünnetdür bāḳīsinde degil ṭavāfıñ bir sünneti veḳār ile ḫuşūġ ile olmaḳ yedi ṭavāfdan veḳār ile bir ṭavāf efḍaldür bir sünnetde ṭavāfıñ evvelinde rükn-ü yemānī istilām itmek anıñ istilāmı hemān ṣāġ elin

Varak 30a

59.1üzerine ḳomaḳdur elin öpmek sünnetdür ve kaʿbeye yaḳın yürüyüb itmek efḍaldür ıraḳ yürüyüb ṭavāfdan bir sünneti ṭavāfda yedi şavṭı birbirine ulaşdırub arasın kesmemek meger ṭavāf iderken namāz içinde iḳāmet iḳāmet oluna yā cenāze ḥāżır ola namāzı ḳıldıḳdan ṣoñra < > ṭavāfı ḳoduġı yerden itmām ide istīnāf lāzım degil yā ʿāb-desti bozula yā ṣāḥib-i ʿözr olub da ṭavāf tamām olmadan vaḳıt çıḳsa tecdīd-i vużū ide andan ṭavāfı tamām ide ṭavāfda ṣuṣaṣa ṣu içmek cāizdür ṭavāfda ḥacer-i esved ve rükn-ü yemānī istilāmdan ġayrı yerde ṭurmaḳ mekrūh ve ṭavāfıñ evvelinden āḫirine dek ṣol yanı beyt-i şerīf cānibine olmaḳ sünnet-i müekkededür eger yüzin yā arḳasın ṭavāfda kaʿbe cānibine itse mekrūhdur her köşede (...) olunan duʿāları oḳumaḳ müsteḥābdur her ne duʿā iderse cāiz dir melekleri ṭavāfda oḳuduḳları tesbīḥ budur baʿżı ʿulemā ṭavāfda bunı oḳudı efḍal

Varak 30b

60.1tavāfda oḳumaḳ baʿdehü ẕikrullah baʿdehü ḳurān oḳumaḳ bu vechile iḫfā ile ola ṭavāfda refʿ-i ṣavt itmek mekrūhdur meẕāhib-i erbaʿada ve yüzün ve arḳasın kaʿbeden yaña itmek muḫālif-i sünnetdür ṭavāfda dünyā kelāmı itmek menhīdür ḳaçan ḥacer-i esvedi istilām itmeli olsa bu berāberinde bunı oḳuya duʿāi oḳuya mültezim mültezim diyü ḥacer-i esved ile ḳapu arasına dirler kaʿbe ḳabusı berāberine gelince bunı oḳuya rükn-i ʿırākīde bunı oḳuya bunı oḳuya

Varak 31a

61.1altun oluḳ altında rükn-ü şāmīde bunı oḳuya rükn-ü yemānīde bunı oḳuya esved arasında bunı oḳuya ṣoñra oḳuya rükn-ü yemānī ile ḳıldıḳdan maḳām-ı ibrahīm

Varak 31b

62.1ardında ṭavāf namāzın içinde bunı oḳuya zemzem Kaʿbeden ġayrı nesnei ṭavāf idene küfür ḫavfı vardur rasulullah ṣall allāhü ʿaleyhi ve sellem buyurur ki bir kimse evinden kaʿbei ṭavāf itmek niyyetine çıḳsa raḥmete bata ḳaçan dāḫil olsa raḥmete ġarḳ ola olur her adımı başına beş yüz śevāb yazılur ve beşyüz günāhı gider ve cennetde beşyüz derece refʿ olur ḳaçan ṭavāfdan fāriġ olsa iki rekʿat namāz ḳılsa maḳām-ı ibrāhīm ardında günāhından pāk olur anasından ṭavāfı ṭoġduġı gibi ḥażret-i ismāʿīl evlādından on ḳul āẕād itme śevābı yazılur ve bir melek gelüb aña dir ki şimden ṣoñra ʿameliñi gökcek it māmeża günāhıñ maḥv oldı

Varak 32a

63.11 andan ṣalavāt vire nefsi çün ve cümle müslimīne duʿāya meşġūl ola ḳaçan duʿādan fāriġ olsa veḳār ile yab yab merveden yürüye bunı oḳuyaraḳ ḳaçan ḥaseki medresesi önünde olan ṣarı menāre dibinde olan direge altı ẕirāʿ yaḳın vardıḳda yele yele yürüye tā iki yeşil direga varınca bu iki direk arasında yelirken bunı oḳuya

Varak 32b

64.1ʿavratlar mīleyn-i aḫḍarayn arasında yelmeyeler yab yab yürüyeler merveye varınca sünnet budur ki ṣafādan iki direk arasında yelerek yürüyeler baʿdehü merveye varınca yab yab yürüyeler eger ṣafādan merveye varınca yelse yāḫūd yab yab yürüse sünneti terk itmiş olur mekrūhdur ṣafāda ne oḳuduyısa mervede āñı oḳuya ṣafādan merveye varmaḳ bir şavṭ olur ve merveden ṣafāya varmak iki şavṭ Bu vech üzerine yedi kerre vara gele her geldikce iki direk arasında yele bāḳīsinde yab yab yürüye bu saʿyi itmek vācibdür terk idüb gitse üzerine bir dem vācib yayan yürüyüb itmege ḳādir olana rākiben itmek cāiz olmaz māşiyen itmek lāzımdur mādāmki mekkede iʿāde itmeden gider ise bir ḳurbān kaʿbeye irsāl ide eger mekkede iken iʿāde itmeyüb de ḳurbān ḳurbān iderse ḳurbān cāiz olmaz zīrā kim saʿyi iʿāde itmeden gidecek vācib olur [33]

