Sûfîlere hitaben yazılmış manzum bir nasihatnâme. Uzun süre
bilinmeyen, yakın zamanda neşredilen bu metin, Sünbül Efendi'nin bilinen tek
nasihat eseridir.
Risâle, Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki bir mecmua içinde (Hekimoğlu 438/6,
vr. 72b–74a) bulunmuştur. Metinde geçen “Yavuz halkı” ifadesinden,
Yavuz Sultan Selim'in saltanat yılları (1512–1520) arasında kaleme alındığı tahmin
edilmektedir.
Varak 72b
1Çünki zâkir olasın ey ehi ber-devâmKatına cem‘ ola lâ büd hâss ve ‘âm
2Bunların geldiğine aldanmagilVaktini şaşırma virdden kalmagil
3Olmasın hırs edesin cemiyeteKim budur şâhid hulûs-i niyete
4Bazısı ister ki yoluna gireHer ne hâli var ise yolun göre
5Uymagil hayr ile tutgil sen ânıTâ ki ma‘lûm ola zehrî burûnı
6Gir ve sabredip biraz eyle nazarBeş sıfatlı kimseden eyle hazar
7Biri ahmaktır biri çirkin halvBöyle olan olamaz yüzü salv
8Biri ısrâr ede zenb-i ekbereYetişir bundan dahi hayli ber’e
9Biri bu dünyayı mahbûb edineSohbeti onun zarâr verir yine
10Biri bu kizb ile ma‘rûf olâ olOlamaz yalancı bir dinde kabul
11Ahmak oldur anlamaz nef‘ ve zararHem muânid olsa der-misl-i harr
12Sana nef‘ edem sanır şerr-i diğerCehli tekrâr olduğu içindir meğer
13Bu sıfatlı kimseye olmaz devâOna yakın olmamaktır pes revâ
14Zenbine ısrâr edenin hâlinaHak Teâlâ hışm ededir cânına
15Onun için kalbinin korkusu yokTekirsin bile hûd olmazdı oyuk
16Yanına varan onun mağdûb olurBed-müsâhible olan ma‘yûb olur
17Sû-i hulk olan uya ehvâsınaBilmeye kim dost ne a‘dâsına
18Ya‘nî şehvet ya gadabda ki kavîCünd-i vesvâsıyla dolmuş içerî
19Lâ-büd ondan çok zarâr etrâfınaİrserdir varmagil sen yanına
20Hem dahî iki kişiden ki sakınKi zarûrî olmazsan olma yakın
Varak 73a
21Bir erler bir nisâlar bölüğüBunlara yakın süremez küleği
22Bunların hizmetleri gayretleriGönlün ala olamazsın yol eri
23Yol erinin yurdu yolun nicesinSen bahâdır mı olubsun nicesin
24Bir vasiyet dahî diyem ey hümâmTutar isen ola başına zimâm
25Dilersen yürüyesin ber nizâmHiç cihet kabûl etme olma imâm
26Dahî sanattan yapışma nesneyeYapışasın cân uyuya esneye
27Gafletle geçe ömrün eriyeDoymasın kalb-i zulmet bürüye
28Çünkü gözün bakar ola gayriyeKarışmazsan habîbim sürüye
29Yazı yazmak okumak tedrîslerNaks eder bunlar ile telbiyeler
30Vâiz ve nâsıh oluben söylemekGayrinin ıslâhı için gam yemek
31Cümlesi hep sâlike mâni‘ dururSözü “mâzâge’l-basaru”56 câmi‘ durur
32İşi bilen meşgûl olur işineÇün işin bile dahî teşviş ne
33Bu yola giden dilerse ger sevâbHayrı olur ona küll-i vâcibât
34Tâlib-i cennât olan ister sevâbTâlib-i zât olan ister feth-i bâb
35Hayredenler talep eder derecâtSeyredenler kaçan evlâdır memât
36Cümle tâlib üç bölüktür ey azîzSen yolunu eylemedin mi temîz
37Âbid ve zâhid ve âşık al haberCümlesinden aşkı olan mu’teber
38Âbid ehl-i hayr olandır sıdklaZâhid olan ciddi çoktur hulkla