Varak 34a

65.1ve saʿyi cāiz olmanıñ şarṭı budur ki ṭavāf ardınca olmaḳdur eger hiç ṭavāf itmeden saʿy itse cāiz olmaz ve ṣafādan vācibdür ġalaṭ idüb ibtidā merveden başlasa ol şavṭı iʿāde ide ve sünnet-i müekkede budur ki yedi şavṭı birbirine muttaṣıl ide arasın faṣl itmeye eger iderse ḳurbān yā ṣadaḳa lāzım olmaz mekrūhdur saʿy iderken namāz içün iḳāmet olunsa saʿyi ḳaṭʿ idüb namāzı ḳıla baʿdehü namāzı tamām ide ve saʿy iderken ẕikirden ḥālī olmaya ve ṣafā ve merve arasında olan mesāfeyi cümle saʿy ide boş yer 102 meśelen māşiyen saʿy iderse ṣafāda ve mervede olan derecelere çıḳa ve āciz olub rākiben saʿy iderse ṭavārınıñ birḳaç ayaġı derecelere dege eger bir ẕirāʿ miḳdārı mesāfe boş ḳalursa nıṣf ṣāʿ buġday ṣadaḳa vācibdür vaḳtı ḥaẕer ide saʿy iderken kimseye eẕa itmeden ḳaçan yedi kez saʿy itmeden fāriġ olsa eger ḥacca yā ḳırāna niyyet

Varak 34b

66.1idüb de geldīse tıraş olmaya tā bayram güni mineye gelüb cemre-i ʿaḳabeye yedi ṭaş atınca eger andan evvel tıraş olursa müfred üzerine bir dem ḳārın üzerine iki ḳurbān vācib ve daḫı bu ikisi libās geyüb cināyet itdīse cināyet ḳurbānı cāiz olmaz tā mineye gelüb tıraş olunca eger andan evvel iderse bir daḫı itmek lāzım eger mekkeye ʿumre ile geldīse saʿy tamām olub baʿdehü tıraş olub iḥrāmdan çıḳa eger cināyet ḳurbānı var ise itmek cāiz olur ide ve ḳaçan saʿy tamām ola müsteḥābdur mescid-i ḥarām içine girübde iki rekʿat namāz ḳılmaḳ saʿyi ānıñla tamām ide huccāca kaʿbede efḍal ʿibādet farżdan ve vācibden ṣoñra ṭavāf itmekdür Sayfa kenarında kelimesi yazılmış Arapça şiir: bismillahirrrahmanirrahim .Allahın gizli lütufları çoktur.

66.2gizliliği çok ince olduğu için zeki insanların anlayışından gizlenir. sabahleyin seni hüzünlendiren ne kadar çok iş var. akşamleyin ise ferah gelir. her zorluktan sonra kolaylık gelir. kalbin daralmasından sonra ferahlık gelir. her iş peygamberimize iltica edince kolaylaşır. Satır arasında " ḳalmaya" ifādesi var. anlara ṭavāf efḍaldür nāfile namāzdan ammā mekkede sākin olana namāz efḍaldür ṭavāfdan ve baʿżılar didiler ki ṭavāf mekkede olanıñ ve ḥuccācda efḍal namāzdan baʿżılara

Varak 35a

67.1namāz efḍal ṭavāfdan muṭlaḳen ṭavāf efḍal diyeniñ murādı namāz ġayrı yerde bulunur ṭavāf ġayrı yerde bulunmaz namāz efḍal diyeniñ murādı mekkede olan bir namāz ġayrı yerde olan namāzıñ yüz biñinden efḍaldür bir aḳce mekkede ṣadaḳa ġayrı yerde yüz biñinden efḍaldür bir gün ṣıyām ġayrı yerde yüz biñinden efḍaldür bir ḫatm yüz biñ ḫatimden efḍaldür ḳādir oldıġı miḳdārı her dürlü ʿibādetden işleye mekkede günāh işlemeden ḫaẕer eyleye anda olan günāhıñ ʿaẕābı sāir yerde olanıñ ʿaẕābından ẕiyāde olur mültezimde duʿāya çoḳ müdāvemet eyleye ve kaʿbeye girmege ḳādir olursa gire kaʿbeye edeb üzere giren girdikde ḥasenāta dāḫil olur ve çıḳdıḳda cemiʿ günāhından maġfūr olur edeble duḫūl budur ki ġusl ide aḥsen śiyābın geye ve ṭıblana ḳādir olursa dāḫil olurken ve çıḳarken kimseye eẕā itmeye ve dāḫil olduḳda gözi ayaġı baṣduġı

Varak 35b

68.1yerden ayrılmaya kaʿbeniñ saṭḥına baḳmaya ve direklerin ḳucmaya iki rekʿat yā dört rekʿat namāz ḳılubda dört köşesinde ḥamd ve śenā idüb tevbe ve istiġfār ide ve cemiʿ ḫuṣūl-i murādātı içün duʿā ide her ne müyesser olduḳda allāhü teʿālāya ḥamd śenā ide eger kaʿbeye girmek müyesser olsa ḥacer-i ismāʿīl daḫı kaʿbedendir aña edeble dāḫil ola kaʿbeye çoḳ naẓar ide bir kerre naẓar idene yigirmi kerre raḥmet iner bir yıllıḳ ʿibādet śevābı yazılur mescid-i haramda cemāʿatle namāz ḳılmaġı terk itmeye imām-ı ṭaberānī yüz biñinden efḍal olmaḳ mescid-i ḥarāmıñ ġayrı yerdedür < > ammā mescid-i ḥarāmda bir namāz ġayrı yerde olan namāzıñ on kerre yüz biñinden efḍal ammā imām-ı ṭaberānī ẕikr itdigi yalıñız ḳılandur ammā cemāʿat ile ḳılınan bir namāz ġayrı yerde ḳılınan namāzıñ yigirmi kerre yüz biñinden efḍaldür ve zemzem içmeden her zamān ḫālī olmaya

Varak 36a

69.1ḥadīś-i şerīfde yaʿni zemzem ṣuyı her ne murād içün içülse dünyevī uḫrevī ḥāṣıl ola bi-iẕn-illahi teʿālā pāk iʿtiḳād ile olursa ḥadīśde yaʿni bizim ile münafıḳlar arasında ʿalāmetdir zemzemi ḳarnı ṭolunca içe şifā-i maḫż olur kendiye żarar olmaduġına iʿtiḳādı olduġı çün ammā münāfıḳ zemzemiñ ḫāṣıyetine olmadıġı çün ḳarnı ṭolunca içmege ḫavf ider baña żarar ider diyü yāḫud ʿalāmet-i nifāḳdur zemzemden ne ḳadar içerse içsin ṭolunca ḥadīśde yaʿni zemzem ile cehennem odı bir kimseniñ ḳarnında cemʿ olmaz zemzem içeniñ ḳarnı cehennem odıyla yanmaz zemzemden ʿāb-dest almaḳ ve ġusl itmek cāiz ammā anıñ ile istincā ve cenābetden ġusl itmek cāiz degildür ve kefen baṭırmaḳ zemzeme kitābda yoḳdur

Varak 36b

70.1ammā recā vardur kefene andan bereket ḥāṣıl olub da meyyite nefʿi olmaḳ bir şey ki cennetden çıḳa ve kaʿbe ḳurbunda olsa ve cebrāil ʿaleyhisselām çıḳarmış ola ve ismāʿīl ʿaleyhisselām ṣormaḳ içün ola ve yetmiş nebī aña duʿā itmiş ola ve seyyidül mürselīn miʿrāc gicesi mübārek ḳalbi anıñ ile yunub da fażla ḳalanı yene zemzem ḳuyusuna dökülmüş ola bundan ẕiyāde anıñ şerefine delīl ne ola ḳaçan mekkeden ḥac içün ʿarafāta gitmelü olsa eger ibtidā mekkeye ḥac iḥrām ile geldīse aña tekrār mekkede iḥrāmlanmaḳ lāzım degil evvelki iḥrām kifāyet ider eger mekkeye ʿumre iḥrāmı ile geldīse yāḫud evvelden mekkede sākin ise aña ḥac içün iḥrāmlanmaḳ lāzımdur ne mekānda iḥrāmlansa cāizdür ammā mescid-i ḥarām içinde iḥrāmlanmaḳ efḍaldür bürümege ḳādir olana mekkeden ʿarafāta māşiyen gitmek efḍal yayan gideniñ her adımı başı içün yedi yüz

Varak 37a

71.1biñ olmaḳ üzere ammā rākiben gidene her adımına yetmiş śevāb evlā budur ki mekkeden ʿarafāta ve ʿarafātdan mekkeye māşiyen gele ve sünnet budur ki ẕilḥicce ayınıñ sekizinci güni ṣabāḥı ḳılub da güneş ṭoġarken mekkeden ʿarafāta çıḳmaḳ gerek eger bir gün evvel yā ṣoñra çıḳsa terk-i sünnet olur ḳaçan minaya gitmek dilese telbiye ide çıḳarken bunı bunı oḳuya ḳaçan minaya dāḫil olsa oḳuya andan ṣalavāt vire sünnet budur ki minada ḳona öyle ve ikindi ve aḫşam ve yatsu namāzın anda ḳıla ve ʿarefe gicesi minede giceleye

Varak 37b

72.1ṣabāḥ namāzın anda ḳıla güneş ṭoġarken ʿarafāta veḳār ile telbiye iderek teveccüh ide ḳaçan minadan ʿarafāta teveccüh iderse bunı oḳuya andan telbiye iderek gide ḳaçan müzdelifeye dāḫil olsa orta yerinde olan ḳayanıñ ṣaġ cānibinden yol gider sünnet ʿarafāta ol yoldan gitmekdür vaḳtā ki ʿarafātda cebel-i raḥmeti görse bunı oḳuya Sayfa kenarında kelimesi var Arapça dua: Ey Allah’ım, Sana döndüm, Sana güvendim. Senin rızanı istedim. Yolculuğumu bana mübarek yamanı, Arafat’ta dilediğimi yerine getirmeni, hatalarımı bağışlamanı ve beni meleklerin hoşlandığı kişilerden kılmanı arzu ediyorum senden. andan cebel-i raḥmet ḳurbunuñ bir yere nāzil ola güneş ẕevāle varınca tesbīḥ-u ẕikre meşgūl ola güneş ẕevāle gelse ʿarefe vaḳfesī çün sünnetdür ġusl itmek mescid-i ibrāhīme vara vaḳt-i kerāhet yoġise iki rekʿat namāz

Varak 38a

73.1ḳıla taḥiyyetül mescid andan öyle vaḳti dāḫil olduḳda müeẕẕin eẕān oḳusa dört rekʿat sünnet ẓuhru ḳıla andan ḫaṭīb ḫuṭbe oḳular sākin olub ṭura andan fāriġ olub iḳāmet olunub öyle nemāzın ḳılalar andan yine iḳāmet olunur ikindi namāzın ḳılalar bir eẕān ile iki ikāmet iki farż cemʿ olur arasında sünnet ḳılınmaz eger bir kimse geç gelüb öyle namāzınıñ baʿżısını imām ḳılurken yeterse imāma iḳtidā ide imām selām virdikden ṣoñra bāḳī ḳalanı ḳılub da imām ikindi namazın tamām itmeden yeterse ikindi namāzına iḳtidā ide imām selām virdikden ṣoñra bāḳī ḳalanı ḳılınca imām ikindi namāzın tamām itse imāma yetmese cemʿ itmek <> cāiz olmaz belki ikindi vaḳtinde ḳıla ebū ḥanīfe yanında bu iki farż ki mescid-i ibrāhīme varub hem öyle namāzın ve hem ikindi namāzın imām ile bile ḳılmaḳdur imāma öyle namāzına yetmese ikindiye yetse yāḫūd öyle yetse