39Ehl-i ahyâr oldu âbid bil onuZâhid olan virdi çok korur teni
40Hayr-i a‘mâl oldu âbidler yoluZâhidin bâtına dürüşmen velî
41Âşık olan zühd ü takvâ bilmediMa’şûkundan gayri nesne almadı
42Ölmek oldu çâre derd-i âşıkaYum gözün varsa kaşıkta çıka
43Ehl-i mevtâdan olan hayrı nedirHubb-i aşkı kande onunla gider
44Server’in “mûtû”57 dediğin anlayanTutup onu ölmek için inleyen
45Cümle işden fâriğ olup yürüyeHazrete ermek için yüz sürüye
46Değme tâliblere olmaz bu nasîbHakk habîbine ola meğer habîb
47Değme canlar görmeye ol yüzüDeğme göze tûtiyâ olmaz tozu
48Değme câna feth olur mu kim bu bâbDeğme cân geçer mi yetmiş bin hicâb
Varak 73b
49Devleti olanlara olur hitâbÂğ olan yüze dökülür hem gül-i âb
50İllâ Mecnûnu sevenler söylerİstediğin vermeye hem eyüler
51Sev sevil tez istediğine var yolİstediğin olsa var ol
52Ey habîb sen kimse aybın gözlemeHer ne yere gitsen izin izleme
53Dediğim bu kendi aybın gör kişiGeri kendine erer ta’nın taşı
54Ey Yavuz halkı hâlinde kovgilSen bu işin aslını hoş anlagil
55Yolcusun çün bekle yolun gözle gelYola doğru giden izin izle gel
56Şol ki gayra ta‘nı terk etmeyeKala lâ-büd menzile hiç yetmeye
57Nefsine kıla revâdır töhmetiYüklene zahrına dâim zahmeti
58Hem muhabbet ehlinindir iş bu yolÇok meşakkat görse gerek yolda ol
59Hem melâmet yolu derler bu yolaKim melâmet görse nakş yoluyla
60Geldi bu yola gelenler aşklaBuldu maksûdun bunlar aşkla
61Sen de gelirsen bulasın aşklaİçü ben zehri bi-lâ sen aşkla
62Cehd edesin çok kerâmet açılaOlmasın bu sır yabâna şâhla
63Padişahın sırrı taşra düşecekHer avâmı görüp ona üşecek
64Şâha hoş gelmez de hışm eder onaOnu görenler kalırlar hep tana
65Dahi gönlün ona mağrûr olmasınAyağın bend etme yolda kalmasın
66İzzet-i hulk keşf ve kerâmet eriYoldan alırsın yulardan ol biri
67Her cihetten çünkü Hakk mahbûb olaHer ne fi‘li olsa ol merğûb ola
68Gamzesiyle tîğ urur uşşâkınaSırla maksûd var müştâkına
69Çünki âşıkdan sadâkat göre olEr görür maksûduna olma melûl
70Bir kişi yolca giderken söylemekGayrinin ıslâhına çekmek emek
71Gayrî yol ehlî işini işlemekYa ikisin bile cem’edem demek
72Kendini yoldan komak olmuş geriOna bakma göçe görsün ileri
73Bu sıfatlar kendi hâlimdir ne‘amKendini görende olmaz mı ya gam
74Kendimi gördüm ki hiç görmüş değilYüzünü gören göze sürmüş değil
75Uyurmuş idim yorulup kaldı ayakBu uzak yolda gerek oldu tabak
76Tâbık öndü geri kaldım yayakKış yetişti yürü odun yolda yak
77Ya‘nî tûl-i emel söz ve cevâbOlmaz imiş kimseye hiç feth-i bâb
Varak 74a
78Cümle işi sözü kesmeyen kişiAyırmaz imiş yolundan hiç taşı
79Kendi derdim ağlarım ben ey ehîBenceleyin derde düşme sen dahî
80İllâ vaktim yite köşem tolunaBenceleyin derde düşmüş buluna
81Diye bu sözleri tahrîr eyledimGeldiği miktârı takrîr eyledim
82Bir duâ gönderesin bî-çâreyeKi onunla cânı dosta yaraya
Temmet