Varak 38b

74.1ikindiye yetmese yā rāḥilesi ṭursa mescide gelmese aña iki farẕı cemʿ itmek olmaz belki sāir günler gibi vaḳti vaktinde ḳıla imāmeyn yanında yalıñız ḳılana cemʿ cāiz ammā ebū ḥanīfe eṣaḥdur vaḳtā ki namāzdan fāriġ olsalar ʿalettaʿcīl vaḳfe yerine gideler vaḳfeniñ evvel vaḳti ʿarefe gün güneş ẕevāli geçdikden ṣoñra tā bayram gününüñ ṣubḥ-u ṣādıḳ ṭoġuncadur bir 111zamānda anda bulunsa ḥacca yetmiş olur ve yetmemiş olsa ḥac fevt olur ve ʿarefede vaḳfe farż olmaḳ bir sāʿat ẕevālden ṣoñra güneş baṭınca ṭurmaḳ vācibdir ʿarafāt külliyen mevḳıfdır her niresinde cāiz illā baṭn-ı ʿurāne cāiz degil efḍal-ı mevḳıf rasul ʿaleyhisselām vaḳfeye ṭurduġı yerdür aña avārim-i nās ʿavāmm-ı nās maṭbaḫ ehem diyü tesmiye iderler anda bir ḳuyye vardur ol ḳuyyeniñ cebel-i raḥmet cānibinde bir bölük ḳara ṭaşlar vardur

Varak 39a

75.1ʿaleyhisselam vaḳfeye ṭurduġı yer ol ṭaşlar yanındadur vaḳfede ṭavarı olan ṭavarı üzerinde ṭurmaḳ efḍal ve yayan olan ayaġı üzerine ṭurmaḳ efḍal eger oṭursa yā yaṭsa cāiz ve ḳıbleye ḳarşu ṭurma müsteḥabdur ve ellerin imām duʿāya ḳaldurduġı gibi ḳaldırub duʿā ide gāh telbiye ide kemāl-i mertebede cehr idüb de duʿāya tażarruʿ ve ḫulūṣ ile teveccüh ide yer yüzünde ʿarefe güni allāhu teʿālā semāvātıñ ḳapuların açub ehl-i ʿarafātı melāikelere gösterir dir ki görüñ benim kirlüce tozluca ḳullarım uzaḳ yollardan gelüb toza tobraġa bilenüb bedenlerine taʿb virüb malların ḫarc idüb raḥmet ṭaleb iderler ve ʿaẕābımdan ḫavf iderler sizler şāhid oluñ ben anlarıñ cemiʿ günāhların yarlıġadım ve ʿaẕābım anlardan defʿ itdüm diye melāikeler yā rabbenā anlarıñ ḳatı mücrimler vardur ḥaḳ teʿālā diye añlar bir ṭāife

Varak 39b

76.1dür anlar içünde olan maḥrum ḳalmaz ol günde cehennem mücrimleri çoḳ aẕad olduġı bir gündür ol günde iblīs ʿaleyhillaʿne başına ol ḳadar turāb ṣaçub fiġān lar ide ki cümle ʿasker-i şeyāṭīn yanına cemʿ olub sual ideler ey bizim reīsimiz saña ne bela oldu ki bu deñlü feryād idersin ol laʿīn ide bundan büyük ne belā ola altmış yetmiş yelden berü iġvā idüb azdırdıḫum kimseler bu gün yarlıġandı ve ʿarefe güni günāhdan ḥaẕer ide nafaḳası libāsı ḥalāl-i ṭayib ola ʿāriflerdeñ bir kimse ḫalvet-i rücūʿ itdikde gözine uyḫu gelüb gördigi ʿarafāt ṣaḫrāsı cümle ḫınzır ve meymun ile ṭolmış taʿaccüb idüb ṭururken hātifden bir nidā geldiki bunlar ḥacılaruñ günahlarıdur bu maḥalde terk idüb gitdiler ve ʿarefede cebel-i raḥmet üzerinde ʿalāmet içün bir ḳubbe vardur ol ḳubbei ziyāret

Varak 40a

77.1içün çıḳmaḳ bidʿatdür rasul ṣallallāhu ʿaleyhi ve sellem buyurur ʿarefe gününde benden evvel gelan enbiyānıñ itdikleri duʿānıñ efḍali ve ḥadīśde geldi ki bir kimse ʿarafātda ḳıbleye yüz kerre diye ve yüz iḫlāṣ-ı şerīf ve yüz kerre dise allāhu teāʿlā 117yā melāiketī bu ḳuluñ cezāsı nedür ki tenzīh ve taʿẓīm idüb beni bildi ve benim üzerime śenā idüb peyġamberim üzerine ṣalavāt virdi şāhid oluñ añı ben yarlıġadım

Varak 40b

78.1ne ḳadar kimseye şefāʿat iderse ḳabūl itdim eger benden cümle ʿarafāt ehlini dilerse aña baġışladum diye ve ʿarefede vaḳfede bunı çoḳ oḳuya vaḳtā ki güneş baṭma

Varak 41a

79.1ḳarīb ola güneş baṭmadan ʿarafātdan çıḳmaya eger çıḳarsa bir dem lāzım olur megerki yine güneş baṭmadan dönib de baʿdel maġrib ḫurūc ide dem sāḳıṭ olur baʿżılar ʿarafātda ḳum yaġmaḳ bidʿatdür ʿarefe güni cināyet ḳurbānı itse cāiz olmaz güneş baṭarken göçmezden evvel bunı oḳuya andan ṣalavāt vire güneş ṭoluncaḳ zamānda

Varak 41b

80.1meẕāhib-i erbaʿada sünnet budur ki imām vesāir nās sükūnet ve veḳār ile rücuʿ idüb yab yab yürüye kimseye eẕā itmeye ve ʿarefe ḥaddi maʿlūm olmaḳ içün iki dirak vażʿ olunmuşdur arasından geçmek bir şey degildür sünnet budur ki yoluñ vāsiʿinden gitmekdür aḫşam namāzın yolda ḳılma müzdelifede ḳıla ġusul ile dāḫil olmaḳ sünnetdir ḳaçan müzdelifeye dāḫil ola bunı oḳuya ziyade eyle. ölümümde her şerden uzak olarak rahat eyle. allahım bizi ateşten koru. allahım halimi sen bilirsin. konuşmamı işitirsin. mekanımı görürsün. bendeki gizli ve aşikar ne varsa bilirsin. ben de senden bir şey gizlenmez. çaresiz ve fakirim. sana sığınınanım imdat isteyenim. günahlarımı itiraf edenim. miskinlerin isteğiyle istiyorum.

80.2senden zelil günahkarların niyazıyla niyaz ediyorum. korkak amanın duasını ediyorum. sana boyun eğenin gözü akanların yanağı ve burnu toprakta olanların duasını ediyorum. sana dua edince hüsrana uğratma. rauf ve rahim sıfatıyla tecelli et. ey sorulanların ve verenlerin en hayırlısı. sen merhametlilerin en merhametlisisin. Arapça dua: İlahi rahmetinden mahrum eyleme.beni mahrum edersen ne kadar kötü bir halde olurum. ey efendim sana bunda sığınıyorum. umutlu gözlerim sana yöneliyor. senin cömertliğine muhtaç ellerimi açıyorum. Arapça dua: allahım bu son hac olmasın. yaşadığım sürece her zaman nasip eyle. bugün beni kurtulanlardan be muvaffak olanlardan eyle. duası kabul olanlardan günahları bağışlananlardan eyle.

80.3en mükerrem konuklardan eyle. onlara verdiklerinden en hayırlısını bana merhametin ve rızanla ver. beni bağışla. temiz geniş ve bol rızık ver. tüm işlerimi, az veya çok olan ailemi, paramı, oğullarımı mübarek eyle. anda meşʿarül ḥarām ḳurbunda ḳonmaḳ müsteḥabdur meşʿarül ḥarām diyü müzdelife niñ orta yerinde bir ḳubbe vardur anıñ eṭrāfına dirler nāzil olduḳda aḫşām namāzıyla yatsu ʿalelfevr ḳılmaḳ eẕān oḳuyub da iḳāmet idüb de evvelen aḫşam

Varak 42a

81.1namāzınıñ farżın ḳıla andan muttaṣılen yatsı namāzınıñ farżın ḳıla bir eẕān ve bir iḳāmet ile bu iki farżıñ arasın cemʿ ide arasında sünnet ḳılmaya ve yatsu namāzınıñ āḥir sünnetin ve vitrin ḳıla ol gice anda ʿibādet ide üzerinde ḥaḳḳı olan kimseler içün maġfiret ṭaleb ide anları kendidan rāżı ḳılmaḳ ṭaleb ide ol gice anda olmaḳ sünnetdür ṣabāḥı ānıñ vaḳfeye ṭurmaḳ vācibdir ṣabāḥı anda ḳılmayub gice ile göçüb minaya gitmek ile bir dem vācib müfrede ḳārına iki ḳurbān vācib eger iẕdiḥāmdan ḫavf idecek kimseler var ise maʿẕūr anları gice ile minaya irsal itse nesne lāzım olmaz ve cemre ṭaşların her ne mekānda alsa cāizdir müsteḥab bayram güni cemre-i ʿaḳabeye atacaḳ ṭaşları yedi ṭaşı müzdelifeden ala bāḳīsin minaya giderken yol kenārından ala evlā budur ki baḳladan ekber ola ve cemreler ḫurma çekirdeginden aṣġar olmaya bir büyük ṭaşı pāre pāre

Varak 42b

82.1pāre idüb de atmaḳ mekrūhdur ol ṭaşları pakça yerden ala vireni itdügi vaḳitde yuyub ata maḳbūl olmayub merdūd olandır ḳaçan ṣubḥ-u ṣādıḳ ẓuhūr itse sünnetdür ṣabaḥ namāzın ol ḥınde ḳılmaḳ yer yüzünde giceniñ āḫir ẓulmeti vār iken müzdelifede her ne mekānda vaḳfeye ṭursa cāizdür velākin müsteḥabdur meşʿarül ḥarām ḳurbunda olmaḳ ʿarefede vaḳfeye ṭurduġı gibi ṭura allāhü teʿālāya ḥamd-ü śenā ide ve ṣalavāt vire ve telbiye ide ve ʿarafatda oḳuduġı duʿāları müyesser olursa oḳuya ve istiġfār ide ve tekbīr ide çoḳ oḳuya vaḳti tażarruʿ ide kendi ḫuṣemāsın rāżı itmege müzdelifede duʿā maḳbūl olması muḥaḳḳaḳdur nefsi içün vesāir müʾminīn içün duʿā ide ehem olan ḥüsn-ü ḫātimedir müzdelifede bir sāʿat ṭurmaḳ vācibdür ammā gün ṭoġmaġa iki rekʿat namāz ḳılmaḳ

Varak 43a

83.1ḳadar zamān ḳalınca ṭurmaḳ sünnet müekkededür meẕāhib-i erbaʿada ve müzdelifeden gitmelü olsa yab yab gide vadi muḥassara geldikde sürʿatle geçe ve müzdelifeden göçüldükde bunı oḳuya andan ṣalavāt vire ve telbiyeden ḫālī olmaya ḳaçan minaya vāṣıl ola bunı oḳuya andan eline yunmuş yedi ṭaş alub ṭoġrı cemre-i ʿaḳabeye gele ol gün cemre-i ʿaḳabeden ġayrı yerde ṭaş atılmaz bayram güni dört nesne efʿāl-i ḥacdındır

Varak 43b

84.1işlenür evveli cemre-i ʿaḳabe andan ḳārın ve mütemettiʿ olan ḳurbān itmek şükrāne içün andan tıraş olmaḳ <şükrāne> andan { andan } ṭavāf-ı ziyāret itmek cemre-i ʿaḳabe atmanıñ üç vaḳti var biri cevāz meʿal kerāheti ikinci vaḳt-i efḍal üçünci vaḳt-i mübāḥdur ammā kerāhetle atmaḳ cāiz olan vaḳt-i ṣubḥ-ı ṣādıḳdan evvel ammā atmaġa efḍal olan vaḳit güneş ṭoġduḳdan ṣoñra zevāle varınca zevālden ṣoñra bayramıñ irtesi ṣubḥ-u ṣādıḳ ṭoġunca atmaḳ mekrūhdur baʿżılara mübaḥdur cemre-i ʿaḳabeye her ne cānibinden remy iderse cāizdirammā alçaḳ yanında atmaḳ sünnetdür mekke-i mükerreme ṣol cānibinde ve mina ṣaġ cānibinde ola ol ʿalāmet içün vażʿ olunan binādan beş ẕiraʿ miḳdārı uzacıḳ ṭura niyyeti ol bināya atmaḳ olmaya belki anıñ dibine atmaḳ ola mekānı remy anıñ dibidir binā aña ʿalāmet içün vażıʿdur atılan ṭaşlar ol binānıñ dibine düşmek

Varak 44a

85.1gerekdür eger bir zeraʿ miḳdārı ıraḳ düşerse cāiz olmaz iʿāde itmek gerekdür eger evvel bināya 126 bir ẕiraʿdan ıraḳ düşerse cāiz degildür ammā dibine düşdükden ṣoñra ıraḳ yere yuvalansa cāizdür bu cümle ṭaşın yedisini birden atsa hemān bir ṭaş yerine geçer altı ṭaş daḫı atmaḳ gerekdür vācib olan bir bir atmaḳdur maḳbūl olan ṣāḥibiniñ mīzānına ḳonur her bir ṭaş içün bir ʿaẓīm günāhı yarlıġanır ve şeyṭana 127ḳatı pek żaʿf virür evvelki gibi iġvāya ḳādir olmasa gerekdür her birini atdıḳca diye baʿdehü bunı oḳuya cemre-i ʿaḳabe ibtidā olunduḳda telbiye-i ḳatıʿ ide baʿdehü telbiye olunmaz ḳaçan bayram güni olsa eger müfredün bil-ḥac olub geldīse aña üç nesne tertīb vācib biri cemre-i ʿaḳabeye yedi ṭaş atmaḳ baʿdehü tıraş baʿdehü

Varak 44b

86.1ṭavāf-ı ziyāret itmek bu üç olsa meśelen taḳdīm teʾḫīr olsa ol tıraş yā ṭavāf itse remy-i cimārdan evvel imām ebū ḥanīfe yanında dörüt nesnei tertīb üzere itmek vācibdür baʿżısın baʿżı üzerine taḳdīm teʾḫīr eylese dem lāzım evvel cemre-i ʿaḳabeye yedi ṭaş ata andan şükrāne ḳurbānın ide tıraş olmadan andan ṭavāf-ı ziyāret ide bu tertīb üzere olmasa dem lāzım olur eger muḥrim olan libās geyüb de cināyeti olsa cināyet ḳurbānıñ tıraş olduḳdan ṣoñra ide evvel itmeye eger tıraşdan evvel cināyet ḳurbānın idüb de baʿdehü tıraş olsa eger ḳurbān itdikden ṣoñra bir gün kāmil yā bir gice kāmil ṭurub da tıraş olursa bir dem lāzım gelür eger tekrār ḳurbān itdikden ṣoñra yevm-i kāmil ṭurmayub tıraş oldısa nıṣf-ı ṣaġ buġday bir faḳire virmek vācib ve cināyet ḳurbānın ʿarafātda itse cāiz olmaz bayram güni tıraş olduḳda iḥrām içinde ḥarām olan nesneler libās geymek ve ṭırnaḳ kesmek vesāir ḥarām olunan cümle ḥalāl olur ve tıraş olurken allāhu ekber dimekden

Varak 45a

87.1ol maḥalde duʿā maḳbuldür ehemm-i mühim olan īmān ile gitmekdür ve maġfiret olmaḳ ṭaleb ide andan cemre-i vusṭāya gele bu tertīb üẕere yedi ṭaş ata alçaḳ cānibine geçüb duʿā ide andan cemre-i ʿaḳabeye yedi ṭaş ata alçaḳ cānibine duʿā itmeye dönüb giderken ide ve ḳaçan bayramıñ üçünci güni ola baʿdezzevāl ġusl idüb öyle namāzın ḳıla ẕikr olunan gibi cemre-i < > ūlādan ibtidā ide cemre-i ʿḳabede tamam ide ol gün mekkeye geçüb gitmek cāizdür yine yigirmi ṭaş bāḳī ḳalur bir bakçe yerde döküb de öñüne ḳomaḳ lāzım degildür ammā sünnet olan dördünci güne degin ṣabr idüb baʿdezzevāl atmaḳdur fāriġ olduḳda sünnet budur ki ʿumre ide eyyām-ı teşrīḳ geçdikden ṣoñra ẕīrā eyyām-ı teşriḳde ʿumre mekrūhdur rasul ʿaleyhisselām buyurur ki ḥac itdikden ṣoñra ʿumre daḫı idiñ ʿömrüñüz rızḳıñız ziyāde olur ve günāhdan sizi öylece pāk ider ki kötü demiriñ ve altunuñ ve gümüşüñ eridikde eriyüb de

Varak 45b

88.1kötüsi gidüb ṣāfiyeti ḳalduġı gibi ḳalbiñiz daḫı günāh çirkinden pāk olub ṣāfī olur ʿumreyi ḥacca tābiʿ itmek iki maʿnāya gelür maʿnāy-ı evvel eyyām-ı 4{ eyyām-ı} teşrīḳ tamām olduḳda araya ʿumreye idecek zamān olmadan ʿumre iderse ḥacca ʿumre tābiʿ olmuş olur ẓāhir murād olan budur belki ʿumre itmek baʿżılar yānında vācibdür baʿżı lar yanında sünnet-i müekkededür mekkeye ibtidā geldikde ḥac iḥrāmıyla gelan kimseye lāzımdur bir ʿumre itmek yedi ṭavāf yedişerden bir ʿumre yerine ṭurur bes bu cihetden yaʿni bir kimse bir ʿumre itse baʿdehü bir ʿumre daḫı itse evvelki ʿumreden ṣoñraġı ʿumreye degin itdügi günāha keffāret olur dimekdür ṭavāf-ı vidāʿı terk idene ḳurbān vācib olur bahāsın yeründen irsāl ide ṭavāf-ı vedāʿda remil ve saʿy

Varak 46a

89.1yoḳdur evlā budur ki ṭavāf-ı vedāʿı idüb de ʿalel fevr gide ḳaçan ṭavāf-ı vedāʿdan fāriġ olsa maḳām-ı ibrāhīm ardında iki rekʿat ṭavāf namāzı ḳıla andan zemzemden ḳarnı ṭoyunca içe andan başına üstüne yüzine döke andan mültezime gele allāhü teʿālāya ḥamd-ü śenā ide ve ṣalavāt vire andan bu duʿāi oḳuya [4 b] andan ṣalavāt vire mültezimde duʿādan fāriʿ olduḳdan kaʿbe işigin uya andan gelüb ḥacer-i esvedi istilām ide andan ḥasret-i aġlamaḳ içün kaʿbeniñ aşaġı cānibinden ḳıçın ḳıçın gide ve bunı oḳuya ḥacdan ṣoñra müsteḥabdur vācibe yaḳındur varub medīne-i münevverede ḳabr-i şerīfi ziyāret itmek aʿẓām-ı ḳurbetdür

Varak 47a

90.11 yaʿni bir kimse ḳabrimi ziyāret itse taḥḳīḳ benim aña vācib olur erişemezdik. allahım erdirdiğin gibi bizden kabul eyle. beytül haramı son ziyaretimiz olmasın. benden razı olana kadar ona dönüşü nasip eyle. sen merhametlilerin en merhametlisisin. allahım bu makamdan sonra günah ve hatalara düşmemek için sana yüzünün nuruna ve rahmetinin genişliğine sığınırım. bu senin azabından sana sığınanın ve iltica edeni makamıdır.allahım ben senin kulunum. beytül harama varana ve emanına kadar istediğin gibi beni memleketlerine sevk etdin. hüsnü zannımla benim günahlarımı bağışlayacağını ümid ediyorum. Böylece rızanı artırmak istiyorum ve sana gitgide yakınlaşmak istiyorum. allahım beni aileme dönene kadar sağımdan ve solumdan önümdan ve arkamdan üzerimden ve altımdan koru.

90.2aileme ulaştırdığın zaman rahmetinden beni bir göz açıp kapayacak kadar ve bir nefes kadar mahrum eyleme. tüm sıkıntı ve darlıklarda bana kafi ol.Beni var kıldığın müddetçe senin itaatinde istihdam et ey merhametlilerin merhametlisi. Allah'ım bu son ziyaretim olmasın. bu son olursa cennet onun yerine olsun ey merhametlilerin en merhametlisi. biz tevbe ibadet ve allaha hamd ederiz. rahmetini umarız. o vadinde sadıktır. Kulunu muzaffer eyledi. Tek başına fırkaları yendi. Bütün güç ve kuvvet, yalnızca en yüce ve en büyük olan Allah’ın (c.c.) yardımıyla elde edilir. Hadis-i şerif: kim kabrimi ziyaret ederse şefaatim ona vacip olur. vaḳtā ki medīneye teveccüh itse ṣalavāt-ı şerīfeye meşġūl ola ve ḳādir olduġı miḳdārı yayan yürüyüb medīneye dāḫil ola ve dāḫil olurken bunı oḳuya ve andan bāb-ı cebrāilden dāḫil olmaḳ efḍal ziyāret idene andan ṭoġru ravża-i muṭahharaya vara ravża diyü ḳabr-i şerīf ile menber arasına dirler vaḳt-i kerāhet degilse iki rekʿat taḥiyyatül mescid ḳıla andan secde-i şükür ide ol mübārek maḥalle vāṣıl olduġı içün andan ḳabr-i şerīfe gele yüzün ḳabr-i şerīf cānibine ide ḳabr-i şerīf üzerinde şebeke yaḳın varmaya belki dört ẕirāʿ miḳdārı ıraḳ ṭura andan namāza ṭurur gibi ellerin baġlayub ve gözlerin aşaġa ṣalub ġāyet ḫuşuʿile ṭura rasul ʿaleyhisselām kendiye selām

Varak 47b

91.1vireniñ selāmın işidüb red itdügini ḳalbine iḫżār ide selām virürken refʿ-i ṣavt ile diye

Varak 48b

92.1selāmı virmege ʿāciz olsa eger bir kimse bu meẕkūr olan yā vaḳti ṭar olsa yürüye ebū bekr-iṣ ṣıddīk diye andan bir ẕiraʿ miḳdārı ṣaġ cānibine raḍıyallāhü ʿanhü ḥażretlerine selām vire diye

Varak 49a

93.1andan yine bir ẕiraʿ miḳdarı ṣaġ 138 canibine yürüye ḥaẓret-i ʿömer raḍiyallāhü ʿanha selam virmek içün andan andan rasul ḥaẕretleriniñ mübārek vechi ḳarşusına ṭoġru nıṣıf ẕiraʿ ṣoluna rücuʿ ide andan diye gelüb allāhü teʿālāya ḥamd-ü śenā idüb ve ṣalavāt vire andan diye andan kendi nefsī çün vesāir müʾminīn içün duʿā ide ve ṣalavāt

Varak 49b

94.1vire rivāyetdür bir kimse rasūl ʿaleyhisselām ḳabr-i şerīfe ṭurub andan yetmiş kerre ṣallallāhu ʿaleyke yā aḥmed bir melek nidā ider ki ṣallallāhu ʿaleyke yā fulān hiç bir ḥaceti ḳalmaya illā ḫāṣıl ola andan tevbe iderek ḳabr-i şerīf ile ravża arasında ṭura ol arada iki rekʿat namāz ḳıla allāhü Ey Allah'ın nebisi Allah'ın selamı rahmeti ve bereketi üzerine olsun. Ey Allah rasulünün seçilmiş halifesi ve mağaradaki ikinci.Allah seni muhammed ümmeti yerine hayırla ve kıyamet gününde emanla ve ihsanla karşılasın Satır arasında "cānibine" ifadesi var Ey müminlerin emiri Ömer ibnül Hattab sen islamı izzetlendirensin. allah seni islamın yerine karşılasın Arapça dua: Selam olsun sana ey iki yatan. dine yardım eden sünneti işleyen iki yatan.

94.2ölüme kadar yardım eden... allah seni hayırla karşılasın. farukumuzu sıddıkımızı ve peygamberimizi ziyaret ederek geldik ey allahın elçisinin iki dostu. rasulullahın şafaati için sizi vesile kılıyoruz Arapça ibare: Ey Allah'ın elçisi, seni ihtiyaçlarımızın yerine gelmesi için rabbimize vesile kılıyoruz. Ayet-i Kerime: Muhakkak ki Allah ve melekleri, o peygambere salāt ederler. Ey īmān edenler! (Siz de) ona salāt edin ve (ona) teslīmiyetle selām verin! (33/56) teʿālā bunuñ gibi ʿālī mekānı kendiye ziyāret itmek müyesser olduġı çün çoḳ ḥamd ü śenā ide ḳabr-i şerīfi ṭavāf itmeden ḫaẕer ide andan ravżaya gelüb namāzdan ve duʿādan ve envāʿı dürlü ʿibādetden ide andan baḳiʿaya vara meḳābire selām vire anda meşhūr olan ḳabirleri ziyāret ide andan şühedā-i eḥade varub selām ide duʿā ide ve mescid-i ḳabāya vara namāz ḳıla ḳaçan bir kişi ehline rücuʿ itmek dilese müsteḥabdur ḳabr-i şerīfe gelüb de evvelki virdigi selāmı vire yā rasulallāh

Varak 50a

95.11 andan ṣoñra ravża-i muṭahharaya varub vaḳti kerāhet degilse iki rekʿat namāz ḳıla Allāhu teʿālā ḥażretlerinden selāmet ve ʿāfiyet ile gine gelmeklik ṭaleb ide ve ḳaṣd idüb gözünden yaş aḳıda ḥaccı ziyāreti maḳbūl olmasına delāletdür andan ḳādir oldıġı miḳdārı medīne ehline ṣadaḳa ide kişi ḥacdan dönüb evine geldikde iki rekʿat namāz ḳıla müsteḥabdur andan ḥacc-ı şerīf ve rasūl ʿaleyhisselāmı ẕiyāret itmek kendiye müyesser olduġī çün her zamānda şükr itmek üzerine ola evvelki yaramaz aḥvālin terk eyleye ḫaberde geldigi ḳıyāmet güni olduḳda allāhu teʿālānıñ emriyle melāikeler kaʿbeyi maḥşer yerine getüreler maḥşer yeriniñ ortasına ḳoyalar Allah'ım! Burada yatanları ve bizi bağışla” (Müslim, Cenaiz, 35/103) Senden Allah'tan seni ve haremini ziyaretimizi kesmemesini istemeni niyaz ediyoruz.

95.2Vatanlarımıza sağ salim dönmemizi. Ey Allah'ım bunu zürriyetimizin peygamberinin kabrini son ziyareti yapma. Allah ona salat ve selam etsin. Eğer bundan önce vefat edersek. Yüceliğe sahip olan rabbim , kendisi alehinde ileri sürdükleri suçlamalardan uzak ve yücedir . Bütün resullere selam olsun . Gerçek hamd,bütün cihanların rabbi olan Allah'a mahsustur ḳaçan

Varak 50b

96.1evvelin āḫirin cemʿ olduḳda bir münādī nidā ide ol kimse ki dünyāda kaʿbei ẕiyāret ide gelsün yaʿni diyerek gelüb kaʿbe eṭrāfına cemʿ olalar andan nidā gele ki yā beytallāhı bu ehliñi alıb da cennete dāḫil ol diyeler ol zamānda üzerine ḥac farż olub da ḥac itmeyanlar bir mertebe ḥasret ve nedāmet ideler ki vaṣfı ḳābil olmaya baʿdehü anları yüzleri üzerine sürüyüb cehenneme ileteler tamamlandı.